روستاهای ایران: تالار گفتمان

روستاهاي ايران :: نمايش موضوعات - آثارباستانی روستاي خير - استهبان

آثارباستانی روستاي خير - استهبان

 

ارسال موضوع جديد  پاسخ به اين موضوع   ارسال تشکر 

   روستاهاي ايران صفحه اول انجمن -> اماکن سیاحتی فارس

نمايش موضوع قبلي :: نمايش موضوع بعدي  
نويسنده پيغام

musaaskari
کاربر ویژه

وضعيت: آفلاين
27 تير ماه ، 1390
تعداد ارسالها: 6429
امتياز: 1933470
تشکر کرده: 1
تشکر شده 48 بار در 46 پست


ارسالارسال شده در: سه شنبه، 12 دي ماه ، 1391 20:42:01    موضوع مطلب: آثارباستانی روستاي خير - استهبان پاسخ همراه با اعلان

آثارباستانی روستاي خير - استهبان

اولین آثار کهن این منطقه تراشه سنگ ها ابزار شکاروسنگ چخماق دورانهای ما قبل تاریخ است که در سال 1312ه.ق توسط (بروان)زمین شناس کمیانی نفت(انگلوایران) در نزدیکی دریاچه بختگان بدست آمدند.این ابزار مربوط به کهن سنگی میانی(35تا85هزار سال پیش)بودند.تا کنون غیر از این آثار، آثاردیگری از دوران هاقبل تاریخ بدست نیامده است منابع:عنایت الله امیرلو-مجله باستانشناسی و تاریخ سال اول-شماره اول-تهران-مرکز نشردانشگاهی 1365ص16-وکتاب جغرافیای تاریخ استهبان اگرچه گذشته ی خیر به پیش از اسلام برمی گردد ولی متاسفانه بیش تر آثار آن دوران ازبین رفته وچندان چیزی برجای نمانده است.اماچندین اثر ازسلسله ساسانیان -اشکانیان –صوفیه –قاجار-ودوران پس از اسلام باقی مانده اس خیلی از انها به ثبت ملی رسیده اند،که عبارتند از:

.1.چهار چهارطاقی ماه فرخان (آتشکده بهرام) مربوط به دوره ساسانیان است که این اثر در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

2. چهار طاقی گنبد مربوط به دوره ساسانیان است که این اثر در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

3. کاروانسرای خانه کت مربوط به دوره صفوی است که این اثر در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

4.گورستان های دستجرد: مربوط به دوره قاجار است که این اثر در18شهریور1387 با شمارهٔ ثبت 23433 ، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

5. گورستان خانه کت: مربوط به دوره قاجار است که این اثر در18شهریور1387 با شمارهٔ ثبت 23467 ، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

6. گورستان سهل اباد: مربوط به دوره قاجار است که این اثر در18شهریور1387 با شمارهٔ ثبت 23430 ، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

7.تپه پیر بنو 1: مربوط به دوره پس از اسلام ست که این اثر در18شهریور1387 با شمارهٔ ثبت 23456 ، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 8.تپه پیر بنو 2: مربوط به دوره پس از اسلام است که این اثر در18شهریور1387 با شمارهٔ ثبت 23394 ، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 9.چشمه واسیاب آبگرم: مربوط به دوره پس از اسلام است که این اثر در18شهریور1387 با شمارهٔ ثبت 23452 ، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 10.تل رسولی: مربوط به دوره پس از اسلام است که این اثر در18شهریور1387 با شمارهٔ ثبت 23412 ، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 11.آسیاب آبی مبارک آباد: مربوط به دوره قاجار است که این اثر در27بهمن1387 با شمارهٔ ثبت 24729 ، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 12.برکه محمد آباد:

13.چاه های سنگی کنجدی: مربوط به دوره ساسانیان است که این اثر در15دی1387 با شمارهٔ ثبت 24196 ، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده ا

14.گورستان توده سنگی کوهنارو:

15.محوطه قلات: مربوط به دوره ساسانیان ودوره پس از اسلام است که این اثر در18شهریور1387 با شمارهٔ ثبت 23455 ، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قلات دربندان:

درقلات دربندان آثاری از سکونت انسان هادردوره های گذشته به چشم می خورد.راه ورود به قلعه ی قلات دربندان به همین سادگی نیست .دربسیاری از جاهاعبوربیش از یک نفر میسر نیست و آن هم با چنگ انداختن دربرجستگی های کوه وکمرمی توان راه یافت .دربالای قلات آثاری از خانه نگهبانان ،نانوایی وجوغن (هاون سنگی )دیده می شود .درکوه ،بیشتر کنده کاری مشاهده می شود تا استفاده از مصالح ساختمانی آن روزگاران همچون سنگ و ساروج . مکان شهرقدیم خیروقلعه ی آن : "مکان شهر قدیم خیر در قسمت نخست کوه معروف به دهنه ی قلات درفاصله ی یک کیلومتری مغرب ماه فرخان [سهل آباد]قرارداردو اکنون به قلعه ی شاه نشین مشهور است وبقایای دیوارها ،باروها،آب انبارها ،پله های آن وآثار بسیار سفال های ساسانی واسلامی ودوران کهن تر آن ها دراطراف کوه و پایین آن حکایت از عظمت قلعه می کند .این قلعه که برقسمت مخروطی کوه ساخته شده از لحاظ سوق الجیشی به تمامی ناحیه ی خیر مسلط است وفوق العاده صعب الحصول بوده واز هیچ جانب قابل نفوذ وتصرف نمی باشد.تنها یک راه از قسمت جنوبی آن برای ورود به قلعه درنظر گرفته شده است که به نظر می رسد از درون غار طبیعی کوچکی است که مدخلی برای عبور یک نفر به طور خمیده به داخل محوطه ی قلعه و صعود آن دارد .آثار پاگرد ها،پاسدارخانه ودیوارها وپلکان ها وساختمان های قلعه تقریبا به طور مارپیچ دراین کوه مخروطی که از قسمت غربی به طور نفوذ ناپذیری باکوه خانه کت وصل می باشد هنوز وجود دارد ولی به علت احداث این ابنیه درشیب بسیار زیاد کوه پس از متروک شدن به سرعت زیادی ویران گشته است.در قله ی کله قندی قلعه ی آتشدانی به شکل گلدانی بزرگ درسنگ کنده شده که احتمالا برای علامت دادن به وسیله ی دود در روز وآتش در شب بوده است .محل اصلی شهر در پایین قلعه تا حدود تپه معروف به "تل سیاه"درقسمت جنوب وماه فرخان در مغرب آن است که بخش جنوبی و غربی قلعه درپایین کوه روی زمین ،محوطه وحصاری داشته است.ارتفاع قلعه از سطح زمین درحدود 300متر می باشد وپله های آن به قدری باریک ومشرف به پرتگاه بوده که به قول یکی از محلی ها بادیدن بقایای آن ،آنرا به اصطلاح مردم خیر "یه پیه "یعنی یک گذره می خواند .دربخش بالایی قلعه برای رسیدن به قله پلکان هایی رادرسنگ کوه کنده اند .ابن بلخی درفصل مربوط به قلعه های آبادان فارس از آن به نام "تیر خدای"نام می برد:"قلعه تیر خدای ،این قلعه به "خیره" است و قلعه ای است سخت عظیم وکوهی به غایت بلندی واز بهر آن ،این را "تیرخدای"خوانندوبرآن جنگ نیست وهوای آن سردسیر است وآب آن ازمصنع ها ست." "قلعه تیرخدای –این قلعه به "خیره"است برکوهی در غایت بلندی وبدین سبب آن را بدین نام خوانند.هوایش سرد است به اعتدال مایل و آبش از مصانع است "بنابراین باتوجه به نقل طبری براین که زادگاه اردشیر بابکان دیهی به نام "تیرو"،"تیروده"بوده است از ناحیه ی "خیر"کوره ی "استخر"تیرخدای یا تیرو خدای که معنی خداوند وصاحب "تیرو"می دهد همین قلعه ی خیرمی باشد.یکی از احالی براین باور بود که در روزگاران گذشته به جای خیر کنونی،شهر "صبا-سبا"وجود داشته واین مکان منبع آب آن شهر بوده است.

چهار طاقی ویران شده ی گنبد(قشم قاوی) خیر:

درجنوب دریاچه ی بختگان ودر مسیرراه خانه کت و قشم قاوی به سهل آباد ونرسیده به آب گرم خیر آثار ویران شده ای از یک آتشکده است که به چهارطاقی شهرت داردکه مربوط به دوره ساسانیان است .شالوده وپی دیوارهای آن هنوز برجای است .ودرطرفین آن به فاصله 100متر دو چاه است به نام های چاه گنبد وچاه قاضی.که در18شهریور1387با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

میل نادری: درحدفاصل بین روستای حاجی آباد نیریزومحمدآبادخیر،دامنه ای از کوه تانزدیکی های ساحل دریاچه ی بختگان پیش آمده است که به پوزه ی میل شهرت دارد.درهمین مکان درزمان نادرشاه افشار برج میل مانندی ساخته اند تا هدایت گر کاروانیان باشد.متاسفانه این برج به کلی ویران شده وآثار بسیار کمی ازآن برجای مانده است.

آسیاب های آبی:

دربلوک خیر چند آسیاب آبی وجود داشته است:

1-آثاری از یک آسیاب آبی هم چنان در چشمه ی آب گرم برجای مانده است.

2-درماه فرخان که از آب چشمه ی صدخون به گردش در می آمده است.

3-درمبارک آباد ومحمد آباد وبااستفاده از آب کاریز (قنات)محمد آباد سنگ

درمیان مزارع خسروآبادو سیف آباد سنگ بزرگی وجود دارد که برروی آن نوشته های نا خوانایی حجاری شده است.

قنات ها:

باتوجه به اینکه دشت خیر بزرگترین دشت شهرستان استهبان است ودارای خاک بسیار حاصل خیزبوده است در گذشته چندین قنات در منطقه توسط مالکین ان زمان بوجود امد.که تعداد این قنات ها در سطح منطقه خیر زیاد است.بیشتر این قنات ها در دامنه کوه های سهل آباد،دهانه بارگ ،کوه های ماهفرخان وکوه خانه کت سرچشمه می گیرند که طول بعضی از قنات ها به بیشتراز 20کیلومتر هم می رسد مثل قنات محمد اباد قنات محمدآباد:که ازدل کوه تل کنجدی سرچشمه می گیرد وبه مزارع محمد اباد می رسد. پس از رودخانه ی دائمی رودبال ،بیشترین آب دهی متعلق به کاریز (قنات)محمد آباد است با آب دهی 174لیتر در ثانیه .آب این چشمه در جدولی روان است که به جدول شهر شهرت دارد. این قنات به طور کامل خشک شده ویک چاه در دست حفاری است که جای گزین این قنات خواهد شد قنات قصردوله: که ازدل کوه قلات دربندان سرچشمه می گیرد وبه مزرعه قصردوله"دستجرد" می رسد.یک چاه حفاری شده که به میزان 8اینچ اب دهی دارد که بوسیله پمپ آب کش(کف کش)وبه وسیله لوله به طول 4کیلومتر به مزرع قصردوله میرسد .که آب آن شور و تلخ شده و قابل کشاورزی نیست قنات نورآباد،قنات فخرآباد،قنات حسین آباد،قنات صادق آباد"متعلق به سهل آباد قنات عزت آباد،قنات احمد آباد،قنات نصیرآباد،قنات رحمت آباد،قنات حسن آباد،قنات دولت آباد"متعلق به دستجرد قنات سراج،سجل آباد وتعداد قنات دیگر در ماه فرخان،مبارک آباد،خانه کت،دامنه وسهل آباد وجود دارد.

کاروانسرای شاه عباسی:

کاروان سرای خانه کت

درروستای "خانه کت"آثاری نیمه ویران از یک کاروانسرای دوران صفویان دیده می شود.این کاروانسرا که از سنگ وساروج وگچ ساخته شده است دارای سبک معماری سلجوقیان است.تا حدود سال های 1335خورشیدی سالم و قابل استفاده بود.اکنون رو به ویرانی نهاده است.ودر18شهریور1387با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.کاروان سرای خانه کت خیر

امام زاده،مساجد وحسینیه ها:

امام زاده شاه عبدالعظیم خیر

تنها امام زاده مشهور در بلوک خیر امام زاده شاه عبدالعظیم(گویا برادر شاه چراغ شیراز)است که در "خانه کت "قرار دارد امام زاده شاه عبدالعظيم(ع)خير نسب وتبار امام زاده: شاهزاده عبدالعظيم(ع) فرزند شاهزاده عبدالله فرزند شاهزاده اسماعيل فرزند محمد فرزند شاهزاده عبدالله باهر فرزند امام زين العابدين(ع) است پس به چهار واسطه به امام سجاد(ع) مي رسد. شاهزاده عبدالله باهر فرزند امام سجاد (ع)مي باشدكه مادر ايشان ومادرامام محمد باقر (ع)دخترامام حسن مجتبي(ع) هستند.يعني از مادر به امام حسن(ع) واز پدر به امام حسين (ع) مي رسند. چگونگي شهادت آن بزرگوار: متوكل دهمين خليفه عباسي به حاكمان و واليان خود در ايران دستور ميدهد هر كجا اولاد ابوتراب.علي ابن ابيطالب(ع) را ديدند از تعقيب ودستگيري وكشتن آنها لحظه اي درنگ نكنيد. حاكمان ظالم لشكرهاي خود رابه دسته هايي تقسيم مي كنندوآنهارادرمسيرهاي حركت كاروانها.درخوزستان وفارس وبنادرجنوب مي گمارند.در اين هنگام شاه عبدالعظيم(ع)به اتفاق جمعي از برادران و ياران خاندان عصمت وطهارت ازطريق بنادر جنوب.رودخانه حله وارد خاك ايران ودرمنطقه دشتي وارد مي شوند.هدف از ورودشان رفتن به قم بود. به علت بيم و هراس از واليان وحاكمان يا شبانه حركت مي كردندياازبيراهه هاميرفتند تا پس ازگذراندن مسيرهاي طولاني در بياباني درجنوب درياچه بختگان در دامنه كوه سياه با لشكر واليان عباسي كه اكثرا از طوايف الياسيان مقيم لاربودند.درگير و حضرت شاه عبدالعظيم(ع)به درجه رفيع شهادت نائل گرديدو مومنان آن منطقه پيكرش را در آن محل(بارگاه فعلي)دفن نمودند.

امام زاده شاه عبدالعظیم خانه کت

مطالب ديگر در اين مختصر نمي گنجد جهت اطلاع بيشتر به كتاب هاي بحرالانصاب.عمده الطالبين وكنزل الانصاب(نوشته سيد مرتضي علم الهدي)مراجعه شود .امام زاده خواجه ابوالقاسم نزدیک سون بنوان 510(ه ق) وسلطان شیخ محمد(720ه ق) درروستای دستجرد از دیگر اماکن متبرکه ی خیر است. مقبره گلی سلطان شیخ محمد نیمه ویرانه وسنگ نوشته ی آن که با خط نسخ زیبایی حجاری شده بود شکسته ومتلاشی شده است. درعکس زیر مقبره گلی سلطان شیخ محمددر روستای دستجرد مشاهده می کنید

گردشگاه ها:

آب گرم:

در 30کیلو متری شمال باختری استهبان ودر 6کیلومتری غرب روستای سهل آباد ودر مسیر جاده "خانه کت"چشمه ی آب گرمی جوشان است که با سدی کوتاهی که هخامنشیان از سنگ وساروج وآجرهای42×42وباپهنای 9سانتی متر برآن احداث نموده اند "غمپ آبی"حاصل آمده که پذیرای تن خسته ی رهگذران و گردشگران است. علاوه بر گرم آب ،مواد گوگردی حلال درآن ،مردم را به این باور کشانده است که برای مداوای بیماری های پوستی بسیار مفید است.درگذشته از این آب برای کشت تنباکووتوتون بهره برداری می کرده اند،ولی اکنون آب آن به دریاچه بختگان سرازیر می شود.وجود این چشمه از نشانه های کوه های آتش فشانی غیر فعال است."برروی آثار هخامنشی دردوره ساسانی نیز بندی ساخته شده که در حقیقت ترمیم بند دوران هخامنشی است ودر دوره اسلامی نیز به تأسیسات این بند افزوده وآسیای بزرگی آن جا ساخته اند که تاحدود 60 سال پیش (1330خورشیدی)گندم اهالی خیر دراین جا آرد می شده واینک متروک است.ودر کنار راه وپهلوی بند آب انباری برای ذخیره آب شیرین باران به جهت مسافرین ساخته شده است و نظیر این گونه آب انبارها رادر سراسر این راه به تعداد زیاد ساخته اند که بسیاری از آن ها هنوز مورد استفاده قرار می گیرد.)ودرمختصات29درجهو17دقیقه و48ثانیه عرض شمالی و53درجه و50دقیقهو38ثانیه عرض شرقی قرار دارد

آبگرم خیر

آ؟ب گرم خیر

خواجه ی خضر: از گرشگاه های دیگر خیر چشمه و زیارتگاه خواجه ی خضر است.این مجموعه دردامنه کوه جنوبی خیر واقع شده وشامل سه چشمه جوشان آب زلال وگواراست ودرختان بید وتفرج گاهی مناسب.به علاوه اتاقی نه چندان بزرگ بربالای چشمه ها که بر شکاف کوهی ساخته شده است.این ساختمان قدمت چندانی ندارد،ولی اعتقاد براین است که چون حضرت خضر نبی الله از تعقیب وآزارمشرکان درامان نبوده ناچار به اینجا آمده واین کوه،ایشان را در شکاف خود پناه داده است.مردم به احترامش شمعی گرا می کنند وبرای براورده شدن حاجاتشان با پارچه ای که عمدتا سبز رنگ است دخیل می بندند.

چشمه ی صدخون (سحرخون،سرخون،سدخون،تلخون):

چشمه صد خون (چشمه دستجرد .بنوان وماه فرخان)

درکنار جاده ماه فرخان ،چشمه ی زیبایی روان است که به صد خون (تلخون)ناموراست.از چشمه های متعددی که در این مکان ،جوشان است می توان قیاس کرد که نام این چشمه را صدخوان (به معنای 100سفره ی گسترده ی آب،100سفره نعمت)گذاشته باشند.یا اگر خوان را نه به معنای سفره ،بن مضارع از مصدرخواندن به حساب آوریم یعنی جایی که از زمینش صد چشمه می تراود و با آواز تراوشش زمزمه ی زندگی را سر می دهد. که آب مزارع روستاهای ماهفرخان،دستجرد وبنوان راتامین می کندماهیان بسیاری درآب این چشمه شناورند .بیشترین آب دهی از چشمه های شهرستان استهبان متعلق به همین چشمه است.با آب دهی 121لیتر درثانیه.درصورتی که چشمه قهری 38لیتردرثانیه آب دهی داردو بالا ترین آب دهی در شهرستان استهبان پس از رودخانه ی دائمی رودبال ،متعلق به کاریز (قنات)محمد آباد است با آب دهی 174لیتر در ثانیه .آب این چشمه در جدولی روان است که به جدول شهر شهرت دارد. چشمه وچاه های معروف خیر:به غیر ازچشمه های صد خون و خواجه خضرتعداد چشمه کوچکی نیز وجود دارد عبارتند از چشمه خنگی، چشمه شیرین، چشمه چتکی،چشمه آبتلخون،چشمه کوهنارو(ماه فرخان)چشمه کوه نارو،چشمه اب باغو(محمدآباد)،چشمه ابگرم(سهل آباد)،چاه قاضی،چاه برره،چاه گنبد

چاه برره



جزیره نرگس(کوه منکی)

در میان دریاچه ی بختگان و در 2کیلومتری شمال دستجرد،جزیره ای واقع شده است که به علت وجود گل های نرگسی که در آبان ماه سراسر جزیره را می پوشاندبه این نام مشهور گشته است.این جزیره در سال های خشکسالی به زمین های اطراف می پیوند واز جزیره بودن خارج می شود.

منبع:
تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت

بازگشت به بالا

رويت مشخصات كاربر ارسال پيغام شخصي ارسال ايميل بازديد از سايت ارسال كننده مطلب
تشکرهاي ثبت شده از ايجاد کننده تاپيک :
 
تمامي مطالب ارسال شده:   
ارسال موضوع جديد   پاسخ به اين موضوع   ارسال تشکر

   روستاهاي ايران صفحه اول انجمن -> اماکن سیاحتی فارس

زمان پيشفرض سايت: ساعت گرينويچ + 3.5 ساعت
صفحه 1 از 1
  
نام کاربري:      کلمه عبور:     

~ يا ~
عضويت در سايت

  


 


Powered by phpBB © 2001, 2008 phpBB Group
فروشگاه فرش احمدی
تهران هاست
 تبلیغات در سایت روستاهای  ایران