روستاهای ایران: تالار گفتمان

روستاهاي ايران :: نمايش موضوعات - ویژگی های گویش بروجردی

ویژگی های گویش بروجردی

 

ارسال موضوع جديد  پاسخ به اين موضوع   ارسال تشکر 

   روستاهاي ايران صفحه اول انجمن -> فرهنگ لغات لرستان

نمايش موضوع قبلي :: نمايش موضوع بعدي  
نويسنده پيغام

musaaskari
کاربر ویژه

وضعيت: آفلاين
27 تير ماه ، 1390
تعداد ارسالها: 6429
امتياز: 1929860
تشکر کرده: 1
تشکر شده 48 بار در 46 پست


ارسالارسال شده در: دوشنبه، 27 شهريور ماه ، 1391 21:22:21    موضوع مطلب: ویژگی های گویش بروجردی پاسخ همراه با اعلان

ویژگی های گویش بروجردی


یک – دگرگونی اندک. بیشتر واژه های بروجردی همان واژه های پارسی هستند که اندکی دچار دگرگونی شده اند. برای نمونه در بسیاری واژه ها تنها صدای حروف اندکی دیگرگون می شود
selâm سلام oždahâاژدها penâhپناه čengâl چنگال
بسیاری واژه های منتهی به ه غیر ملفوظ به جای کسره فتحه می گیرند
kâsa کاسه bassa بسه šiša شیشه
و یا نویسه ای (معمولا حرف آخر) تلفظ نمی شود
گامیش // گاومیش برار // برادر
دوم – حرف ب در خیلی موارد به و تبدیل می شود
براور // برابر سیو // سیب
سوم – حرف گ در برخی کلمات به ی تبدیل می شود
ایر // اگر میر// مگر
چهارم – حرف د در برخی کلمات به ی تبدیل می شود و یا حذف می گردد
آدم âyem آیم بیار // بیدار زنه یی // زندگی اناختن // انداختن
پنجم – حرف ت و یا د در اواخر واژه معمولا حذف می شوند و حرف پیش از آن تشدید می گیرد
دسه // دسته بسه // بسته راسا // راستا – راسته
ششم – بسیاری فعل ها به استن ختم می شوند که حرف ت هم بنا بر آنچه که در بخش قبل گفته شد حذف می شود و س تشدید می گیرد
پلاسیدن - پژمردن pelâssesan پلاسسن ارزیدن - ارزش داشتن arzessan ارزسن
به همین ترتیب اسم مفعول بسیاری فعل ها به سه ختم می شوند
گنّسه / / گندیده اشکسه / / شکسته
هفتم - برخی فعل ها در ابتدایشان الف می آید
اشنفتن اشناختن
هشتم - تبدیل ستان به سو
تاوسّو // تابستان زمسّو // زمستان شووسو// شبستان بسو !// بستان! – بگیر! بوسو // بوستان
نهم – ن در آخر برخی واژه ها به نگ تبدیل می شوند
هونگ // هاون نردنگ // نردبام - نردبان شیردنگ // شیردان پفدنگ // پف دان – ریه – بادکنک اسخنگ // استخوان
دهم - حرف ر در برخی واژه ها حذف می شود
میه // مگر مدزما // مرد آزما گسنه // گرسنه
یازدهم - تبدیل ر به ل
ملحم // مرحم سولاخ // سوراخ
دوازدهم - حرف و بین دو کلمه حذف می شود و به جای آن واژه نخست صدای کسره می گیرد
روز شو// روز و شب آمد شد// آمد و شد رفت آمد// رفت و آمد شیر خط// شیر و خط داد بیداد// داد و بیداد
سیزدهم - بسیاری واژه ها یک بخش اضافی بی معنی می گیرند که تنها برای بهتر شدن وزن واژه به کار می رود. این روش در گویش بروجردی بسیار رایج است
بچه مچه کاسه ماسه ماشین پاشین میوه پیوه میوه ملون
چهاردهم – در این گویش نویسه ای با صدای بین ای و او وجود دارد که با گویش فارسی متفاوت است و قدری کشیده است
دود dū دو گنجشک malūča ملوچه
پانزدهم– نشانه مفعول را جای خود را به نه و یا کسره می دهد که به انتهای واژه می چسبد
کورش ِ صدا کن // کورش را صدا کن کورشنه صدا کن لیوان ِ بیار // لیوان را بیاور
برخی واژگان گویش بروجردی
رعد و برق âteš barq آتش برق
بچه بازیگوش و نا آرام âteše porpor آتش پرپر
آرایش ârâ آرا
تمام - کامل âzegâr آزگار
فقیر - تهی دست - بی چیز âsemu jol آسمو جل
آسمان قرمبه - صدای رعد و برق -تندر âsemu qoromma آسمو قرمه
آبکش غذا âš pala آش پالا
موجودی خیالی âl آل
آلاخون والاخون - بی چیز- سرگردان âlâ vâlâ آلا والا
زردچوبه âllat آلت
انس گرفته - آموخته - مانوس âmoxta آمخته
آدم âyem آیم
شپش ejbūj اجبوج
نوعی پنجره چوبی مشبک oresi ارسی
بلغور horruš/ oruš / orruš اروش – هروش
آتش پاره - تر و فرز ezgel ازگل
استخوان osoxong اسخنگ
استخوان – کنایه از آدم خیلی لاغر osoxong peleng اسخنگ پلنگ
گرفتن esonnan اسنه ن
شناختن ešnâxtan اشناختن
شکسته eškessa اشکسه
شکفتن (روستایی – لری) ešku اشکو
شنفتن - شنیدن ešnaftan اشنفتن
اقبال به یار - خوش اقبال eqvâl biyâr اقوال بیار
لک لک alarg /alark الرک - الرگ
الا کلنگ alan gin gew الن گینگو
دستبند alangu النگو
صبحانه نخورده - بدون صبحانه enašâta اناشتا
کباب چنجه enja kawâw / enja انجه - انجه کواو
دست- زیر بازو angel انگل
معطل - منتظر angelât انگلات
نفس نفس زدن - تنگی نفس ana huša انه هوشه
ما imâ ایما
غروب - سر شب ivâra ایواره
پرستو bâd kapu باد کپو
جغد bâqoš باقش
بالش bâlešt بالشت
بادبادک bâLu بالو
بادمجان bâmju بامجو
بهار bahâr / bâhâr باهار - بهار
بادام bâyem بایم
باده - کاسه bâya بایه
ببر - سهم - برش bor بر
الکن - دارای لکنت یا گرفتگی زبان berr برّ
برادر berâr برار
مقابل - روبرو - برابر berâvar براور
بخار - دم کردن هوا -رطوبت boq بق
آشپزخانه boqiya بقیه
تاس - گوی - سکه برای تعیین نوبت bol بل
تاس انداختن - تعیین نوبت bol enâxtan بل اناختن
بگذار - صبر کن ba'l - bal بل - بهل
بخش - قطعه ای از لباس یا هر چیزی beleng بلنگ
بام غلطان burgellu / bugellu بو گلو - بور گلو
بابا - پدر bu'a بوئه
کهنه - نان مانده biyâta / biyât بیات - بیاته
سند - فاکتور bijak بیجک
دماغ pet پت
خالی pati پتی
بلا - آتش پاره - کودک یا آدم خیلی فعال por por پر پر
جرقه pereqča / perexča پرخچه - پرقچه
مصیبت - مجلس ترحیم - شیون pors پرس
عزا - غمناکی porsemuni پرسمونی
عطسه peška پشکه / پشگه
باد - ریه - شش pof پف
بادکنک - شش pofdong / poftong پفتنگ / پف دنگ
تاول pofelak پفلک
پشه - مگس paqča پقچه / پخجه
اسراف - زیادی - هدر دادن pelâs پلاس
پلاسیدن - پژمردن pelâssesa پلاسسه ن
پلکیدن - پرسه زدن pelekesan پلکسن
دست peleng پلنگ
بر آمدگی - تورم penâm / panâm پنام
متورم شدن panâmesan پنامسن
تجمع آب یا آدم ها ... peng پنگ
چنگال - مشت - دست pengâl پنگال
سرنوشت - تقدیر pišuni nevešt پیشونی نوشت
فتیله pilta پیلته
ظرف نگهداری گندم tâppu تاپو
نخ - بند - رشته - دانه tâl تال
ردیف torr تر
تف - آب دهان tofga - tofka تفکه
سرکه - ترشی taqqej تقج
شکم tel تل
میوه گندیده teleqessa تلقسه
پریشانی - شکم درد - بی قراری talvâssa - talvâsa تلواسه
پاشیده tūčesa توچسه
جوز و گوی - نوعی بازی قدیمی jezze gu جز گو
سوخته jezqâla جزغاله
جوانمرگ june marg جونه مرگ
میخکوب čâr cangul چار چنگول
چادر - چادر شب čar šew چر شو
کثیف - آلوده čeqela چقله
طناب - ریسمان čala چله
شایعه čew چو
عوضی - لنگ به لنگ - واژگون čuwâša / čawâša چواشه
معلول - فلج čaval چول
خالی - تعطیل čul چول
چاقو - کارد ča'qu چه قو
قلقلک xetel ختل
مدفوع الاغ و اسب xarsūl خر سول
گل - گل و لای xarra خره
غلیظ xass خس
پدر یا مادر همسر xesūra خسوره
خواهر xuâr خوار
عقاب dâl دال
نوبت dâl دال
پایین dâmun / dâmu دامو - دامون
آویزان dângeluz / dângelus دانگلوس / دانگلوز
مصنوعی dareki درکی
دلو - سطل dalla دله
حیوان ماده - ماده سگ - آدم پست و بی شخصیت dala دله
کفتار dom peškenak دم پشکنک
سر و صدا - بزن و بکوب denge dâl دنگ دال
درب - در گاه deyrâ دیرا
قیف râhati راحتی
سرمای خیلی شدید ruwa رووه
درد - زنش - به خود پیچیدن از درد zenešt زنشت
زنگ - زنگ زدگی žang ژنگ
میشگون sâquluč ساقولوچ
سبزه زار - جای سر سبز sabzeluni سبزلونی
لیز sor سر
کام دهان saq سق
آدم بی دست و پا - بی حال somât سمات
فردا suâ سوا
سوسک sūrsak سورسک
کنج - گوشه sūk سوک
کنج - گوشه sūkela سوکله
ناودان sūl سول
سبیل sūl سول
سوراخ sūlâx سولاخ
سربند زنان لر sewwa سووه
سگ sey سی
سیب siv سیو
برادر شوهر šū berâr شو برار
شبستان šavessu شوسو
دیگ بزرگ qazqun قزقون
راحتی qolâ قلا
دمار qellâr قلار
کلاغ qalâq / qallâq قلاغ
قلندوش qolang قلنگ
قلندوش qalange šu قلنگ شون
آرایش qanj قنج
غوغا - سر و صدا qū قو
بزرگ - عظیم qew قو
لوتی - بزن بهادر qurti قورتی
عنکبوت kârtena / kârtenak کارتنک - کارتنه
گل شقایق - آلاله - لاله kâsa ešken کاسه اشکن
لاک پشت - آدم پشت خمیده kâsa pošt کاسه پشت
قرض گیری و بده بستان با همسایگان kâsa hamsayi کاسه همسایی
کیپ - بسته - مسدود kep کپ
سر kapu کپو
مسخره - شکلک در آوردن kapuni کپونی
کم - اندک - بریده - قطعه kot کت
سرفه koxa / koxxa کخه
خرچنگ kerženg کرژنگ
ساییده شدن - کشیده شدن kerresan کرسن
خرد کردن و ساییدن با دندان korūžonnan کروژنه ن
کپک kerra کره
خمیازه kešguâr / keškuâr کشکوار / کشگوار
کچل kal کل
دیوار kal کل
کنار - آغوش kel کل
صدای شادی – هلهله زنان در عروسی kel کل
سوراخ kol کل
کند - مقابل تیز - کوتاه kol کل
انگشت kelek کلک
لانه حیوانات kola کله
ملخ kolla کله
دیوانه - بی مبالات
کدو kūyi کویی
سوسک طلایی یا سبز رنگ gâzâruk گازاروک
بسا - چه بسا - شاید - احتمالا gâhasâ / gâsâ / gâs گاس - گا سا - گاهسا
کنایه از آدم خنگ gâLu گالو
گاو میش gâmiš گامیش
نوی سوسک gângelus / gângeluz گانگلوز - گانگلوس
لپ gop گپ
بزرگ gap گپ
آتش - گرما gor گر
کچل gar گر
گرد گیری gartūya گرتویه
کلیه gordâla گرداله
پشت - کمر gorda گرده
هویج سیاه رنگ محلی gezer گزر
گرسنه gosna گسنه
نیش زدن gašta گشتن
روی چیزی - کنار - ران gal گل
گل اندود کردن gele bu annew گل بو انو
سبد - ظرف بزرگ حمل انگور gala گله
گنبد gommaz گمذ
جنب و جوش - جست و خیز - پریدن gomelak گملک
خسیس genâs گناس
گرد - گردی - توپی شکل - گندل gonal / gonnal گنل
کفتار gur peškenak گورپشکنک
گریه gūrga گورگه
جوراب gurmin / gurmi گورمی - گورمین
سیل - سیلاب laf لف
مانند - شبیه - لنگه lof لف
شل - نا استوار laq لق
لب lew لو
حیوان ماده mâ ما
معطل - علاف - چشم به راه mâtal ماتل
محراب - گنجه -جای رختخواب در دیوار me'râva / merâv مراو - مه راوه
مژه merženg مرژنگ
آرنج - آرنگ merk مرک
مف - آب بینی mofga - mofka مفکه
آب نبات meleki ملکی
گلابی mallū ملو
گنجشک malūča / maliča ملوچه / ملیچه
دار مو mewyâr مویار
تشک nâlin / nâli نالی - نالین
با - به وسیله - به همراه vârde وارد
گراز vorâz وراز
وسواسی - آدم کند و خونسرد vezza وزه
پهن - خوابیده volâ ولا
رها veleng ولنگ
هوش - حواس vir ویر
خالی - برهنه hâše rūt هاش روت
همین جور heji / heju هجو / هجی
هشتن - گذاشتن - گذاردن - مهلت دادن haštan هشتن
کج - اریب - نامیزان yelâ nareki یه لا نرکی
یک - بیشتر در ترکیب به کار می رود yey یی
برگرفته از گویش بروگردی . برای دستیابی به فایل کامل گویش بروجردی با بیش از 1500 واژه و ترکیب بروجردی به وبسایت پالایش زبان پارسی مراجعه نمایید

AM

اَ خر مِپرسَه چارشمَه سوری کِی یَه
از خر می پرسد چهار شنبه سوری چه زمانی است. کنایه از این که طرف مقابل خیلی آدم خنگ و گیجی است.
پفم دِ گپم سازم دِ دسّم
باد در دهانم است و ساز هم در دستم. کنایه از اینکه همه چیز فراهم است و جای نگرانی نیست و نیز به معنای بی نیازی از دیگران و استقلال فردی است.
جارو که کُل ما مَلنش سوک خلا
جارو که کهنه می شود جایش در توالت است. کنایه از اینکه انسان که ناتوان و پیر شود احترامش را از دست می دهد.
دیگی که ورَه مه نَجوشَه مُخام سر سِی دِش بَجوشه
دیگی برای من نجوشد می خواهم (=بگذار) سر سگ در آن بجوشد. کنایه از بی انگیزگی نسبت به کاری است که سودی برای ما ندارد.
مطرو بای عروسی برارتم با
مطرب باشی و عروسی برادرت هم باشد. کنایه از به راه بودن عیش و خوشی و فراهم بودن شرایط.
مَه جُمَّه دِ گوری که شمّّه دِ شستِ شوری
مگر جمعه در گوری که شنبه در (حال) شستشو هستی. تاکید بر نظافت و حمام رفتن در روزهای جمعه.
ناونه اِو برد ووری یرده چِو برد
نهاوند را سیلاب برد و بروجرد را شایعه برداشت. کنایه از گسترش شایعه و خبرهای نادرست در بین مردم.
و ِ در موئه که دیوار بَشنوئه
به در می گوید که دیوار بشنود.
و ِ کی بُرده روشتش و ِ خاله کاسه پشتش
به کی برده رفتارش به خاله کوژ پشتش. کنایه از این که بدی رفتار کسی معمولا برگرفته از تربیت خانوادگی و در نتیجه بد بودن خویشاوندانش است.
هف تا سِی اَ روش بَخورن سیر نِمان
هفت تا سگ از رویش بخورند (= چهره اش را بلیسند) سیر نمی شوند. کنایه از آدم خیلی کثیف.

منبع:
تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت

بازگشت به بالا

رويت مشخصات كاربر ارسال پيغام شخصي ارسال ايميل بازديد از سايت ارسال كننده مطلب
تشکرهاي ثبت شده از ايجاد کننده تاپيک :
 
تمامي مطالب ارسال شده:   
ارسال موضوع جديد   پاسخ به اين موضوع   ارسال تشکر

   روستاهاي ايران صفحه اول انجمن -> فرهنگ لغات لرستان

زمان پيشفرض سايت: ساعت گرينويچ + 3.5 ساعت
صفحه 1 از 1
  
نام کاربري:      کلمه عبور:     

~ يا ~
عضويت در سايت

  


 


Powered by phpBB © 2001, 2008 phpBB Group
كه مازندران شهر ما ياد باد
فروشگاه فرش احمدی
تهران هاست
 تبلیغات در سایت روستاهای  ایران