روستاهای ایران: تالار گفتمان

روستاهاي ايران :: نمايش موضوعات - آب و تقسیم آن در سربندان / دماوند

آب و تقسیم آن در سربندان / دماوند

 

ارسال موضوع جديد  پاسخ به اين موضوع   ارسال تشکر 

   روستاهاي ايران صفحه اول انجمن -> رسومات محلي استان تهران

نمايش موضوع قبلي :: نمايش موضوع بعدي  
نويسنده پيغام

musaaskari
کاربر ویژه

وضعيت: آفلاين
27 تير ماه ، 1390
تعداد ارسالها: 6429
امتياز: 1929860
تشکر کرده: 1
تشکر شده 48 بار در 46 پست


ارسالارسال شده در: سه شنبه، 25 خرداد ماه ، 1395 18:57:30    موضوع مطلب: آب و تقسیم آن در سربندان / دماوند پاسخ همراه با اعلان

آب و تقسیم آن در سربندان / دماوند

مجموع اب چشمه های سربندان در یک دوره ۱۴ روزه به زمین ها و باغات سربندان می رسد تا روستایی سرسبز و زیبا را بسازد. و مجددا در ۱۴ روز بعد این دوره تکرار می شود.

در گذشته از آنجایی که شغل مردم بویژه در روستا ها کشاورزی و دامداری بوده و هر دو اینها نیاز به آب دارد و کشور ما ایران نیز یکی از مناطق کم آب و خشک در جهان است مسئله آب و تقسیم آن از اهمیت زیادی برخوردار بوده و هست.

اقوام کرمانجی که به سربندان آمدند در قالب ده خانواده یا ایل بزرگ بودند که هرکدام از این ده خانواده نیز به نوبه خود دارای زیر مجموعه هایی بودنده اند.نمایندگی هر ایل بر عهده یک نفر بعنوان بزرگتر آن ایل بوده که او را “سر پنج” نیز می نامیده اند. بنابراین آب سربندان را که از رودخانه تامین می شده و رودخانه نیز خود از چشمه های بسیاری که در کوه های بالادست روستا قرار دارد تامین می شود در قدیم به ده قسمت تقسیم کرده بودند به این صورت که در هر روز که بیست و چهار ساعت باشد آب برای آبیاری و استفاده کشاورزی در اختیار یک ایل قرار بگیرد و بنابراین آب بصورت ده روز یک بار چرخشی بوده است، که به اصطلاح رایج در گذشته گزک ده روزه بوده است.

البته در قدیم که سیستم آب لوله کشی هنوز احداث نشده بود استفاده آب آشامیدنی اهالی نیز از همان آب رودخانه بوده که آن را با ایجاد جوی های آب درون روستا جاری کرده بودند و استفاده از آب برای همه اهالی جهت پخت و پز و آشامیدن و مصرف روزمره در هیچ زمانی منع نداشته است.

بنابر این نظام گردش ده روزه آب، تا زمان ناصرالدین شاه قاجار همچنان برقرار بوده تا اینکه طی اتفاقاتی که شرح آن مفصل است، چهار روز آب هم به تصرف شاه و باغشاه در می آید و از آن به بعد گردش آب در سربندان می شود چهارده روز یک بار (ده روز برای روستا و چهار روز برای باغشاه) و هنوز هم این روند اجرا می شود.

برای رسیدگی به امور تقسیم آب و برقراری نظم در استفاده از آن و … هر ساله فرد یا افرادی بعنوان مسئول رسیدگی به این امور انتخاب می شوند که در اصطلاح محلی به آنها میرآب گفته می شود.

البته در سالهای اخیر با افزایش سطح زیر کشت زمین ها که اغلب باغ می باشد آب رودخانه برای زمین هایی که جدیدا زیر کشت رفته اند کافی نیست و از اینرو تعداد زیادی چاه جهت آبیاری زمین های کشاورزی و باغ ها حفر شده است که استفاده از منابع زیر زمینی آب همچنان در حال افزایش است و اگر این مصرف بی رویه ادامه باشد مضرات خاصی از قبیل فرونشستن زمین، زمین لرزه و …را در پی خواهد داشت.امید است که مسئولین مربوطه به این موضوع رسیدگی کنند و کشاورزان را به استفاده از روش های آبیاری مدرن نظیر آبیاری قطره ای که هم سطح زیر کشت را افزایش می دهد و هم باعث صرفه جویی در مصرف آب می شود تشویق کنند.

واحد وحجم اب سربندان

واحد اب سربندان را در زبان کرمانجی سربندان” نوکری ” می گویند.حجم کل اب سربندان به ۵ نوکری تقسیم می شود ودر ۲۴ ساعت شبانه روز ۱۲۰ نوکری اب به افراد تعیین شده در هر دوره اختصاص می یابد. تقسیم اب و تعیین مقدار هر نوکری توسط میراب تعیین می شود.البته ابزار دقیقی برای این اندازه گیری وجود ندارد و میراب با قرار دادن بیل میرابی به صورت عمودی در داخل جوی اب حجم اب را در مقیاس واحد نوکری تعیین می کند.

با توجه به اینکه دوره گردش اب ۱۴ روزه می باشد و در هر شبانه روز ۱۲۰ واحد نوکری اب توزیع می شود مقدار کل اب سربندان در مبنای نوکری و طی دوره ۱۴ روزه معادل ۱۶۸۰ نوکری بوده که بر اساس روش پذیرفته شده بین اهالی براساس مقدار مالکیت زمین توزیع می شود.

دوره ۱۴ روزه تقسیم اب به شرح زیر است:

باغ شاه اول ۲۴ ساعت ۵ نوکری-اجاره داری اول ۲۴ ساعت ۵ نوکری-اول گزک-دوم گزک-سوم گزک-چهارم گزک-پنجم گزک-باغ شاه دوم-اجاره داری دوم-ششم گزک-هفتم گزک-هشتم گزک-نهم گزک-دهم گزگ.تمام گزک های فوق ۲۴ ساعت و ۵ نوکری می باشند.

پس از دهم گزک مجددا دوره توزیع اب از باغ شاه اول شروع می شود.

ظاهرا پس از اینکه شاه ۴ روز از اب را برای خودش مصادره میکند و این حجم اب بیش از نیاز باغ شاه بوده است(باغ شاه در منطقه مرکزی سربندان قرار دارد و تقریبا بهترین بخش سربندان از نظر موقعیت و کیفیت زمین می باشد و تا کنون هم به همین نام باقی مانده است گرچه از نظر ملکیت گردش زیادی داشته است.)با اعتراض مردم شاه موافقت می کند ۲ روز از اب خود را به مردم اجاره بدهد و پول ان را دریافت کند.بنا براین عنوان اجاره داری اول و دوم به همین دلیل شکل گرفته است.هنوز هم کسانی که از اب اجاره داری استفاده می کنند موظف هستند بر اساس نرخی که بزرگان روستا تعیین می کنند هزینه اب مورد بهره برداری را بپردازند.این وجوه صرف حقوق میراب ها می شود.

همه ساله میراب ها توسط بزرگان ده انتخاب می شوند.

منابع : sarbandan.com - sarbandan.parsiblog.com

بازگشت به بالا

رويت مشخصات كاربر ارسال پيغام شخصي ارسال ايميل بازديد از سايت ارسال كننده مطلب
تشکرهاي ثبت شده از ايجاد کننده تاپيک :
 
تمامي مطالب ارسال شده:   
ارسال موضوع جديد   پاسخ به اين موضوع   ارسال تشکر

   روستاهاي ايران صفحه اول انجمن -> رسومات محلي استان تهران

زمان پيشفرض سايت: ساعت گرينويچ + 3.5 ساعت
صفحه 1 از 1
  
نام کاربري:      کلمه عبور:     

~ يا ~
عضويت در سايت

  


 


Powered by phpBB © 2001, 2008 phpBB Group
كه مازندران شهر ما ياد باد
فروشگاه فرش احمدی
تهران هاست
 تبلیغات در سایت روستاهای  ایران