کاشم یا خزه تنه درختان در سنه کوه / میاندرود

کاشم یا خزه تنه درختان در سنه کوه / میاندرود

نام محلی : کاشم ، کوشم

نام فارسی : خزه ، خزه تنه درختان

نام علمی : Bryophyta

خزه‌ها گیاهانی هستند که در مکانهای مرطوب و مردابی می‌رویند و نمونه‌هایی از آنها که در آبهای شور زندگی می‌کنند دیده شده است. تخته سنگها و تنه درختان در نواحی مرطوب و جنگلها پوشیده از یک قشر خزه است. خزه ها گروهی ابتدایی از گیاهان را تشکیل می‌دهند که آثار سنگواره‌ای آنها در دوره دونین و کربونیفر مشاهده شده است. فاقد گل هستند که دستگاه رویشی آنها از ساقه و برگ تشکیل شده است.

تصویر

خزه‌ها گیاهانی هستند دارای ۱۲ هزار گونه متعلق به شاخه خزه‌تباران (Bryophyta).این گیاه کندرشد از نخستین گیاهان زمینی به‌شمار می‌آید و اندام (ساقه و ریشه و برگ) ندارند بلکه ساختارهایی شبیه به آن دارند، بجای ریشه کرکهای یک یا چند یاخته‌ای به نام ریزوئید عمل جذب مواد را برای آنها انجام می‌دهند.خزه‌ها به وسیله هاگ تولیدمثل می‌کنند. بعضی از خزه‌ها نر هستند و برخی دیگر ماده.برای لقاح وجود آب ضروری است.قطره‌های بارانی که روی خزه‌ها می‌ریزد اسپرم گیاه نر را آزاد می‌کند و آن را بین گیاهان ماده پخش می‌کند.پس از لقاح، کپسول‌های هاگ دار می‌رویند و این چرخه دوباره شروع می‌شود.این گیاهان ساختارهای عمودی ساقه‌مانند دارند. خزه ها فاقد آوند اند و از طریق اسمز سلولی آب را در سلول ها منتقل می کنند.خزه گیان که در زمین‌های مرطوب می رویند معمولاً با جلبکهای داخل استخر ها و رودخانه ها اشتباه گرفته می شوند.

خزه‌ها گیاهانی هستند که به طور گروهی می‌رویند و گاهی تشکی نرم و مخمل مانند و گاهی فرشی گسترده پدید می‌آورند.به ندرت می‌توان خزه‌ای را تنها پیدا کرد.در جنگل مانند فرشی سبز رنگ روی خاک مرطوب گسترده می‌شوند، روی قطعه چوب‌های در حال پوسیدن را می‌گیرند و در قسمت پایین پوست درخت ها می‌رویند.بهترین موقع برای دیدن خزه‌ها اول بهار است، یعنی وقتی که سایر گیاهان آن‌ها را نمی‌پوشانند. و همچنین اسپوروفیت های خزه در فروردین و اردیبهشت مشهود است.

در سنه کوه در جنگل و محل انبوهی از انواع خزه ها را می توانیم ببینیم و بخصوص روی تنه درختان جنگلی مثل درخت توسکا ، افرا ، راش ، ممرز ، گردو ، انجیلی ، کندس ، ولیک ، خرمندی و برخی گونه های دیگر درختان پوشیده از این نوع خزه بنام ” کاشم ” هست و معمولا هر چه درخت مسن تر و سال پر بارانتر باشد وجود کاشم بیشتر خواهد بود .

کمتر درختی را در جنگل سنه کوه می توان بدون کاشم دید.البته کاشم زدن درخت که در واقع انگل درخت است و از شیره گیاهی استفاده می کند به مرور موجب زوال تدریجی آن می شود . بخصوص روی تنه و سرشاخه افتاده درختان موجب تسریع در پوسیدن چوب می شود .البته کاشم بدون میزبان هم چرخه زیستی کاملی دارد و می توانند به راحتی تکثیر و رشد کنند .

پرندگان انبوه موجود در سنه کوه از کاشم در فصل بهار و تابستان که فصل تخمگذاری و تولید مثل شان است برای لانه سازی استفاده می کنند .

چند سالی بود که برخی افراد کاشم تنه درختان را جمع آوری کرده و کیسه زده به همراه گیاه همیشه سبز دیگری بنام “چلم ” برای گل آرایی و استفاده در گلفروشی در شهرهای بزرگ بخصوص تهران ارسال می کردند که طی سالهای اخیر به هر دلیلی از انجام این کار شدیدا ممانعت به عمل می آید .

کاشم در سنه کوه استفاده خاصی ندارد اما در قدیم که زنبور عسل جنگلی فراوان بود جهت رد یابی زنبور کارگر و پیدا کردن محل کندو آنها روی شاخه و تنه درختان جنگلی افراد ماهر با استفاده از مقداری کاشم آغشته به ادرار و توسل به جذب زنبور به بوی آن موفق به پیدا کردن کندوی عسل می شدند اما غیر ازین کاربرد خاصی را نگارنده تاکنون به خاطر ندارد .

“کاشم زدن” در ضرب المثل محلی، کنایه از لج و لجبازی است و کسی که در اوج عصبانیت باشد و در جایی بست بنشیند و یا قهر کند و در گوشه ای بنشیند و با خواهش و مدارا حرکت ننماید به او در اصطلاح محلی می گویند : ” انده هنیش تا کاشم بزنی ! ” یعنی آنقدر جایت بنشین تا خزه تنت سبز بشه و …

از طرف دیگر “کاشم زدن” کنایه از نیست و نابود شدن و یا مرگ تدریجی است و البته زمانی بکار می رود که کسی به فکر تجدید اطلاعات و دانسته های خود نباشد و به اندک آموخته خود مفتخر و بسنده کند و در پی بازآموزی نباشد از اصطلاح کاشم زدن در سنه کوه بکار می برند و …

خزه ها در محیط های مرطوب و نم دار می رویند و از این ویژگی در پیدا کردن جهت های جغرافیایی استفاده می شود.از کاشم زدن تنه و سرشاخه درختان جهت تعیین جهت جغرافیایی هم می توان استفاده کرده بدین نحو که قسمتی از درخت که خشک می باشد محلی است که خورشید به آن تابیده است یعنی قسمت جنوب و قسمت دیگر که مرطوب است و خزه بسته است منطقه ای است که خورشید به آن تابیده است بنابراین خزه نشان دهنده شمال خواهد بود.همچنین برای یافتن جهت در نیمکره ی جنوبی روش بالا عکس میشود.خزه و گل سنگ در سایه بهتر رشد میکنند و در مکانهای مرطوب عمرشان بیشتر است.

خزه در نور آفتاب خرمایی رنگ است و در مکانهای سایه و مرطوب سبز یا طوسی رنگ.

DSCF0226=

DSCF0228

DSCF0227

خزه درختی به محلی ” کاشم ” روی درختان انگل است و در جنگل و دمن سنه کوه فراوان و …

DSCF0229

DSCF0260

کاشم روی درختان جوان کمتر ولی روی تنه درختان مسن بیشتر است و …

DSCF0243

DSCF0245

کاشم روی خاک هم به خوبی رشد می کنند و …

DSCF6059

کاشم روی دیواره سنگی هم دیده می شود و …

DSCF6030

DSCF5968

کاشم در دره ها و جاهای رطوبتی هم خوب رشد می کنند و …

DSCF6070

کاشم انگل بودنش به اندازه انواع ” دار گوشک ” (قارچ درختی) نیست بلکه خودش هم بدون میزبان به راحتی تولید داشته و زندگی می کنند و …

DSCF0225

از کاشم زدن تنه و سرشاخه درختان جهت تعیین جهت جغرافیایی هم می توان استفاده کرد  به نحوی جهت شمال بیشتر کاشم دارد و …

منبع:
sanekooh.ir/

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *