تقسیم آب در روستای گز (بُل دواندن)/ سربیشه

تقسیم آب در روستای گز (بُل دواندن)/ سربیشه

سال ها پیش شاید حدود بیست و چند سال پیش یکی از همولایتی ها که علی رغم وجود ساعت هنوز استفاده از ساعت را در کار آبیاری درست و حسابی قبول نداشت شبی دیگ بزرگی آورد و کاسه ای که در کف آن یک سوراخ بود در داخل  آن گذاشت، کاسه شروع به پر آب شدن کرد، همینکه کااسه پر شد آن را خالی کرد و دوباره داخل آب گذاشت. کنجکاوانه سوالاتی کردم و فهمیدم هر بار پر آب شدن تاس (کاسه) یک فنجان آب است . شاید آن آخرین نفس های این سیستم تقسیم آب بود و بعد از آن دیگر این تاس و دیگ به تاریخ سپرده شد و چند وقت پیش هم هر چه سراغ گرفتم نتوانستم کاسه را حتی برای عکس گرفتن در گز پیدا کنم .

 

و اما در مورد بُل دواندن

 قبل از مطالعه این مطلب پست مربوط به تقسیم آب در روستای  گز را بخوانید.

 شاید امروز برای ما سخت باشد تصور کنیم که با چه مشکلاتی در تقسیم آب قنات پدران مان درگیر بودند . آنروزها که هنوز ساعت برای تقسیم آب نبود برای تقسیم آب از سیستمی که قبلا شرح آن داده شد استفاده می شد در این سیستم هر شبانه روز دو تاقه بود با نام تاقه شب و تاقه ی روز . مرز این دو تاقه اول صبح و اول شب بود 

 مرز صبح را دژبند صبح و مرز شب را دژبند نماشم می گفتند که هنوز هم این نام ها وجود دارد. برای تقسیم بندى آب در تاقه ی روز از حرکت آفتاب بر روی زمین و دیوارها استفاده می شد . بدین صورت که کوچه ای نزدیک خانه ی آقای جوادی و حیدر قلی بیگ هر سنگی و سوراخی از کوچه نشانه ای تعداد خاصی فتجان آب بود و همه به آن مراجعه می کردند که مثلا ده فنجان کجا است و تنها مقیاسی بود که مورد قبول همکان بود.

 و اما در تاقه ی شب کار بسیار سخت تر بود بر اساس تجربه دریافته بودند که چه تاسی با چه سوراخی ( از لحاظ قطر ) شب را به ۶۰ فنجان تقسیم خواهد کرد و البته با توجه به اینکه طول شب ها فرق می کرده است برای فصول مختلف تاس های مختلفی بوده است. حتی بعضی تاس ها خطوطی داشته اند که نیم فنجان و کمتر را هم مشخص می کرده اند. 

 کار بدین صورت بوده است که حداقل دو نفر از طرفین آب بر سر تاس بل دواندن بوده اند  . بعد از دژبند نماشم کاسه را بر روی آب در داخل قابلمه قرار می داده اند و به ازای هر بار پر شدن تاس یک فنجان آب محاسبه می شده است تا زمانیکه تعداد فنجان آن شخص تمام شود و نوبت نفر بعدی برسد.

 ناگفته معلوم است که این موصوع چه مشکلات ، دلخوری و شاید دعوا ها داشته است.

 

 عکس ها بل دوانی را نشان می دهد عکس ها را از اینترنت از ویکی پدیا گرفته ام  .

منبع:

gazvillage.persianblog.ir/

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *