دست بافته های زنان روستای شیاده / بابل

دست بافته های زنان روستای شیاده / بابل

سایت بندپی – سرویس فرهنگی ( ضحا فلاح نیا ) : روستای شیاده ، یکی از روستاهای دهستان خوش رودپی از توابع شهرستان بابل در استان مازندران است که در ۳۷ کیلومتری جنوب غربی این شهرستان ( از مسیر بندپی شرقی ) قرار دارد . این روستا از شرق به روستای دیوا ، از غرب به جنگل های شیب شمالی ( در بخش مرکزی ) البرز ، از جنوب به سنگچال ( منطقه ی ییلاقی مردم شیاده) و از سمت شمال به روستای کامی کلا محدود می شود . مردم منطقه ی شیاده ، دیرتر از سایر نقاط  مازندران به اسلام روی آوردند در آن زمان شیاده ، « شیارده» نامیده می شد و در محل « نارنجلو » فعلی قرار داشت . بعد از جابجایی هایی که بر اثر جنگ و بیماری صورت گرفت ، به منطقه ی کنونی نقل مکان کردند . در دوره ی اسلامی به این منطقه « شیعه ده » گفته می شد و به مرور بر اثر کثرت استعمال به « شیاده » معروف شد.

بافندگی با دستگاه « کِک چال » ، که دستگاهی دو وردی  است ، در گذشته به صورت گسترده در بین زنان این روستا رایج بوده است  ، ولی در حال حاضر تنها یک نفر در سطح روستا مشغول به کار می باشد . بخش اصلی تولیدات را خانواده مصرف می کرد و مازاد آن در بازارهای محلی به فروش می رسید و در بیشتر موارد ، پول حاصل از فروش متعلق به زن خانواده بوده است . معمولاً از نخ های پنبه ای و پشمی برای بافتن استفاده می نمودند . برای ریسیدن نخ از مواد یاد شده و پیچیدن نخ تولید شده به دور ماسوره از دستگاه « چل » استفاده می کردند . ضخامت نخ تولید شده ، به نوع دست بافته ی تولیدی بستگی داشت . برای رنگرزی این نخ ها از مواد طبیعی موجود در محیط زندگی شان استفاده می کردند ، مثل پوست گردو و انار ، برگ لرگ و پهلم . از جمله دست بافته های تولید شده در روستا ، می توان به جاجیم ، پیوری جاجیم ، چادرشب ( در گویش محلی چاشب ) ، گِلٍج ، سفره ، حوله ، شله و شِلوار بند ، چوغا و پارچه ی پًش اشاره نمود که در ادامه توضیحاتی مختصر درمورد هر یک از آنها آمده است.

جاجیم

این دست بافته دارای نقش راه راه و دندانه دار است که نقش راه راه آن به صورت طولی می باشد . نخ مورد استفاده در این دست بافته از جنس پشم است . معمولاٌ جاجیم به عرض ۲۰ تا ۲۵ سانتی متر و به طول حدود ۲ متر بافته می شود وچون به عنوان پتو از آن استفاده می کردند ، برای به دست آوردن سطح مورد نیاز چند عدد از آنها را ، از طول به هم می دوختند.

Jajimنقش جاجیم ( راه راه طولی ) – عکس از نگارنده

پیوری جاجیم

در این دست بافته هم همانند جاجیم از طرح راه راه و زیگزاگ استفاده می شود ، با این تفاوت که نقش راه راه در پیوری جاجیم عرضی است و عرض دست بافته ها نیز حدود ۴۵ تا ۵۰ سانتی متر می باشد . پیوری جاجیم نسبت به جاجیم از ضخامت کمتری برخوردار است و معمولاً به عنوان پتو و پادری مورد استفاده قرار می گیرد . طول آن با توجه به مصرف متغیر می باشد . جنس نخ آن پشمی است .

Jajim2نقش پیوری چاجیم ( راه راه عرضی ) – عکس از نگارنده

گِلِج

نقش عمده ی آن راه راه عرضی می باشد . تفاوت آن با پیوری جاجیم آن است که در زمینه ی آن از نقوش هندسی هم استفاده شده است . در زمینه ی نقوش هندسی ، سوراخ هایی برای عبور جریان هوا ایجاد می کردند . معمولاً عرض آن ۴۰ سانتی متر و طول آن ۵/۱ متر است . از گلج به عنوان روانداز گهواره ی نوزاد استفاده می کردند.

Gelejگلج – عکس از نگارنده

چاشب

چادرشب که در گویش محلی به آن چاشب می گویند ، نسبت به جاجیم و پیوری جاجیم از ضخامت کمتری برخوردار است و به عرض ۴۵ تا ۵۰ سانتی متر و به طول حدود ۲ متر بافته می شود . نخ آن از جنس پنبه ونقش آن چهارخانه است و از آن به عنوان روانداز استفاده می شود.

ChaShabچاشب – عکس از نگارنده

سفره

معمولاً از نخ پنبه ای تهیه می شود ودر این منطقه  به آن « کِرباس سِفرِه » می گویند . این دست بافته ، دارای نقش راه راه عرضی است . عرض آن ۴۰  تا ۵۰ سانتی متر و طول آن متغیر است . برای این که سفره ها دارای عرض بیشتری شود ، معمولاً ۲ تا از سفره ها را از طول به همدیگر می بافند.

Sefrehسفره – عکس از نگارنده

حوله

حوله از نخ پنبه ای بافته می شود و معمولاً عرض آن ۴۰ سانتی متر و طول آن ۷۰ سانتی متر است و دارای نقش راه راه عرضی می باشد.

Holeحوله – عکس از نگارنده

شِلـِه

این دست بافته به عرض ۱۵ سانتی متر و به طول ۲ متر و ۸۰ سانتس متر ، از نخ پشمی بافته می شد و مردها از آن به عنوان پاپیچ استفاده می کردند ، به این ترتیب که پا را توسط شله از ساق پا تا زیر زانو می پوشاندند . عموماً به رنگ مشکی یا سفید بافته می شد.

Sheleشله – عکس از نگارنده

شِلوار بند

نواری سفید رنگی است  که از نخ های پنبه ای تهیه می شد . معمولاً عرض آن ۵/۲ تا ۳ سانتی متر و طول آن ۲۵/۱ تا ۵/۱ متر بود و به عنوان « کش » مورد استفاده قرار می گرفت . گاهی این دست بافته را به عرض حدود ۴۰ سانتی متر می بافتند و از آن کیسه هایی تهیه می کردند که برای نگهداری قند و چای استفاده می شد.

چوغا

پارچه ای پشمی که به عرض ۵۰ سانتی متر بافته می شد و از آن برای دوختن جلیقه استفاده می کردند . این پارچه معمولاً به رنگ سیاه بود.

پَش

پارچه ای پشمی که آن را به عرض ۴۰ تا ۵۰ سانتی متر می بافتند و از آن شلوار مردانه ( پَش پن شِلوار ) و کیسه ی حمام ( پَش کیسه ) تهیه می کردند.

منابع :

مصاحبه با:

آقای حسن هدایت تبار ، ۵۲ساله ، ساکن روستای شیاده.
آقای سید حسین یحیی نژاد ، ساکن بابل؛ جد ایشان سید یوسف ، اولین کسی بود که از سادات در روستای شیاده ساکن شد.
خانم صنم حیدری نژاد ، حدود ۴۵ سال ( تمایل به گفتن سن نداشتند ) ، ساکن شیاده ، تنها بافنده با دستگاه  کک چال.
خانم ها پریسا و آزیتا فغانی ، ۲۶ و ۲۳ ساله ، دیپلم ، خانه دار ، ساکن ساری؛ پدر بزرگ پدری ایشان جزء معتمدین و مالداران ( کسانی که گاو بسیار دارند ) محل بودند و جد مادری ایشان از بانیان سقانفارِ اول روستا بود.
خانم فاطمه نادر نتاج ، ۴۰ساله، خانه دار؛ مادر ایشان هم از بافندگان ماهر روستا بودند .

ایمیل نویسنده:  z.fallahnia@yahoo.com

منبع:

www.bandpay.ir/

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *