روستاهای ایران: تالار گفتمان

روستاهاي ايران :: نمايش موضوعات - سنج و دمّام /فرهنگ عاشورایی دوان

سنج و دمّام /فرهنگ عاشورایی دوان

 

ارسال موضوع جديد  پاسخ به اين موضوع   ارسال تشکر 

   روستاهاي ايران صفحه اول انجمن -> مناسبتهای مذهبی فارس

نمايش موضوع قبلي :: نمايش موضوع بعدي  
نويسنده پيغام

musaaskari
کاربر ویژه

وضعيت: آفلاين
27 تير ماه ، 1390
تعداد ارسالها: 6429
امتياز: 1929860
تشکر کرده: 1
تشکر شده 48 بار در 46 پست


ارسالارسال شده در: جمعه، 13 آذر ماه ، 1394 09:59:45    موضوع مطلب: سنج و دمّام /فرهنگ عاشورایی دوان پاسخ همراه با اعلان

سنج و دمّام در فرهنگ عاشورایی دوان

دمام سازیست که نامش، تداعی کنندۀ مراسم عاشورایی بوشهر،. یا به تعبیر دیگر یادآور نام بوشهر است. مردم بوشهر آن را سازی زنگباری می ­دانند که در سده­ های گذشته، لنج­ داران و تاجران بوشهری آن را از زنگبار آفریقا به بوشهر آورده و در مراسم مختلف محلی و بیش از همه، در مراسم سینه ­زنی دهۀ محرم به کار می ­گیرند.

دمام، ساز استوانه ­ای پوستی دو رویه ­ایست به طول تقریبی ۴۵ تا ۵۵ سانتیمتر و قطر ۳۵ تا ۴۰ سانتیمتر. سابق ­براین ناجران بنادر کراچی و بمبئی بدنۀ آنرا از چوب گردوی «گُرمی» می ­ساختند و به بوشهر می ­آوردند. بعدها با ورود ورقه ­های فلزی که اصطلاحاً آن را پِلِیت می­ گفتند، بدنۀ چوبی به بدنۀ فلزی تغییر یافت و تا امروز از آن استفاده می ­شود. (سیری بر موسیقی محلی بوشهر؛ دمام، سلطانی ­نیا، اشرف ، مجلۀ فرهنگ مردم ایران، شمارۀ ۳۴ پاییز ۱۳۹۲، ص ۱۳۳ ).



تا صد و اندی سال پیشتر، کسی از نحوۀ مراسم عاشورای دوان اطلاعی ندارد. اما از وقتی که پای مردم دوان برای کار به بندر تجاری بوشهر باز شد و در اسکله­ های آن مشغول به کار شدند، رسم عاشورای دوان نیز به تبعیت از رسم سنج ­زنی، دمام ­­زنی و سینه ­زنی بوشهری­ ها، سنج­ زنی، دمام ­زنی و سینه ­زنی امروزی را بنیان نهادند. یکی از کاربرد­های سنج­ زنی و دمام­ زنی، افزون بر همراهی دسته­های سینه ­زنان در گذر از کوچه­ها، جهت تجمع مردم، پیش از آغاز سینه ­زنی است. معمولاً از شب پنجم محرم، پس از غروب و ابتدای تاریکی، سنج­ زنان و دمام­ زنان، در میدان بقعۀ شاه ­سلیمان (میدونِ عاشورا) و میدان مسجد جامع (میدون تاسوعا) شروع به نواختن می­ کنند و با این عمل، مردم را به محل مراسم فرا می ­خوانند. بنابراین یکی از جنبه­ های سنج ­زنی و دمام ­زنی، خبر رسانی است.



تعداد دمام­ های هر دسته، نه تا سیزده عدد و تعداد سنج ­های هر دسته، چهار تا شش عدد است. دمام­ زنان در دو ردیف چهار یا شش­ نفره، ایستاده و رو­ به ­روی هم می ­نوازند. در میان دستۀ دمام ­زنان، یک نفر به نام اِشکون ­زن eškun-can در رأس گروه قرار می ­گیرد و با نواختن ضرب ­آهنگ­ های مختلف، بقیه را رهبری می ­کند. معمولاً ضرب­ آهنگ اشکون ­زن با ضرب ­آهنگ بقیۀ دسته متفاوت است و همین است که به آواهای نواخته شده تنوع می ­بخشد.

همانگونه که پیش از این آمد، دمام، استوانه ­ایست دو سر باز، که بر هر سر، پوست کشیده­اند. لبۀ پوست­ ها زیر حلقه­ های چسبیده به لبۀ استوانه که به آن چمبره می­ گویند، محکم می­شود. معمولاً لبۀ پوست­ ها را در هفت نقطۀ سوراخ می­ کنند و با طنابی به صورت y آن را محکم می­کنند.



برای نواختن دمام، طنابی نیز که دو سرش را به دو سمت استوانه بسته ­اند، مانند بند کیف به کول می ­اندازند و به ­طور ایستاده با چوب به یک طرف می ­کوبند و با دست دیگر به طرف دیگر.




سنج مورد استفاده در مراسم عاشورای دوان، از جنس چدن و به اندازۀ یک پیشدستی است. سنج­ زنان نیز با ضرب­ آهنگ مشخصی باید دمام­ زنان را همراهی کنند. نوع نواختن سنج­ ها چندگانه است که به آوای دمام ­زنی تنوع می­ بخشد. ادغام طنین سنج و دمام به مراسم شوری می ­بخشد که انسان را به هیجان می ­آورد.

عبدالنّبی سلامی «پورِ دوان»



منبع:
تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت

بازگشت به بالا

رويت مشخصات كاربر ارسال پيغام شخصي ارسال ايميل بازديد از سايت ارسال كننده مطلب
تشکرهاي ثبت شده از ايجاد کننده تاپيک :
 
تمامي مطالب ارسال شده:   
ارسال موضوع جديد   پاسخ به اين موضوع   ارسال تشکر

   روستاهاي ايران صفحه اول انجمن -> مناسبتهای مذهبی فارس

زمان پيشفرض سايت: ساعت گرينويچ + 3.5 ساعت
صفحه 1 از 1
  
نام کاربري:      کلمه عبور:     

~ يا ~
عضويت در سايت

  


 


Powered by phpBB © 2001, 2008 phpBB Group
كه مازندران شهر ما ياد باد
فروشگاه فرش احمدی
تهران هاست
 تبلیغات در سایت روستاهای  ایران