روستاهای ایران: تالار گفتمان

روستاهاي ايران :: نمايش موضوعات - انواع لنج‌ها و کارایی آنها

انواع لنج‌ها و کارایی آنها

 

ارسال موضوع جديد  پاسخ به اين موضوع   ارسال تشکر 

   روستاهاي ايران صفحه اول انجمن -> صنایع و مشاغل استان بوشهر

نمايش موضوع قبلي :: نمايش موضوع بعدي  
نويسنده پيغام

musaaskari
کاربر ویژه

وضعيت: آفلاين
27 تير ماه ، 1390
تعداد ارسالها: 6429
امتياز: 1929860
تشکر کرده: 1
تشکر شده 48 بار در 46 پست


ارسالارسال شده در: جمعه، 6 ارديبهشت ماه ، 1392 10:05:16    موضوع مطلب: انواع لنج‌ها و کارایی آنها پاسخ همراه با اعلان

انواع لنج‌ها و کارایی آنها

رضا طاهری در کتاب از مروارید تا نفت به قسم زیر لنج‌های حاشیه‌ی خلیج فارس خصوصا حوالی بندر کنگان بسته به طرح بدنه آن‌ها دسته بندی می‌کند:
1ـ سَماچ : سماچ یك نوع قایق ماهی‏‌گیری است و امروزه برروی آن موتور می‏‌بندند و کارایی‌اش برای ماهی‏گیری است و تا حدود 5 تن ماهی در آن می‏‌ریزند. سمك یا سمچ به معنای ماهی است.
2ـ حُوری: حوری یك نوع قایق كوچك است كه گونه‏‌های آن از یك تا 10 نفر را با خود جابجا می‌کند. بیش‏تر از تنه‏‌های عظیم درختان و به‌صورت یك تكه می‌‏سازند و چون از این درختان و یا چوب‌ها وجود ندارد، حوری را از چند تكه چوب كه به هم می‌بندند به وجود می‏‌آورند ظرفیت حوری كوچك 100 و حوری بزرگ 400 كیلو می‌‏باشد. در گذشته هر لنج ماهی‏گیری یا كشتی‏‌های باری یك حوری به همراه خود داشته است، حوری یك تكه سبك تر از كتراست و در زمان‏‌های مورد نیاز و نجات غریق زودتر از كتر آماده به دریا انداختن می‏‌شود. در زمانی كه دریا آرام است و كسی به دریا افتادهاست از حوری استفاده می‏‌كنند و اگر دریا ناآرام باشد از كترو اگر طوفانی باشد از ماشوه.‎
3ـ سَمعِه : سمعه جهازی بود كه در گذشته مورد استفاده قرار می‏‌گرفت و برای نصب بادبان بسیار مناسب بود ولی برای قراردادن موتور به بدنه‌اش به كار نمی‏‌خورد.
4ـ بِتیل : بتیل یك نوع جهاز ماهی‏گیری است كه در گذشته برای ماهی‌گیری از آن استفاده می‏‌شد.
5ـ شُوعی: شوعی جهازهای كوچكی بودند كه هم با بادبان حرکت می‌کردند و هم با پارو. از نوع شوعی امروزه هم وجود دارد ولی بر روی آن موتور گذاشته‌اند.
6ـ كَتِر : كتر قایق ‌كوچكی است كه گنجایش دو یا سه نفر را دارا می‌‏باشد در حقیقت قایق نفر بر مخصوص ناخداست،‌ او را در زمان درخواست به كشتی یا ساحل می‏‌رساند. در قدیم لنج‌های بزرگ آن را همراه می‌بردند تا اگر یكی از خدمه به‌دریا سقوط‌ كند به وسیله آن كه وزن کمتری دارد و می‏‌شود به‌سرعت آن را از كشتی جدا و به‌دریا انداخت او را نجات دهند. قبلا اگر جهاز كتر نداشت نجار‌ كشتی در حین مسافرت طولانی كه معمولاً تا هندوستان 20 روز طول می‌‏كشید یك كتر برای كشتی می‏‌ساخت.
7ـ تَشاله: چون لنج آب‌خور زیادی دارد و نمی‌‏تواند كاملا به ساحل برسد بیش‏تر بار لنج را با تشاله كه می‌توانست تا نزدیك ساحل برود به مقصد می‏‌رسانده‌اند.
8ـ ماشُوه: ماشوه (قایقنجات) را در زمان عادی یك وسیله نفربر یا باركش است و جاشوها را از كنار ساحل به كشتی می‌برد، درگذشته با پارو حركت می‏‌كرد ولی امروزه موتور كوچكی را روی آن قرار داده‏‌اند و همان كار گذشته را انجام می‏‌دهد، گنجایش 15 نفر دارد و به هنگام طوفان و غرق لنج كاركنان كشتی داخل آن شده و خود را نجات می‏‌دهند.‎
9ـ بَغَلِه‌: بغله به‌وسیله بادبان به‌حركت درمی‏‌آمده است. از این جهت این نوع لنج را بغله گفته‌‏اند كه سینه صدر یا راس آن گرد بوده‌است و قسمت پشت آن پهن‌تر، به بخش پشت آن تفر می‏‌گفته‏‌اند. در سینه بغله بر آمدگی وجود دارد، چون سر پرنده‏ای (طوطی) كه گویی درون بغله را می‌‏نگرد. بغله به‌ كشتی‏‌های بزرگ گفته‌ می‌‏شود و در عربی به معنای قاطر است و چون در دریا به‌سادگی و با سكان كشتی را حركت می‏ داده ‏اند بغله نام‌گذاری كرده ‏اند. اعراب در بدو دریانوردی، كشتی‏‌های سكان دار ایرانی را به شتری با افسار تشبیه می‏‌كرده‌اند. بغله برای سفرهای دوردست در اقیانوس هند مورد استفاده قرار می‏‌گرفته‏ است، می‏‌گویند از نظر شكل ظاهری فرق زیادی بین بغله و كوتی و غنچه نبوده است، ولی از جهت اندازه، بغله از همه بزرگ‏تر بوده بعد از آن كوتی و در آخر غنچه قرار داشته است. شمار جاشوهایی كه در بغله كار می‌‏كردند کمینه 30 نفر و بیشینه 40 نفر بوده است. باربری بغله بین300 تا 700 تن بودهاست. كالاهایی كه با بغله حمل می‌‏شده‏ است: از آبادان به‌بصره و كراچی خرما می‏‌بردند و از كراچی به براوه پنبه و از بَراوه به شهرهای هندوستان به آفریقا مَنقور كاپریل و نمك حمل می‏‌كردند. از آفریقا از بندر ها سیمبارنگه / لامو و بمباسه چوب چَندَل می‏‌آوردند.‎
مدت مسافرت: زمان سفر بغله 2 تا 6 ماه بوده است. جاشوها و كاركنان بغله در راه سفر دشواری‏های بسیار داشتند و چه بسا در مسافرت‏‌های دریائی بر اثر ناخوشی‌های گوناگون و یا در رویدادهای گوناگون از قبیل طوفان و برخورد با کوه سنگ‌ها و یا حیوانات غول‌ پیکردریائی از بین می‏‌رفتند.
10ـ بَگارِه : در بندر كنگان از بگاره زیاد استفاده می‏‌شده‏ است این كشتی كوچك را دریانوردان كنگانی برای ماهی‏گیری با تور (جَل) استفاد می‏‌كرده‌‏اند كه به آن عامله نیز می‌گفته‏‌اند. بیش‏تر صید عامله را حشینه تشكیل می‏‌داده ‏است و تا كنون نیز صید حشینه به همین روش است. برخی از ماهی‏‌هایی كه در بندر كنگان صید می‏‌شده‌اند عبارت‌اند از: عراضی، سبیتی، بتح، مفچیچ، سرخو، هامور، دوال، ینیس، یلی، متو، حشینه، كاهو، نی‌سر و پس‌کر، کوسه، شیر، دارو، ویر، حلوا، خارو، سچل، زبیدی، راشگو، صافی، هاگول ، هاسون و... صید ماهی در قدیم به روش‏‌های گوناگونی بوده و از آن رسته صید به‌روش جل یا تور‌ عامله و یا گرگور و گاهی نیز با قلاب ماهی‏گیری انجام می‏ پذیرفته‌است، امروزه روش‌های صید جهانی جایگزین برخی از این صیدها شده است اما در بندركنگان كمابیش صیدماهی به‌روش‌های‌ سنتی انجام می‌گیرد.
11و12 كُچی (كوتی) و مَنجی : منجی و كوتی دو لنج بی‌موتور می‏‌باشند، به‌وسیله بادبان حركت می‌كردند و برای مسافرت به‌ جزیره‌ها و شیخ نشین‌های نزدیك مورد استفاده قرار می‌گرفتند، خرما و گاهی مصالح ساختمانی به دبی می ‌بردند و گاهی نیز با آن به صید ماهی می‏‌پرداختند. شمار سرنشینان آن تا 15نفر است. مانند بگاره از آن استفاده می‏‌كردند و امروزه كم‏تر از آن‏ها استفاده می‌شود.
13ـ سَمبُوك : باربری سمبوك 100 تن است در حال حاضر نوعی سمبوك ماهی‏گیری به اسم سماچ نیز ساخته می‏‌شود. سماچ در برابر اندازه سمبوك كوچك‏تر است فقط با آن به صیدماهی می‏‌پردازند. سینه‏‌ی سمبوك در قدیم كمی منحنی شكل بوده است ولی سمبوك ماهی‏گیری امروزی دارای سینه‏‌ای به شكل زاویه منفرجه است. كاركنان سمبوك قدیمی بیش از 10 نفر بوده است، ولی در سمبوك ماهی‏گیری جدید 5 نفر كار می‏‌كنند. سمبوك‌های جدید دارای موتور می‏‌باشند.
14ـ جالبُوت: باربری جالبوت حداقل 5 تن تا حداكثر 100 تن می‏‌باشد. كاركنان به 7 نفر می‏‌رسند، در حال حاضر به جالبوت‌ها موتور وصل شده‏ است. جالبوت‌ها به سواحل جنوبی خلیج فارس و مسافرت می‏‌كردند، برای بازرگانی چوب، شكر، برنج و حیوانات و اشیاءدیگر. ساختمان سینه جالبوت یا راس آن راست است برای همین به آن جالبوت می‏‌گویند. مرحوم سدیدالسلطنه كبابی در كتاب «المناص فی احوال الغوس و الغواص» در صفحه 59 چنین می‏‌نویسد: سفینه‌‏ای است با بادبان حركت كند و سطح سفینه را برای بضاعت تجار دراز و بلند سازند و در موخر سفینه قبه‏‌ای است مخصوص مسافرها و آن را عرشه گویند و مخصوص جالبوت‌های‌ بزرگ است. آن‌گونه جالبوت شبیه است به مهلیه كه در عراق متداول است یا شبیه است به سنبوك‌ هایی كه در بحر احمر معمول می‏‌باشند. جالبوت‌های كوچك عرشه ندارند و شبیه به بَلم می‏‌باشند و آن نمونه كشتی را فقط در بحرین جالبوت گویند. این اسم تحریفی از کلمه جلبه که معرف گلبت (گُل+بُت) ایرانی می‌باشد.
15ـ بُوم: در حقیقت بوم‌ها بزرگ‏ترین و زیباترین گونه لنجها می‏‌باشند. انواع و اقسام چوب در ساختمان بومها به كار می‏‌رود، مقداری از چوبهای روی عرشه و انبار و اتاقها از داخل كشور تهیه می‏‌شود و بقیه چوب‏‌های بدنه و زیر و جلوی بوم را از خارج مخصوصا از هندوستان می‏‌آورند. بوم‌های قدیمی مثل سایر انواع لنج‌ها فاقد موتور بود و بادبان داشت ولی در حال حاضر دارای موتور است، باربری بوم‌ها 20 تا 300 تن می‌باشد و به سرزمین‏های دوری مانند دبی، كویت، هند ، بصره، عدن، یمن مسافرت می‌كردند.
منبع: از مروارید تا نفت: تاریخ خلیج فارس (از بندر سیراف تا کنگان و عسلویه) نوشته رضا طاهری
تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت

بازگشت به بالا

رويت مشخصات كاربر ارسال پيغام شخصي ارسال ايميل بازديد از سايت ارسال كننده مطلب
تشکرهاي ثبت شده از ايجاد کننده تاپيک :
 
تمامي مطالب ارسال شده:   
ارسال موضوع جديد   پاسخ به اين موضوع   ارسال تشکر

   روستاهاي ايران صفحه اول انجمن -> صنایع و مشاغل استان بوشهر

زمان پيشفرض سايت: ساعت گرينويچ + 3.5 ساعت
صفحه 1 از 1
  
نام کاربري:      کلمه عبور:     

~ يا ~
عضويت در سايت

  


 


Powered by phpBB © 2001, 2008 phpBB Group
كه مازندران شهر ما ياد باد
فروشگاه فرش احمدی
تهران هاست
 تبلیغات در سایت روستاهای  ایران