ته تی یا گل گاو زبان در سنه کوه / میاندورود

ته تی یا گل گاو زبان در سنه کوه / میاندورود

نام محلی : ته تی ، تی تی ، اشکو ، گل

نام فارسی : گل گاو زبان

نام علمی : Borago officinalis

این روزها اوج زمان برداشت این گیاه خودرو و امروزه کاشتنی دارویی در سنه کوه و روستاهای دیگر منطقه است . زنان اهالی روستا بر اساس میزان علامندی و توان کاری برای برداشت آن قطعه زمینی را به این کار اختصاص داده و روزانه بخشی از وقت خود را به چیدن گلها از بوته سخت و زمخت و پرز دار آن اختصاص می دهند تا آنرا در پشت بام  زیر شیروانی خشک نموده و به فروش برسانند و کمک خرج خانواده باشند و …

 گل گاوزبان گیاهی است خودرو که اغلب در دامنه کوه‌های البرز می‌روید و در حال حاضر نیز به شکل صنعتی کشت می‌شود. این گیاه دارای گونه‌های زیادی است و به دلیل خواص دارویی فراوان و گل‌های زیبا، بسیاری از خانواده‌ها آن را در باغچه‌هایشان می‌کارند.

همچنین به عبارتی گل گاو زبان گیاهی است علفی و یکساله که ارتفاع ساقه آن تا ۶۰ سانتیمتر می‌رسد ساقه آن شیاردار و خاردار می‌باشد. برگ‌های این گیاه ساده و پوشیده از تارهای خشن است. گلهای آن به رنگ آبی، سفید و بنفش می‌باشد.ولی در سنه کوه به رنگهای قرمز ، ارغوانی ، آبی تا بنفش می باشد .

در سنه کوه گلهای زیبای آن از اوایل فروردین کم کم ظاهر می شود و در اردیبهشت و خرداد به اوج خودش می رسد و این روزها اوج برداشت آن است و تقریبا هر روزه باید گلهای آنرا با حوصله و احتیاط چید .این گیاه در قدیم کمابیش به صورت خوردو میرویید اما با شخم و شیار عمیق بذر و ریشه آن از بین رفته و امروزه به گیاهی پرورشی تبدیل شده است که اهالی بذر آنرا گرفته و در جای مناسب از زمین لتکا ( باغچه خانگی ) خود کاشته و بهره برداری می کنند و …

گلهای بنفش رنگ که موقع خشک شدن به آبی رنگ تبدیل می شود به علت کیفیت بالاتر مواد دارویی بیشتر مورد توجه بوده و در بازار خرید و فروش هم قیمت بیشتری دارد . برای حصول محصول خوب و با کیفیت لازم است با علف هرز داخل محل کشت آن خوب و به موقع مبارزه کرد و همچنین زمان برداشت را هم در صبح زود با وجود شبره (شبنم) انجام داد و موقع خشک کردن هم از حرارت غیر مستقیم در زیر سقف شیروانی و در سایه دور از تابش مستقیم آفتاب انجام داد وگرنه نه تنها تابش آفتاب موجب بی رنگی می شود در نتیجه موجب کاهش ارزش دارویی آن می گردد.

معروف ترین اسم محلی این گیاه گل گاو زبان است. از نام‌های معروف دیگر محلی می‌توان از نام‌هایی مانند برنجاس و گانیل نام برد که این اسم‌ها بیشتر در میان عشایر قشقایی جنوب استان فارس و حاشیه خلیج فارس مورد استفاده قرار می‌گیرد.در منطقه اشکورات رودسر گیلان که این گیاه به صورت متراکم کشت و برداشت می شود به نام “ول” می شناسند و رنگ گلبرگ های آن قرمز می باشد.ولی در سنه کوه ” ته تی “، ” اشکو ” و ” گل ” گفته می شود.

در مجموع دو نوع گیاه بنام گاو زبان معروف است که از نظر گلدهی بسیار تفاوت دارند . در یکی از سایتها در مورد فرق گل گاو زبان و گیاه گاو زبان در اینجا چنین می خوانیم:

” <“ یکی از عجایب سلسله کوه های البرز که قله عظیمی چون دماوند دارد، پرورش چندین نوع گیاه دارویی است که اثر درمانی زیادی دارند و منحصراً در دامنه های این کوه به عمل می آیند و در کوه های دیگر اثری از آنها نیست.کارشناسان خارجی بذر این گیاه را به کشورهای دیگر برده اند، ولی با کوشش فراوان نتوانسته اند آن را به عمل آورند، زیرا این گیاه فقط در زادگاه اولیه خود سبز می شود.

هر چند در کتب قدیم به گل گاوزبان ” لسان الثور” می گویند، ولی در واقع نام دیگری ندارد. اسم فرانسوی، انگلیسی، آلمانی، ترکی و غیره هم ندارد، چون در هیچ نقطه ای از زمین جز دامنه کوه های البرز به عمل نمی آید و با گیاه دیگری که در آذربایجان و شهرهای دیگر ایران و کشورهای دیگر می روید و به غلط به گاوزبان مشهور شده است، نسبتی ندارد. برای اینکه این اشتباه که حدود چند قرن است پزشکان و دارو سازان را گمراه کرده است، از بین برود این را “گل گاوزبان” و دیگری را “گیاه گاوزبان” بنامید. این دو گیاه متفاوت هستند، تنها گل هایشان کمی به هم شبیه است، هیچگونه خواص مشترکی ندارند و از نظر منافع طبی با هم متضاد می‌‌باشند. گل های “گل گاوزبان” درشت تر از گل های”گیاه گاوزبان” است.

“گل گاوزبان” در ایران، و “گیاه گاوزبان” در اروپا و امریکا شهرت زیادی دارند. پزشکان سنتی ایران در معالجه بسیاری از امراض از “گل گاوزبان” استفاده می کردند و نتیجه می گرفتند.در حالی که گیاه گاو زبان چنین خواصی ندارد .

گل گاوزبان، فقط گلش فواید طبی دارد، زیرا گیاهی که فرنگی ها به او “بوراش” می گویند گل گاوزبان نیست.

صاحب کتاب “تحفه” در شرح گاوزبان چنین می نویسد:

گل گاوزبان لاجوردی و شبیه گل انار بوده و تخم آن مستدیر( حلقوی شکل ) و لعابی است و در کوه های دارالمرز(البرز) بسیار زیاد یافت می شود. گیاه دیگری که در اصفهان و بعضی از بلاد، گاوزبان می دانند “مرماخوز” است که گل آن لاجوردی و کوچک و مدور است. (“مر” نام قبیله ای از ساکنان شمال افریقاست که بذر چند گیاه دارویی را که یکی از آنها گیاه گاو زبان است به اسپانیا برده و در آنجا پرورش داد و استعمال آنها را در طب معمول داشته‌‌اند. این گیاهان به اسامی مختلف مرماتوس، مرماهوس، مرمازا در کتب طبی قدیم وارد شده و خواص آنها تحقیق گردیده است.)

بعد از جنگ های صلیبی گیاه گاوزبان را از اسپانیا به اروپا آوردند و در آنجا کاشتند و چون در کتاب قانون ابو علی سینا از گل گاوزبان زیاد تعریف شده بود و این کتاب نیز در مورد قبول و استناد استادان پزشکی اروپا بود، به همین جهت مورد توجه واقع گردید، ولی متاسفانه گیاه گاوزبان هیچ یک از خواص گل گاوزبان اصلی را نداشته و در عوض منافع دیگری داشت که کم کم محققین اروپایی به آن پی بردند. از جمله معلوم شد که سرشاخه، گل و برگ این گیاه دارای مقداری شوره بوده، عرق وادرار را زیاد می کند. در صورتی که در کتب طبی ایرانیان که در دانشگاه های اروپا تدریس می شد، چنین خواصی را به او نسبت نداده بودند.”>”

آنچه که باید بگوییم آن است که نوع ته تی سنه کوه از نوع گل گاوزبان اصلی است که مشابه دیگر مناطق دامنه رشته کوه البرز چون استانهای گیلان و مازندران و گلستان و بخشی از استانهای همجوار می روید.از کیفیت بسیار مطلوب دارویی بر خوردار است .

لازم به ذکر است پس از پایان گلدهی در فصل تابستان بذر آن کاملا می رسد و بوته ها رو به زوال می روند که در اوایل پاییز  آنرا تراشیده در جای دیگر می توانند بکارند و بدین طریق تکثیر شده و مساحت زیر کشت آن افزایش می یابد .در طول فصل زمستان بوته های سبز آن زیر برف و یخ سالم مانده و دمای بسیار پایین زیر صفر را تحمل می نماید و با گرم شدن هوا در اوایل بهار رشد آن شروع شده و به گلدهی می رود .

 اندر خواص گل گاو زبان

در سنه کوه گلهای برداشتی پس از خشک کردن در پشت بام زیر سقف شیروانی بخش مهمی برای بازار فروش عرضه می شود و بخش کوچکی از آن را کنار گذاشته و بخصوص در زمستان به همراه گل بنفشه بنام دم کرده ته تی بنوشه جهت مداوای بیماری سرماخوردگی و عوارض ناشی از آن چون گرفتگی سینه و افزایش نشاط و دیگر عوارض اسفاده می کنند و بچه انرا سیاه چایی می دانند و میل می کنند و …

جوشانده و دم‌کرده این گیاه حواس پنجگانه را تقویت کرده و بسیار نشاط‌آور، بازکننده رنگ رخسار، کاهنده غم و اندوه و ضد وحشت و اضطراب است و می‌تواند حواس‌پرتی را رفع و تنگی نفس ناشی از آشفتگی ذهنی را بهبود بخشد.

 گل گاوزبان به دلیل داشتن مقدار زیادی کلسیم و آهن و مواد مغذی مثل پتاسیم، روی، ویتامین های C و B و بتاکاروتن برای خانمهایی که دچار کمبود این مواد ضروری هستند مفید می‌باشد. گل گاوزبان به دلیل دارا بودن خواص تسکین‌دهنده برای درمان بیماری‌های عصبی نیز توصیه می‌شود. گل گاوزبان در عین حال برای درمان افسردگی و بی‌تعادل روانی ناشی از دوره‌های قاعدگی و یائسگی مصرف می‌شود. این گیاه آرام بخش، در درمان جوش‌های دهانی و آفت دهانی تاثیر شگرف می‌گذارد و معمولا دمنوش‌های این گیاه برای سرماخوردگی و در بعضی مواقع سرفه‌های خشک در فصل سرما جوشانده‌ای قدرتمند و مرهمی قوی است.این گیاه دارویی باعث کاهش تب می شود و در تمام موارد تب مثل سرخک، مخملک، آبله، کهیر و تبهای دیگر می تواند مفید باشد.

DSC00813

DSCF0451

DSCF0452

DSCF0453

DSCF0454

خانواده آقای حسنی عموزادگان ابوی ما و مادر مهربان و پرتلاششان که اصالت سیکایی دارند از پیشتازان کشت و برداشت گونه های خوب گل گاوزبان در سنه کوه هستندو …

DSCF0461

DSCF0462

گل گاوزبان گیاه دارویی در لته لتکای سنه کوه و …

DSCF0466

DSCF0468

DSCF6655

DSCF6716

معمولا کناره های باغچه و زمین با مرغوبیت کم ، حتی زیر درختان گردو را که محصولات دیگر معمولا به عمل نمی آیند به کشت گل گاو زبان اختصاص می دهند و محصول خوبی برداشت می کنند و کمک خرج خانواده می شود و …

DSCF3346

وضعیت گل گاوزبان در زمستان و …

DSCF6468

اوایل گلدهی در ایام نوروز و …

DSCF5091

DSCF5092

DSCF5119

DSCF5126

در برداشت همه اعضای خانواده مشارکت دارند حتی بچه ها و …

۳۵۳۳۶۴_۲۰۴

۳۵۳۳۶۱_۱۲۲

۳۵۳۳۶۲_۳۵۲

DSCF0459

DSCF0460

انبوه گل چیده شده برای خشک کردن به پشت بام خانه منتقل می شوند و …

۵۵tty

نمونه ای از گل گاو زبان خشک شده و …

DSCF6654

DSCF6655

نگاه به بوته های این گل و حس بوی بسیار دلنواز آنهم آرامش بخش است و …

منبع:

sanekooh.ir/

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *