روستاهای ایران: تالار گفتمان

روستاهاي ايران :: نمايش موضوعات - غار علي شيخ - خوی

غار علي شيخ - خوی

 

ارسال موضوع جديد  پاسخ به اين موضوع   ارسال تشکر 

   روستاهاي ايران صفحه اول انجمن -> اماکن سیاحتی آذربایجان غربی

نمايش موضوع قبلي :: نمايش موضوع بعدي  
نويسنده پيغام

musaaskari
کاربر ویژه

وضعيت: آفلاين
27 تير ماه ، 1390
تعداد ارسالها: 6429
امتياز: 1933470
تشکر کرده: 1
تشکر شده 48 بار در 46 پست


ارسالارسال شده در: دوشنبه، 18 مهر ماه ، 1390 19:25:42    موضوع مطلب: غار علي شيخ - خوی پاسخ همراه با اعلان

غار علي شيخ


غار علي شيخ که مردم محل به آن 'ديپسيز کوهول' يا غار بي انتها مي گويند، از پديده هاي شگفت و استثنائي طبيعت اين منطقه است که در يک کيلومتري شمال غربي روستاي علي شيخ قرار دارد.
به گزارش ايرنا، در طبيعت خرم و زيباي خدادادي شهرستان خوي نقاط ديدني فراواني وجود دارد که غار علي شيخ يکي از آنها است.
اين غار که همانند غار علي صدر همدان است و هر سال هزاران نفر گردشگر را به سوي خود جلب مي کند.
فاصله روستاي علي شيخ تا شهر خوي در حدود 48 کيلومتر است و در منطقه سکمن آباد در بخش شمال غرب خوي واقع شده است.
غار علي شيخ بنا به تاييد اهالي منطقه و مسوولان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري خوي يکي از طولاني ترين غارهاي منطقه آذربايجان غربي است.
به گفته اهالي روستاي علي شيخ، اين غار به سبب داشتن استالاگميت و استالاگيت دست کمي از غار علي صدر همدان ندارد.
به نقل از برخي افراد که از درون غار ديدن کرده اند غار فاقد آب است، ولي بنا به گفته مردم بومي منطقه در بعضي از قسمت هاي غار نه تنها آب وجود دارد، بلکه از وجود نوعي گياه ني نيز در آنجا خبر مي دهند.
راه دروني غار همانند کندوي عسل مي باشد و به سبب داشتن راهروهاي پر پيچ و خم، به اصطلاح به غار بي انتها شهرت يافته است.
اخيرا به همت اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري خوي، تحقيق و پژوهش علمي از اين غار با عظمت و خارق العاده که يک دنيا اطلاعات و غناي تاريخي، فرهنگي، خصوصا اکولوژي، طبيعي و آب هواي در آن نهفته است به عمل آمده است.
با اجراي زيرساخت هاي لازم اين غار مي تواند به يکي از مکان هاي گردشگري کشورمان تبديل شود.
غار علي شيخ در 45 کيلومتري غرب شهرستان خوي واقع است.



مشخصات غار علی شیخ:
غار علی شیخ دارای دو دهنه میباشد ارتفاع یکی از دهانه ها حدود دومتر ودهانه کوچک حدود یک متر میباشد مسیر هردو دهانه دردرون غار پس از طی هفتاد متر به هم دیگر میرسد در طی ادامه مسیر تالارهای زیبای وجود دارد که بعد از طی مسیری حدودآ به طول ۲۵۰ متر به یک آبشار سنگی میرسیم که باید توسط نردبان طنابی که در انجا نسب شده پایین رفت درست در زیر ابشار یک مسیر فرعی وجود دارد که عبور از ان خیلی مشکل است چون دارای دهانه ی دایره ای شکل به قطر حدودآ نیم متر که پس از وارد شدن در ان باید مسیر ۳۰متری را به صورت سینه خیز طی کرد پس از طی کردن این مسیر سخت به سالن کوچکی میرسیم که سقف ان پر از قندیلهای زیبایست که نام انها استالاکتیت میباشد که دیدن انها خالی از لطف نیست
در ادامه مسیر اصلی به یک سه راهی میرسیم که یک مسیر به تالار خوابیده ومسیر دیگر به تالار خفاشها میرسد .درتالار خفاشها،خفاشهای زیادی از سقف اویزان شده اند وصحنه های جالبی ایجاد کرده اند جالب تر از همه قله های است که خفاشها با فضولات خود ایجاد کرده اند انها با انباشته کردن فضولات خود درچند نقطه قله هایی ایجاد کردهاند ارتفاع بزرگترین قله حدود ۶ متر است.

در تالار خوابیده نیز سنگهای اهکی بسیار زیبای که طرحهای جالبی دارند وجود دارد .

لازم به ذکر است که این غار توسط گروه غار نوردی اذرخش مسیر گشای وعلامت گذاری شده و وارد شدن به ان بدون همراه داشتن چراغ قوه امکان پذیر نیست .این غار دارای یک مسیر اصلی وچندین مسیر فرعی میباشد که شناسایی شده ومسیرهای زیادی وجود دارد که هنوز شناسایی نشده است .





اهمیت غار های کارستی به ویژه غار علیشیخ

در این مقاله شما با اهمیت غارعلیشیخ که یک غار کارستیک میباشد اشنا خواهید شد امروز بخش اول مقاله رو براتون میزارم در روزهای اتی با بخش بعدی مطلب که به ارزش واهمیت غارهای کارستی از لحاظ اقتصادی و طبعیی پرداخته اشنا خواهید شد.

مقدمه:

منابع کارست و غار مكان‌هايي بسيار ويژه و بسیار حساس می باشند و به سرعت تحت تاثیر فعالیت ها و عملکردهای پیرامون خود قرار می گیرند. این مناطق تا کنون مورد توجه بسیار کمی قرار گرفته و مديران مناطق حفاظت شده كنترل بسيار محدودي بر آنها دارند. مناطق و سایت های کارستیک باید با مورد شناسایی و بازنگری قرار گیرند و ارزش های مختلف آنها بارز و بیان گردد.

کارگروه حفاظت از غار و کارست متشکل از مديران غار، غارشناسان، مجريان، پژوهشگران و مديران مناطق حفاظت شده از سراسر جهان دستورالعمل‌هاي لازم براي حفاظت از غار و كارست را تهیه نموده و آنرا به روز می نمایند. اين گروه دغدغه‌اي مشترك براي آينده غارها و منابع كارستي دارند و موارد زير را تأييد مي‌كنند:

1- غارها، سيستم‌هاي زيرزميني مربوط به آنها و كارست سطحي، اجزاي مهم زمين هستند كه پراكنش گسترده جهاني دارند.

2- اين مناطق اهميت ويژه‌اي براي حفاظت، پژوهش علمي (زيست‌شناسي، زمين‌شناسي و انسان‌شناسي)، اهداف مذهبي و معنوي، تفرج و گردشگري دارند.

3- اين مناطق به طور ويژه‌اي نسبت به آسيب و آلودگي حساس هستند و بنابراين به همراه مناطق حوزه آبخيز سطحي نيازمند به حفاظت دقيق و مديريت حساس مي‌باشند.

4- حجم قابل توجه دانش تخصصي در مورد مديريت غار و كارست در جوامع ملي و بين‌المللي غارشناسي بايد گردآوری شود و توسط نهادهاي مديريتي مناطق حفاظت شده به كار گرفته شود.

در این زمینه تعداد زيادي غار و كارست، تحت كنوانسيون ميراث جهاني شناسايي شده‌اند. همكاري بين‌المللي مي‌تواند نقشي حياتي در تقويت ظرفيت مديريت كارست در نهادهاي مديريت سرزمين بازي كند و حفاظت يكپارچه را بر يك مبناي جهاني تضمين نمايد.

دستورالعمل‌های حفاظت از غار وکارست ، راهنمای مفيدي برای مديران و برنامه‌ريزان است تا بتوانند آگاهي جامعه را نسبت به سيستم‌هاي كارست و غار افزايش دهند و درنتيجه، امكان پذيرش محلي براي حفاظت و مديريت و نيز مشاركت آنها را در اين كار افزايش دهند. اين دستورالعمل‌ها همچنين می توانند با فراهم كردن راهبردها يا طرح‌ها، به اجرای مديريت بهتر ‌ در سطح ملي، منطقه‌اي و يا سايت كمك كنند.



تشکیل غارهای کارستیک

غارهای طبیعی کارستیک در اثر نفوذ آب در طبقات آهکی بوجود می آیند و به فراوانی در دنیا یافت می شوند. اکثر غارهای طبیعی که در سنگ های آهکی تشکیل شده اند، ارتباطی مستقیم با تشکیلات سنگ های رسوبی دارند. منشاء این سنگ ها در اصل شیمیایی یا بیوشیمیایی است و تشکیل دهنده عمده آنها کربنات کلسیم CaCO3 می باشد.

مهمترین خاصیت سنگ های آهکی انحلال آنها در آبهای محتوی دی اکسید کربن CO2 است.
این گاز ترکیبی از دو عنصر کربن و اکسیژن است که به فراوانی و به صورت گسترده در سطح زمین وجود دارد و همواره در فعل و انفعالات بیولوژیکی شرکت می کند.

دی اکسید کربن گازی است که در هوا وجود دارد، این گاز در جایی که سنگ های آهکی در داخل غار تشکیل شده اند، از غلظت بیشتری برخوردار است. از بدو پیدایش در روی زمین مقدار این گاز به تدریج رو به افزایش بوده است.

محلول دی اکسید کربن در آب اسیدکربنیک (H2CO3) تولید می کند. کلسیم محلول در آبها یا ترکیب این اسید کربنات کلسیم به وجود می آورد که در آب قابل حل بوده و طبقات سنگ های آهکی را تشکیل می دهد.


سنگ های آهکی احتمالا از دوره پرکامبرین( 2000 تا 3500 میلیون سال قبل) وجود داشته اند.
همزمان با تشکیل سنگ های جدید آهکی، سنگ های قدیمی در اثر فعل و انفعالات هوای روی زمین و اسید کربنیک ناپدید می شوند.

CaCO3 + CO2 + H2O-------Ca (H2 CO3) 2



البته این فعل و انفعالات ساده نیست و قابل تغییر نیز نمی باشد و نهایتا موازنه های شیمیایی که همیشه در آب وجود دارد، انجام می گیرد. برقراری موازنه در اثر شرایط خاص به صورت فعل و انفعالاتی از چپ به راست یا از راست به چپ انجام می گیرد. زمانی که فعل و انفعال این فرمول از چپ به راست انجام گیرد، در حقیقت آبهای جاری از طریق زمین هایی که دارای پوشش گیاهی هستند، از گاز CO2 غنی شده و به لایه های تحتانی سنگ های آهکی نفوذ می کنند و مقدار مساوی از کربنات کلسیم به محلول بی کربنات کلسیم تبدیل می شود. حال اگر این محلول به داخل غاری جاری شود یا در لایه های سنگ های آهکی نفوذ کند با فضایی که دارای دی اکسید کربن کمتری است، مواجه می شود. قسمتی از محلول دی اکسید کربن به فضایی که تحت تاثیر ته نشینی کربنات کلسیم است باز می گردد، در این حالت فعل و انفعال فرمول از راست به چپ انجام می گیرد.
در این صورت آب مدت بیشتری نمی تواند تمامی کربنات کلسیم را که به شکل رسوب باقی مانده است، حل نماید، لذا رسوب یا ته نشین نازکی از آهک در سقف یا دیواره غار یا به صورت آهک کریستالیزه باقی می ماند.

وقتی که این تشکیلات آهکی که به طور عمودی از سقف به پائین آویزان باشند، آنها را استالاگتیت و Stalactite یا چکنده می نامند. ته نشین های آهکی به وجود آمده از چکه های آب از سقف به سمت پائین در کف غار رو به بالا می روند که استالاگمیت Stalagmite یا چکیده نامیده می شوند.
تزئینات آهکی در ایران به نام های پرده ای، سوزنی، جرقه ای، گل کلمی، فندقی، اسفنجی و نقل بادامی معروف است.

این دو تشکیلات در طول هزاران سال گسترش پیدا می کنند و رشد آنها گاهی فقط به چند سانتی متر در یک قرن محدود میشود که به نظر عده ای از زمین شناسان رشد آنها در هر قرن 5/2 سانتی متر مکعب است. گاهی این دو تشکیلات در طول قرون متمادی بهم رسیده و تشکیل ستونی را می دهند که از سقف به زمین می رسد و این ستون ها گاهی به دیواره غار می چسبد که به آنها جرز Piliers می گویند. آبی که در امتداد طول سقف غار جریان می یابد، بتدریج سقف غار را از کربنات کلسیم می پوشاند که روانه (Coulee Flow) نامیده می شود.



پيچيده‌ترين بخش در بررسي غارهاي كارستي، ارايه خاستگاه و چگونگي پيدايش غار و روند تكاملي آن است، زيرا در تشكيل غارهاي آهكي كارستي، از يك طرف مورد حساس انحلال آهك‌ها (كه متأثر از شيمي آب و ليتولوژي سنگ‌هاي آهكي است) و از طرف ديگر تأثير همزمان تكتونيك- زمين‌شناسي منطقه است كه بر پيچيدگي مسئله مي‌افزايد

سیستم غارهای کارستیک

ايران داراي طيف وسيعي از صخره‌هاي قابل انحلال مي‌باشد. سن صخره‌هاي آهكي به دوران ژوراسيك و اليگوسن مي‌رسد كه همگي آنها در حال حاضر خاصيت كارستيك دارند.

مناطق كارستيك حدود 11 درصد مساحت ايران را دربر مي‌گيرد و در تأمين ذخاير آبي بسياري مناطق نقش مهمي دارد. عليرغم مطالعات بسياري كه در زمينه ژئولوژي و ژئوهيدرولوژي كارست صورت گرفته در مورد غارشناسي كارست كمتر مطالعه‌اي صورت گرفته است. طولانی ترین غار آهکی ایران غار علیصدر به طول 11 کیلومتر و عميق‌ترين غار كارستيك ايران غار پراو در جنوب کوه پراو و در 25 کیلومتری شمال شرق کرمانشاه است که تاکنون 751 متر از عمق این غار مورد کاوش قرار گرفته است .

در نقشه شماره (3-6) توزيع رخنمون‌هاي آهكي در ايران نشان داده شده است. در کلیه این مناطق احتمال وجود غارهای کارستی زیاد است.

سطوح طبيعي كارستي و عوارض مرتبط با آن نظير غارها به طور وسيعي در سراسر جهان گسترش دارند و واجد ارزشهای زیادی می باشند. بسياري از سطوح کارستی تحت حفاظت قرار می گیرند که تعدادی از آنها جزء ليست ميراث جهاني قرار دارند.

برخي از دلايل حفاظت آنها عبارتند از:

· به عنوان زيستگاهي براي گونه‌هاي گياهي و جانوري در معرض خطر هستند.

· سايت‌هايي هستند كه كاني‌هاي كمياب يا عوارض طبيعي منحصر به فرد دارند.

· سايت‌هاي مهمي براي مطالعات زمين‌شناسي، ژئومورفولوژي، ديرين‌شناسي يا ديگر رشته‌ها هستند.

· از نظر فرهنگي، تاريخي و پيش- تاريخي سايت‌هاي مهمي هستند.

· به عنوان سيماهاي مذهبي يا معنوي محسوب مي‌شوند.

· به دليل تخصصي شدن كشاورزي و صنايع واجد اهمیت می باشند

· «دريچه‌اي» هستند، روي درك هيدرولوژي منطقه‌اي

· به عنوان منبع مواد و مصالحي هستند كه از نظر اقتصادي اهميت دارند.

· به دليل گردشگري و فوايد اقتصادي مرتبط با آن حائز اهیمت هستند



به دلیل اهمیت فوق العاده و ارزشهای مناطق کارستیک ، کمیسیون جهانی مناطق حفاظت شده (WCPA) که یکی از کمیسیون های جهانی حفاظت (IUCN) می باشد و در زمینه مديريت موثر شبكه مناطق حفاظت شده خشكي و آبي فعالیت می کند، کارگروه حفاظت از غار وکارست را تشکیل داد و این گروه دستورالعمل های حفاظت از غار و کارست را تنظیم نمودند.



کمیسیون مناطق حفاظت شده (WCPA)، كارگروه حفاظت از غار و كارست.

اين كارگروه شبكه‌اي غيررسمي از دانشمندان، غارنوردان و غارشناساني است كه ضرورت ارتقاء و تبادل اطلاعات و تجارب را ميان مديران مناطق حفاظت شده، غارشناسان وديگر متخصصان كارست احساس مي‌كنند. اين گروه در چهارمين كنگره جهاني پارك‌هاي ملي و مناطق حفاظت شده كه سال 1992 در كاراكاس واقع در ونزوئلا برگزار شد، تشكيل شد.

به دنبال آن، اين گروه توصيه‌هايي درخصوص مديريت غار و كارست به مديران مناطق حفاظت شده و ديگران ارائه داده است. همچنين تاكنون پيشنهادهايي براي تعيين چندین ميراث جهاني ارائه داده و اين دستورالعمل را نيز تهيه كرده است. اين اولين بار است كه چنين دستورالعملي در سطح جهاني تهيه شده است.

اميد است اين دستورالعمل‌ها كمك بزرگي به دانش ما درخصوص ملاحظات مديريتي ويژه ضروري براي حفاظت غارها و كارست كند. اين «گام اول» است و چالش امروز براي توسعه راهبردهاي ملي و مختص به هر سايت مي‌باشد. همچنين اين دستورالعمل‌ها مبنايي براي رايزني و همفكري بيشتر فراهم مي‌كنند كه به موقع خود، مستندات بين‌المللي موثرتر و جامع‌تري را فراهم خواهند كرد.



مفهوم حفاظت از كارست

حفاظت از مناطق كارستي پي‌آمدهاي ويژه متعددي به دنبال دارد كه ممكن است براي بسياري از مديران مناطق حفاظت شده، عجيب يا ناشناخته باشد. خصوصاً آنکه تعيين مرز سيستم‌هاي كارستي غالبا دشوار است. بايد دانست كه سيستم‌هاي كارستي به طور موثر از سوي كل حوزه آبخيز مشخص مي‌شوند كه ممكن است اين كارست تنها بخشي از آن باشد. به علاوه بايد دانست حوزه آبخیز زیرزمینی در این مناطق ممكن است كاملاً متفاوت با حوزه آبخیز روی زمین باشند. از اين رو، مديريت موثر در حفاظت بسیاری از این مناطق ممکن است ، اراضي خارج از محدوده را نيز در بر ‌گيرد و مستلزم مذاكره براي قراردادهاي حفاظتي با ديگر مالكان يا مديران مي‌باشد.

در اين‌جا مقايسه‌اي با مناطق كوهستاني مي‌تواند مفيد باشد. يك منطقه كوهستاني را مي‌توان به راحتي با توپوگرافي مشخص كرد و واقعاً مي‌توان آن را جزيره‌اي قلمداد كرد كه تنها مرزها و حواشي آن متأثر از وقايع و رويدادهاي محيط پيرامونش است. ولی مناطق كارستي بيشتر شبيه يك درياچه يا تالاب هستند كه به شدت متأثر از رخدادهاي محيط پيرامون خود می باشند.

به علاوه، بسياري از مناطق كارستي، ابعاد وسيعي دارند و معمولاً داراي ارزش‌هاي اقتصادي فراوان هستند. گرچه بايد پذيرفت كه كل اين مناطق نبايد به پارك يا ديگر مناطق حفاظت شده اختصاص يابد، اين هم باز بدين معنا است كه مديران بايد تلاش كنند تا از طريق مذاكره، عمليات حفاظتي مناسب در اراضي پيراموني اجرا شود.



محيط‌هاي كارستي و سيستم‌هاي غاري

منظرهاي كارستي، جلوه مهمي از تنوع زميني (geo-diversity) و يكي از مقاصد مهم مديريتي را ارائه مي‌دهند. مفهوم كارست (karsts) به معناي نوع متمايزي از عوارض زمين است كه با اشکال منحصر به فردي از شكل زمين و چشم‌اندازها توصيف مي‌شود و اين چشم‌اندازها و اشكال در مقياس كلان، حاصل انحلال مواد سنگي توسط آب‌هاي طبيعي به ميزاني فراتر از مقدار متداول در اكثر منظرها هستند. اين كلمه به مفهوم ساده، به هر منطقه‌اي اشاره دارد كه در اثر فرايندهاي انحلال شكل گرفته باشد.

از دیدگاه کلی تمامي مواد سنگي تا اندازه‌اي قابل انحلال هستند. اما توسعه يافته‌ترين كارست، طبيعتاً در سنگ‌هاي انحلال‌پذيرتر يافت مي‌شود. بنابراين، عموماً كارست در سنگ‌هاي كربناتي مثل سنگ آهك، دولوميت و سنگ‌هاي اواپوريت مثل سنگ گچ به طور كامل بروز مي‌كند. اين سنگ‌ها در بيش از %30 از سطح زمين وجود دارند اما از نظر قابليت تبديل شدن به كارست، بسيار متفاوتند.

با وجود زمان كافي و ثبات محيط زيستي، پديده واقعي كارست ممكن است حتي در سنگ‌هايي كه نسبتاً انحلال‌ناپذير به نظر مي‌رسند نيز رخ دهد. مانند كوارتزيت و ماسه سنگ‌هاي كوارتز، و حتی ایجاد پیکره ها توسط انحلال در گرانيت و سنگ‌هاي مرتبط با آن رخ مي‌دهد.

غارها و ديگر سيماهاي نمونه كارستي ممكن است ناشي از فرايندهاي ديگري نيز باشند و باعث پديده‌اي به نام شبه كارست (Pseudokarst) شوند. شبه كارست سيستم‌هاي زميني هستند كه شامل عوارض و سيماي مشابه كارست مانند غارها و متلاشي شدن سطوح مي‌باشند كه منشأ انحلالي ندارند.

مانند تونل‌هاي گدازه حاصل از فعالیت های آتشفشانی، غارهاي حاصل از ذوب يخ درون و زير يخچال‌هاي طبيعي در توده‌هاي برفي يا در لايه‌هاي منجمد دائمي زمين، غارهاي ناشي از حركت‌هاي زمين‌ساختي (tectonic) و غارهايي كه با حفر کانال يا ديگر فرايندهاي مكانيكي در رسوبات سست يكپارچه يا زير سطوح سست قديمي پوسته زمين شكل گرفته‌اند. بسياري از اصولي كه در اين دستورالعمل آمده است براي مديريت منظرهاي شبه كارستي هم مهم هستند و هر دومنظر را در برمی گیرند.

در برخي محيط‌ها، فرايندهاي انحلال تحت‌الشعاع ديگر فرايندهاي تغییر شکل زمين (geomorphic) مانند فرسايش يخچالي قرار مي‌گيرند و در برخي ديگر، انحلال غلبه دارد. مناطق كارستي بيشتر به خاطر سيستم‌هاي زهكش زيرزمين يا سيستم‌هاي انحلالي غار كه در آنها بروز مي‌كند، معروف هستند اما از ويژگي‌هاي ديگر آنها، پيچيدگي‌شان است. در مناطق كارستي، ساختارهاي زمين‌شناختي تعيين‌كننده جهات زهكشي زيرزميني هستند و توپوگرافي سطحي ممكن است تصويري گمراه‌كننده از آن ارائه دهد. درواقع در كارستي كه كاملاً توسعه يافته، ممكن است هيچ الگوي زهكشي سطحي وجود نداشته باشد.

جريان‌هاي زيرزميني در مناطق کارستی معمولاً دارای سرعت می باشند و فرصتي براي پاكسازي طبيعي آب‌هاي زيرزميني آلوده يا سرشار از رسوبات وجود ندارد و موجودات زنده بيماري‌زا اغلبً در اين جريان‌ها زنده مي‌مانند.

به اين دغدغه‌هاي اساسی مديريتي باید دشواري‌هاي فني- مهندسي را نيز افزود.مواردی از قبیل: پي‌ريزي دشوار براي ساختمان‌ها و ديگر سازه‌ها، فرونشست سطح زمين و نشت مخازن مصنوعی.

معروف‌ترين عناصر كارستي نزد مردم، غارهايي هستند كه با پديده‌هاي غاري نظير استالاكتيت و استالاگميت و يا حتي منظره ديدني قندیل های یخی در غارهاي بسيار مرتفع، آرايش يافته‌اند.اين عناصر به سايت، احساس زيبايي، راز آلودگي، برانگيختگي و ماجراجویی مي‌بخشندو از اين رو منابع مهمي براي تفرج و گردشگري هستند.

در حال حاضر، مكان‌هاي کارستیک بسیارکمی وجود دارند که به صورت طبيعي و دست‌نخورده باقی مانده باشند و بتوان از آنها حفاظت کرد . علاوه بر نگهداري و حفظ چنين سايت‌هايي، اصلاح نتايج منفي مديريت‌هاي قبلی و كنوني و نيز مرمت ساختار اکولوژیکی از نیازهای مدیریت امروزی این مناطق است .

ويژگي اسرارآميز و زيبايي غارها، تمام توجهات را به خود معطوف داشته و درنتيجه، توجه از محيط وسيع‌تر كارست منحرف شده است. حفاظت و مديريت اين محيط وسيع‌تر كارستي نه تنها براي خود کارست مهم است، بلكه باعث حفاظت از غار و ديگر ساختارهای منفرد منظر كارستي نيز مي‌شود.





اهميت غارها و كارست

علاوه بر اهميت حفظ نمونه‌ها، جلوه‌ها و مناظر كارستي به عنوان بخشي از راهبرد حفاظت از تنوع جهاني زمين (global geo-diversity)، ارزش‌هاي متعدد اقتصادي، فرهنگي و علمي نيز در مناطق كارستي وجود دارد که ممكن است به دلیل مطالبات و نيازهاي متنوعي که از کارست انتظار می رود با هم در تعارض قرار گیرند.

1- ارزش‌‌هاي اقتصادي

كشاورزي، جنگلداري، مديريت آب، استخراج سنگ آهك و گردشگري، معمولاً مهمترين اَشكال فعاليت اقتصادي در مناطق كارستي هستند.

· بيشتر جمعيت جهان به کشاورزی و فعالیت های مرتبط با آن وابستگی دارند و كشاورزي، به عمق چند سانتيمتري از سطح زمين وابسته است. برخي از كارست‌ها خاك‌هاي غني و حاصلخيزي دارند كه براي كشاورزي عمومی و تخصصي مورد استفاده قرار مي‌گيرند. ميليون‌ها نفر در مناطق كارستي زندگي مي‌كنند اما خاك‌هاي كارستي معمولاً به علت فرسایش ناشي از فرايندهاي کارستیک از یک طرف و سایر فشارهای متداول بر خاک از طرف دیگر بسیار حساس و آسيب‌پذير هستند. گاهي از غارها براي اشكال تخصصي كشاورزي و صنعتي استفاده مي‌شود. از جمله: پرورش ماهي، پرورش قارچ و توليد پنير. هر صنعت و فعاليتي كه در اين مناطق انجام مي‌شود بايد تحت نظارت قرار گيرد تا برداشت بيش از اندازه صورت نگيرد.

· حدود يك چهارم جمعيت جهان، آب موردنياز خود را از كارست به دست مي‌آورند که يا از طریق چشمه‌هاي جوشان و يا از آبهای زيرزميني كارست است. به همين دليل در برخي كارست‌ها، الگوهاي سكونت به شدت متأثر از منابع آب است و پیشینیان ما استفاده وسيعي از غارها و منابع آب زيرزميني مي‌كرده‌اند. ديگر استفاده‌هاي مهم از آب كارست عبارتند از آبياري، انرژي هيدروالكتريك و شيلات. تأمين آب، چه براي مصارف انساني و چه براي كشاورزي، خصوصاً در مناطق كارستي بالادست چشمه‌ها دشوار است و آلاينده‌ها مي‌توانند به سرعت به شبكه‌هاي زيرزميني منتقل شوند.

· در برخي كارست‌ها منابع جنگلي مهمي وجود دارد و يا وجود داشته است. هر چند فشارهای ناشی از خشكسالي و زهكش آزاد سطوح کارست مي‌تواند محدوديت مهمي براي احداث جنگل باشد در این مناطق باشد. از اینرو حذف جنگل در این مناطق با اتلاف خاك و تغييرات هيدرولوژيك برگشت‌ناپذيري همراه است.

· سنگ آهك، منبع مهمي است كه در عرصه‌هاي مختلف كشاورزي و صنعت كاربرد دارد، به طور مثال به عنوان ذوب‌كننده در توليد فولاد استفاده مي‌شود و نيز براي كاهش برخي از آلودگي‌هاي صنعتي مانند از بين بردن گازهاي دي‌اكسيد سولفور به كار مي‌رود. استخراج سنگ آهك براي سنگ ساختماني، كشاورزي يا ديگر اهداف صنعتي، در تعارض باديگر ارزش‌ها و استفاده‌های كارست است و نياز به برنامه‌ريزي و اجراي دقيق دارد. در برخي كارست‌ها معادن دیگری وجود دارد مانند نفت که دراین صورت سنگ های آهکی روی این معادن را می پوشانند.

· گردشگري در برخي كارست‌ها، فعاليت اقتصادي مهمي است كه شامل استفاده از غارهاي توسعه يافته و توسعه نيافته و چشم‌اندازهاي سطحي مي‌شود و به موجب آن فرصت‌هاي شغلي محلي ايجاد مي‌نمايد.سالانه حدود 20 ميليون نفر در جهان از غارهاي نمایشی بازديد مي‌كنند، به عنوان مثال غار ماموت (Mammoth Cave) در كنتاكي امريكا، بيش از 2 ميليون بازديدكننده در سال دارد. 650 غار توريستي در جهان وجود دارد كه مجهز به سيستم روشنايي هستند. علاوه بر اين، غارهايي هم هستند كه براي گردشگري طبيعي استفاده مي‌شوند و افراد بايد با خود چراغ قوه داشته باشند.

همچنين استفاده از فيلم، ويدئو و كتاب‌هاي مصور، در بیان ارزش‌هاي كارست بسیار مفید است كه توليد همين موارد هم مي‌تواند جزء مهمي از اقتصاد محلي باشد. به علاوه چنين رسانه‌هايي ارزش‌هاي غارها و كارست را براي گردشگري و نيز به عنوان محيط‌هايي كه بايد از آنها مراقبت شود، تقويت مي‌كنند.

· در برخي مناطق دنيا، غارها به عنوان محل درمان بيماري‌هاي تنفسي و ديگر بيماري‌هاي مزمن مورد استفاده قرار مي‌گيرند. خصوصاً غارهايي كه داراي چشمه‌هاي آب گرم نيز هستند مانند بانف (Banff) در كانادا و بوداپست (Hungary).

· برخي از غارها هنوز هم براي سكونت دائمي مورد استفاده قرار مي‌گيرند. برخي ديگر براي جان‌پناه و به عنوان سايت‌هايي براي پناه بردن از حملات هوايي و فعاليت‌هاي نظامي به كار مي‌روند. پايداري چنين استفاده‌هايي، معمولاً بستگي به تأمين مطلوب آب و هواي تميز دارد.

- ارزش‌هاي علمي

در محيط‌هاي كارستي، ارزش‌هاي علمي متعددي وجود دارد. از نظر علوم زمين، كارست‌ها، واحدهاي سنگ‌شناسي، ساختارهاي زمين‌شناختي و كاني‌ها را به وضوح در معرض ديد زمين‌شناسان قرار مي‌دهند و دسترسي به سايت‌هاي سنگواره‌اي را براي ديرين‌شناسان ممكن مي‌سازند.

· ژئومورفولوژيست‌ها (دانشمنداني كه روي ناهمواري‌هاي سطح زمين و علل پيدايش آنها بحث مي‌كنند)، از روي ريخت‌شناسي غارهاي ويژه و مطالعه رسوبات غاري به بينشي درخصوص شكل‌گيري تغييرات سطح زمين و تغييرات آب و هوايي در پهنه‌هاي وسيعي دست مي‌يابند. غارها معمولاً داراي اسناد باستان‌شناسي و ديرينه‌شناسي مهمي هستند كه فقط در چنين محيط‌هايي به خوبي حفظ مي‌شوند.

· براي دانشمندان علوم زيستي، كارست به عنوان زیستگاه گونه‌ها و جوامع گياهي و جانوري ويژه و در معرض خطر در سطح و زيرزمين اهميت دارد. برخي كارست‌ها براي گونه‌هايي كه در مقابل تغييرات محيط زيستي در زير زمين بقا یافته اند، حكم پناهگاه را دارند. خفاش‌ها از جمله موجوداتي هستند كه به طور متعارف با غارها در ارتباطند، همچنین مجموعه‌اي از حيوانات مهره‌دار و بي‌مهره بومي در كارست‌ها ساكن هستند كه برخي از آنها جمعيت بسيار كوچكي دارند و يا كاملاً با محيط زير زمين سازگاري يافته‌اند. در برخي از كارست‌ها- و نه در همه آنها- شرايط محيطي زير زمين چنان ثابت است كه گونه‌هاي موجود در غار فاقد بردباري در مقابل تغييرات محيط زيست زير سطحي هستند. ديرين‌شناسي نيمه سنگواره‌اي نيز ارزش مهم ديگري است.

3- ارزش‌هاي انساني

برخي از كارست‌ها به دلايل معنوي، مذهبي، زيباشناختي، تفرجي و آموزشي اهميت دارند.

· در برخي نقاط دنیا، جوامع محلی، اهميت خاصی برای غارها يا اشكال خاص آهكي قائل می شوند، مانند ماياها كه از غارها به عنوان معبد استفاده مي‌كنند. بسياري از هندوها و بودايي‌ها درون غارها، معابد زيرزميني ساخته‌اند. بعضي از جوامع بودايي معابد خود را به شكل غار مي‌سازند مانند معبد بزرگ ساكوروم (Sokkurum) در كره جنوبي و معابدي كه در رانگون براي كنفرانس جهاني بودايي‌ها ساخته شد.

· در برخي موارد، ارزش معنوي غار مربوط به به آب‌هاي زيرزميني است. روحانيون مايا در مديريت منابع آب، برای خداي آب چاك (Chac) دعا مي‌كنند. برخي چشمه‌هاي كارستي مانند چشمه‌هاي ماكتيناث (Muktinath) در نپال، هم براي بودايي‌ها و هم براي هندوها مقدس هستند. براي مسيحيان نيز برخي از غارها، اهميت معنوي قابل توجهي دارند، مانند غار زيرزميني واقع در لوردس (Lourdes). تعداد اندكي از غارهاي توريستي غرب، واجد «تالار كليساي جامع» هستند، كه اين تالار بر ارتباط معنوي برخی افراد با محيط غار، تأكيد مي‌ورزد. در سراسر جهان، همچنان غارها براي محل قبرستان مورد استفاده قرار مي‌گيرند و پرستشگاه‌ها در ميان كارست بنا نهاده مي‌شوند، مانند برج‌هاي كارستي چين جنوبي.

· بسياري از خوش‌منظره‌ترين محيط‌هاي دنيا، جاذبه خود را مرهون پديده‌هاي كارستي هستند مانند مناطق كوهستاني كه راه‌پيمايان، كوهنوردان، عكاسان، هنرمدان و دوستداران طبيعت را به سوي خود مي‌كشند. غارنوردي در برخي نقاط دنيا، فعاليت تفرجي مهمي است و سالانه ميليون‌ها نفر از غارهاي توسعه يافته توريستي بازديد مي‌كنند.

· ارزش‌هاي متعدد اقتصادي، معنوي و علمي كارست، معمولاً معمولا باهم در مناطق محدودي تظاهر مي‌كنند و طبعاً غارها و مناطق كارستي را تبديل به نمونه‌هاي عالي جهت آموزش مي‌نمايند. در هيچ محيطي، مانند غارها زنجيره‌هاي اكولوژيك علت و معلول و عوامل تعيين‌كننده محيط زيستي بر جوامع انساني، اين‌چنين به وضوح، آشكار نيستند.

· مديريت منابع فرهنگي، معمولاً از ملاحظات مهم در مناطق كارستي است. برخي چشمه‌ها و غارها به مدت طولاني به عنوان كانون‌هاي سكونت و فعاليت‌هاي انساني عمل كرده‌اند و در حال حاضر مستندات ارزشمندي از شكل‌گيري جوامع را لايه به لايه در رسوبات و يا بر ديوار غارها نشان مي‌دهند. ميراث پيش تاريخي کشف شده در برخي غارها، بیانگر دانش نیاکان ما است. باستان‌شناسي تاريخي برخي كارست‌ها هم اهميت دارد، از جمله اشكالي چون سيستم‌هاي شبكه‌بندي آب كه در برخي كارست‌هاي چيني وجود داشته است.

در بعضي مناطق كارستي، میراث های طبیعی و تاریخی گذشته در کنار میراث های امروزی قرار می گیرند كه دامنه آن از ساخت و سازهاي پيش تاريخي در غارها تا پناهگاه‌هاي غاري در اروپا و هتل‌هاي برجسته توريستي مرتبط با غارها در استراليا و امريكا متغير است.

دستورالعمل

1- طرح‌ريزي موثر مناطق كارستي مستلزم شناخت كامل ارزش‌هاي اقتصادي، علمي و انساني آنها در بستر سياسي و فرهنگي محلي است.





تهديدهاي غار و كارست

دانستن اين مسأله بسيار اهميت دارد كه حفاظت صحيح غارها و كارست تنها حفظ عوارض طبيعي زيبا و يا جذاب از نظر علمي نيست. در بيشتر موارد، حفاظت مفاهيم محيط زيستي بسيار وسيعي دارد كه در عوض، اثرات اقتصادي مهمي برجای می گذارد. مديريت مناسب كارست، به ويژه عنصري ضروري در مديريت منابع آب است.

غارها و كارست‌ها نسبت به سایر منابع، حساسيت بیشتری دارند. در درجه اول، يكپارچگي سيستم های كارستی به نوع خاصي از ارتباط ميان آب، زمين، پوشش گياهي و خاك بستگي دارد. اين آب معمولاً در يك حوزه آبخيز وسيع قرار می گیرد؛ هر اختلالي در سيستم هيدرولوژيك، كارست و غارهايي كه ارتباط پيوسته‌اي با تراز آب و يا كيفيت آن دارند را تهديد خواهد كرد. در عين حال، هر آسيبي كه به يكپارچگي سيستم كارستي وارد شود، اثرات هيدرولوژيك وسيعي خواهد داشت. بايد اين را هم دانست كه انشعابات آب‌هاي زيرزميني و مرزهاي حوزه آبخيز آن، منطبق با حوزه های آبخیز سطحي نيستند.

· در درجه دوم، بسياري از غارهاي ديگر كه با پايين رفتن سطح آب زيرزميني، آب‌هاي اوليه خود را از دست داده‌اند، نسبتاً خشك و فعالیت کارستیک در آنها متوقف خواهد شد که اصولاً تجديدناپذير خواهند بود. بسياري از غارهاي غيرآهكي نيز، مانند غارهاي آتشفشاني، در اين گروه قرار مي‌گيرند. به هر حال جريان‌هاي موئینه و هيدرولوژي حوزه آبخيز، هم براي فرايندهاي زمين- شيميايي درون غارها و هم براي حيات گياهي و جانوري عار مهم هستند و از اين مهمتر، به دليل تأثيري كه رطوبت بر خرد- اقليم غار مي‌گذارد، اهميت دارند.

· تمايز ميان غارهايي كه ارتباط مداوم با سفره آب زيرزميني دارند و غارهايي كه از آب خالي شده‌اند، در اينجا بيشتر مشخص مي‌شود. غارهايي كه جريانات فعال يا طغيان‌هاي فصلي دارند، در معرض سطوح بالايي از انرژي جنبشي هستند كه باعث تغييرات دائمي در غار مي‌شود. اين تغييرات، در عوض به سرعت، اثرات ديگر تغييرات كوچك‌تر مثل اثرات ورود بازديدكنندگان را مي‌زدايند. در حالي كه ديگر غارها، ظرفيت انرژي بسيار پاييني دارند و بيشترين انرژي ورودي آنها ممكن است به عنوان مثال، فضولات جيرجيرك‌هاي غار و جريانات شبانه‌روزي هوا باشد. در چنين سيستم كم‌انرژي، اثرات ورود انسان، هر چقدر هم به دقت مديريت شود، قابل توجه خواهد بود.

· به علاوه تهدیدات دیگری برای غارها وجود دارد که از تهديدات كاملاً مستقيم مثل تغييرات كالبدي (مانند تخريب سراسري غار با استخراج) گرفته تا تهديدات غيرمستقيم (به طور مثال، استفاده از غار براي تفرج) كه منجر به فشردگي تدريجي و جبران‌ناپذير طبقات و درنتيجه انقراض جامعه گياهي غار (كه حياتشان وابسته به طبقات غيرفشرده غار است) مي‌شوند، متغير است. ديگر تأثيرات غيرمستقيم شامل وارد شدن جلبك‌ها و ديگر موجودات زنده آلاينده به غار است.

تخريب كلي

· غارها يا منظرهاي مهم كارستي ممكن است به طور كامل از طريق معدن كاوي، استخراج، كار با بولدوزر براي عمليات مهندسي و ديگر توسعه‌ها، با زير آب رفتن از طريق ذخيره‌سازي مصنوعي آب و يا پر شدن با زباله و پسماندها تخريب شوند. اين مسأله جزء واضح‌ترين تهديدات هستند كه با تكرار فزاينده رخ مي‌دهند و معمولاً تضادهاي مهمي با كاربري زمين ايجاد مي‌كنند.

اختلال اساسي خاكي يا هيدرولوژيك

· جنگلداري، استخراج معدن، پاكسازي زمين، ساخت و ساز، فعاليت‌هاي كشاورزي، دفع مواد زايد يا انباشتن ديگر مواد و ديگر فعاليت‌هاي توسعه‌اي با وجودي كه منجر به تخريب مستقيم نمي‌شوند، ممكن است كار سيستم‌هاي كارستي را مختل كنند. تغيير پوشش خاك، تجمع رسوبات در آبراهه‌ها (كه حتي ناشي از فعاليت‌هايي خارج از منظر كارستي است)، انحراف مسير آب و يا تغيير رژيم‌هاي آبي و پوشش های گياهي، همگي اثراتي اساسي دارند.

· برداشت بي‌رويه از منابع آب زيرزميني ممكن است منجر به پايين رفتن سطح آب شود و گاهي عواقب پرهزينه و مصيبت‌باري به همراه داشته باشد. صنايع استخراجي مانند برداشت سنگ های غار، جابجايي و انتقال صخره‌ها و كارن‌هاي (Karren) زيبا براي تزيين باغ‌ها يا برداشت آشيانه پرندگان نیز اثرات زیادی بر اكوسيستم‌هاي درون غارها دارند.

· برداشت بي‌رويه از منابع آب سفره‌هاي عميق منجر به اختلالات شدید و هزينه‌بري می شود که اثرات آن را می توان در آمريكاي جنوب شرقي، چين و آفريقاي جنوبي به صوت فروچاله های بزرگی دید که با نشست و ریزش زمین در سطوح وسیع منجر به تخريب خانه‌ها و ساختمان‌هاي تجاري و صنعتي شده است و عمدتاً تلفات جاني قابل توجهي به همراه داشته است.

آلودگي

· انباشت يا تخليه مواد مختلف در محدوده حوزه آبخيز كارست معمولاً آلودگي جدي ايجاد مي‌كند. فاضلاب و زباله‌هاي خانگي، زراعي يا صنعتي از مشكلات رايج در این مناطق هستند. هيدروكربن‌هاي گازي ناشي از ذخيره‌سازي سوخت يا سايت‌هاي دفع زباله، خطر آلودگي درپی دارند. چنين آلودگي‌هايي ناشي از تركيبات محلول در آب ، انتقال میکروب ها، ته نشینی رسوبات يا حتی انباشت كلان مقياس زباله، برای محیط های کارستی خطرناک هستند. نمونه‌هاي فراواني از مشكلات ناشي از آلودگي آب‌هاي زيرزميني به صورت مستند وجود دارند كه يكي از قديمي‌ترين‌هاي آنها مربوط به بروز وباي همه‌گير در انگليس است كه درسال 1854 رخ داد. چنين مشكلاتي تا به امروز ادامه دارد. انتقال نسبتاً سريع‌تر جريانات آب زيرزميني در كارست، فرصتي براي تصفيه طبيعي يا ديگر اثرات پاك‌كننده باقي نمي‌گذارد و درنتيجه، مشكلاتي مانند انتقال بيماري با سهولت بيشتري بروز مي‌كند. حتی اگر منبع آلودگي در جايي خارج از محدوده كارست و بسيار دورتر از آن واقع شده باشد، همچنان اثرات ناگواری دارد.



بهره‌برداري انساني از غارها

· انسان استفاده های متعددی از غارهای می نماید از جمله اهداف نظامي (ذخيره‌سازي، پناهگاه، تاكتيك‌هاي چريكي، پناهگاه‌هاي هسته‌اي و غيره)، مسائل مذهبي يا مقبره‌ها، آسايشگاه‌ها، قبرستان‌ها، سايت‌هاي توليدي، ذخيره‌سازي آب و سكونتگاهي، پرورش قارچ، پنيرسازي، شراب‌سازي و ذخيره‌سازي آن، قاچاق، جنبه‌هاي مختلف پژوهش‌هاي علمي، گردشگري در اشكال مختلف، تالارهاي كنسرت و تفرج در سطوح متعدد.

· برخي از اين استفاده‌ها از نظر فرهنگي واجد اهمیت اند و اغلب قدمتي بيش از چندين قرن دارند. طرح استفاده از غار به عنوان كارخانه پنيرسازي در یک کشور اروپائی، با ماهيت آن تناقضي اساسي دارد اما کسی نمی تواند بطور جدی توليد پنير را در غار راك‌فورت (Roquefort) را متوقف كند.

در مجموع می توان گفت استفاده های انسانی از غارها اثرات بسياري دارند از جمله:

· تغيير ساختار كالبدي غار

· تغيير شيمي آب

· تغيير هيدرولوژي غار

· تغيير در جريان هواي غار و خرد- اقليم آن

· ورود نور مصنوعي به غار

· فشردگي بستر و لجنی شدن آن

· فرسايش يا اختلال در جریان رسوبگذاری غار

· تخريب پديده‌هاي غاري

· تخريب جامعه گياهي

· ورود موجودات زنده و يا ناسازگار به غار (مانند بتن، دست‌اندازهاي صخره‌نوردي)، آلاينده‌ها، مواد مغذي، گونه‌هاي جانوري، قارچ و جلبك

· اثرات سطحي مانند فرسايش، رسوبگذاری، تغيير پوشش گياهي

اين اثرات، ممكن است مستقل از هم باشند و یا رابطه تجمعي يا هم‌افزايي داشته باشند. به علاوه روابط پيچيده‌اي ميان تعداد بازديدكنندگان در هر بار، تعداد دفعات بازديد و اثرات حاصل از آن وجود دارد.



دستورالعمل‌ها

2- يكپارچگي هر سيستم كارستي بستگي به رابطه متقابل ميان خاك، آب و هوا وجود دارد. هرگونه اختلال در اين رابطه اثرات احتمالي نامطلوبي به دنبال دارد و بايد به طور كامل مورد ارزيابي محيط زيستي قرار گيرد.

3- مديران سرزمين بايد سراسر محدوده حوزه آبخيز اراضي كارستي را شناسايي كنند و به اثرات بالقوه هرگونه فعاليتي در حوزه آبخيز حساس باشند، حتي اگر آن فعاليت در خود كارست اتفاق نيفتد.

4- اقدامات مخرب در كارست مانند استخراج معدن يا ساخت سد بايد به گونه‌اي استقرار يابد كه ناسازگاري با ديگر منابع يا ارزش‌هاي طبيعي به حداقل برسد.

5- آلودگي منابع آب زيرزميني، مشكلات ويژه‌اي را در كارست ايجاد مي‌كند و بايد همواره به حداقل برسد و مورد نظارت قرار گيرد. اين نظارت و فرابيني بايد به جاي اينكه بر پايه فواصل زماني منظم باشد، مبتني بر وقايع و رويدادها صورت پذيرد؛ زيرا در طي طوفان‌ها و طغيان‌ها است كه بيشترین آلودگي درون كارست جابه‌جا مي‌شوند.

5- کلیه كاربري‌هاي انساني مناطق كارستي بايد در جهت به حداقل رساندن اثرات نامطلوب برنامه‌ريزي شوند و جهت تأمين اطلاعات براي تصميم‌گيري‌هاي آينده تحت نظارت و فرابيني قرار گيرند.

7- ماهیت بسياري از پديده‌هاي كارستي، به ويژه غارها تجديد ناپذیر است،ولی با اینحال، براي مديريت موثر غار، لازم است پديده‌هاي تخريب شده تا جايي كه ممکن است، بهسازي و احياء شوند.

7- توسعه غارها براي اهداف گردشگري نياز به برنامه‌ريزي دقيق دارد، از جمله توجه به پايداري. بنابراین در هر جا كه ممکن است، مرمت و بهسازي غارهاي آسيب‌ديده بر گشودن غارهاي جديد به روي مردم ارجحيت دارد.




منبع:
تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت

بازگشت به بالا

رويت مشخصات كاربر ارسال پيغام شخصي ارسال ايميل بازديد از سايت ارسال كننده مطلب
تشکرهاي ثبت شده از ايجاد کننده تاپيک :
 
تمامي مطالب ارسال شده:   
ارسال موضوع جديد   پاسخ به اين موضوع   ارسال تشکر

   روستاهاي ايران صفحه اول انجمن -> اماکن سیاحتی آذربایجان غربی

زمان پيشفرض سايت: ساعت گرينويچ + 3.5 ساعت
صفحه 1 از 1
  
نام کاربري:      کلمه عبور:     

~ يا ~
عضويت در سايت

  


 


Powered by phpBB © 2001, 2008 phpBB Group
فروشگاه فرش احمدی
تهران هاست
 تبلیغات در سایت روستاهای  ایران