سرمه گیری در روستای قره داش / ماهنشان

سرمه گیری در روستای قره داش / ماهنشان

مواد اولیه مورد نیاز 

 – پوست ریشه یا ساقه گیاه گون

– مغز خام استخوان گاو یا بز نر{تگه} 
 

وقتی گیاه گون  خشک شود آنچه از ساقه و ریشه آن باقی می‌ماند، پوست آن است. اگر گیاهی که خشک شده جوان باشد، یا این پوست‌ها مدت زیادی با خاک در تماس نبوده باشند مرغوبیت بیشتری دارند و رنگ آنها سیاه و براق و حالتی شفاف دارند. چنان‌چه پوست ذکر شده را آتش بزنید همون جوری که شمع می‌سوزد، آنها نیز سوخته و ضمن ایجاد شعله، دود زیادی نیز تولید می‌کند. در قدیم دامداران از آنها مانند شمع، برای روشنایی نیز استفاده می‌کرده‌اند. اما مصرف عمده این پوست‌ها در تهیه سرمه بوده و سرمه تهیه شده از آن را به نام “سرمه چیراغ گینو” می‌شناختند که طرفداران فراوانی نیز داشته است.

گونه گون در کوه‌ها و بیابانهای اطراف قره داش  می‌روید و شناخته شده است .که  از گونه این بوته‌ها کتیرا بدست می‌آید، کتیرای حاصل از بوته‌های گون شفاف‌تر و مرغوب‌تر است که فعلا موضوع بحث ما نمی‌باشد. اما سرمه‌ای که از ساقه‌های گون  تهیه می‌شده به دلیل اینکه ساقه این گیاه تماس کمتری با خاک دارد دارای مرغوبیت بیشتری بوده است.و ساقه بلندی دارد که اغلب وبیشتر درکو ها میروید.  

 برای تهیه سرمه ابتدا این پوست‌ها را جمع‌آوری و تمیز ‌کرده؛ پس از آن اجاقی را آماده و یک قعه یا تخته سنگ نرم و صاف روی آن قرار داده و سوراخ و روزنه‌های اطراف اجاق را با گل مسدود می‌کردند به طوری که دود حاصل از سوختن، از جایی به بیرون درز نکند و تمام آن در اجاق محبوس بماند. سپس ساقه گون را در اجاق قرار داده و آن را آتش می‌زدند. دوده حاصل از سوختن پوست‌ها به زیر سنگ یا داش  می‌چسبید. وقتی به اندازه کافی دوده جمع ‌شد سنگ را برداشته و به آرامی دوده‌ها را از روی آن جمع ‌کرده و در ظرفی تمیز با مغز استخوان گاو یا بز نر یا {تکه }که از قبل آماده شده بود مخلوط نموده و ورز می‌دادند تا حالتی خمیر مانند به خود می‌گرفت. نسبت مخلوط کردن مواد و مقدار ورز دادن آنها و کلا کار سرمه‌گیری به مهارت زیادی نیاز داشته و افراد خاصی توانایی تهیه سرمه با این روش را داشته‌اند. (یکی از این افراد مادر بزرگ مرحوم اینجانب بوده که حدود ۱۵ سال پیش به رحمت ایزدی رفته است – روحش شاد)  

پس از طی مراحل بالا، سرمه آماده می‌شده و بدلیل نبودن سرمه‌دان یا ظرف درب‌دار، سرمه‌ها را در پوست گردو قرار میدادند به طوری که گردو را سوراخ کرده وداخل انرا خالی میکردند وسرمه بدست امده را داخل پوست گردو جای میدادند ودور ان را پارچه باند پیچی میکردند.تا از ورود گرد وغبار با داخل پوست گردو جلوگیری شود تا سرمه الوده نشود.

 

{پوست گردو میشد سرمه دون}

منبع:

خبرنگار روستای قره داش / ماهنشان

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *