دوراهک – دیر – بوشهر

سایتها و وبلاگهای روستای دوراهک

شهرستان دیر – استان بوشهر

http://www.dorahak.ir/

http://dorahakictb.parsiblog.com/

http://dorahaksalam.blogfa.com/

http://www.dehyari-dorahak.blogfa.com/

 

پیشینه تاریخی و موقعیت جغرافیایی
نام دوراهک را ظاهرا مشتق از تقاطع دو راه کوچک یکی منتهی به دیر و دیگری به کنگان گرفته اند که در زمان های قدیم مردم پشت کوه با عبور از گذرگاه تنگه دوراهک (بیدستان) در این نقطه مسیر خود را به دیر و کنگان جدا می کرده اند که به لهجه محلی« درک » میگویند و« دروک » نیز به آن گفته شده است.
طبق آثار و شواهد موجود، پیشینه این روستا به قدمتی سیصدساله می رسد که اولین ساکنان آن متشکل از چند طایفه  (دوراهکی ، عبداللهی، عالی پور و …) مهاجرانی بوده اند که از نواحی مختلف به دلیل عدم امنیت شغلی و اجتماعی در مناطق خود به این مکان آمده و ساکن شده اند. داشتن خاک مناسب  و نزدیکی و دسترسی به چندین چشمه آب شیرین دائم و سفره زیرزمینی آب و مراتع مستعد توجه ساکنان را به خود جلب کرده است. ساکنان اولیه در قسمت غرب جاده ی قبلی به دلیل وجود خاک رس مناسب برای کشت و همچنین تهیه خشت برای خانه سازی و عمق کم رسیدن به آب به وسیله چاه ساکن شده اند که جنوب شرقی را حسین محمد درویش ، غرب عبداللهی ها و شمال را عالی پوری ها تشکیل می دادند که بعدا طوایف دیگری مانند سادات درویشی ها از آبدان و نگ خوش به این روستا مهاجرت کرده اند که توسط اولین کدخدا عبدالحسین عبداللهی اداره می شده است.
از طرف حکومت مرکزی برای اولین بار برای خلع سلاح عمومی در سال ۱۳۲۰ در منزل کدخدا عبدالحسن عبداللهی پاسگاه ژاندارمری افتتاح گردید و در سال ۱۳۲۵ و عدم موفقیت پاسگاه در ایجاد امنیت از طرف خان بزرگ یعنی جمال خان، احمدخان سعیدی امور بدست میگیرد و مجددا در سال ۱۳۳۰ پاسگاه ژاندارمری در یک ساختمان مستقل که در حال حاضر منزل غلام قاسمی فرزند میرزا قاسمی است تشکیل می شود و با همکاری خان خلع سلاح و امنیت ایجاد می گردد . در سال ۱۳۴۱ اولین دبستان در منزل علی خسرو پاکارخان شروع به کار میکند و در سال ۱۳۴۳ اولین ساختمان دبستان دولتی در قسمت بالای محل احداث می گردد. اولین مسجد در سال ۱۳۴۲ توسط حاج باقر درویشی احداث میگردد و امام جماعت آن را با مجوز حاج میرزا احمد دشتی، آقای مشهدی حسین انوبیده عهده دار می شود.
قبل از احداث مسجد، یک حسینیه توسط سید عبدالعلی حسینی و همکاری مردم احداث و مکتب خانه نیز از همان زمان رونق می گیرد مضافا اینکه مکتب خانه  قبل از حسینیه نیز توسط اولین ملای محل به نام  ملا محمد تقی دوراهکی در منزل شخصی به و جود آمد و بعدا توسط دو معلم قران مرحومان مشهدی حسین و غلامعلی انوبیده ادامه پیدا می کند.
نقطه عطف و کانون توجه توسعه این روستا عبور جاده بوشهر- کنگان در قسمت شرق روستا می توان نامید که در سال ۱۳۴۷ توسط دو پیمانکار به عنوان کاووسی و شهنیایی انجام می شود. جاده علاوه بر ایجاد اشتغال برای مردم باعث رونق اقتصادی و اجتماعی و بافت روستا می گردد. اولین قهوه خانه توسط مشهدی ماندنی دوراهکی در کنار جاده احداث میشود  و بلافاصله توسط بهداشت محیط  لوله کشی نیز در سال ۱۳۵۴ به روستا از لمبدان انتقال می یابد و به تبع آن اکتشاف اولین منبع گاز در کوه مغدان دوراهک و استخراج ان توسط یک شرکت فرانسوی به نام سوفیران راه صعب العبور تنگ دوراهک را به منطقه ی ریز این روستا را با تحول دیگر روبرو می کند.
در سال ۱۳۵۴ توسط اداره کشاورز ی یک باب ساختمان ترویج کشاورز ی در قسمت جنوب محل احداث گردید و سپاهیان ترویج، بهداشت، دانش  برای عمران و آبادی راهی روستا گردیدند.
این روستا در استان بوشهر از توابع شهرستان دیر واقع در شمال شرقی با فاصله ۱۷ کیلومتری دیر و ۲۰۰ کیلومتری مرکز استان به عنوان مرکز دهستان از شمال به آبدان از جنوب به شهرستان کنگان و از غرب به کوه های حاصل از رسوب گذاری و عقب نشینی دریایی خلیج فارس و از شرق به رشته کوههای زاگرس منتهی میگردد .
در رشته کوههای شرقی وجود چندین چشمه آب شیرین و قابل استحصال و جاری در تمام فصول از قدیم رونق بخش روستا بوده است که عبارتند از : چشمه بیدستان ( فاریاب ) که تا قبل از لوله کشی منبع تامین آب آشامیدنی روستا بود و  در حال حاضر با احداث چاه عمیق در کنار چشمه ، آب شرب شیرین و باصفای مردم را تامین میکند  که در زمان قدیم با انتقال آب این چشمه بوسیله ی کانال و جوی  باغ بزرگ فاریاب را آبیاری و از عبور آن آسیابی که هنوز آثار آن موجود است ، گندم را آرد می کرد.  دو چشمه ی دیگر به نام « هیخ »  و« گرگم » نیز بوسیله کانال و تونل های زیرزمینی به پایین هدایت می شدند و بعضی از آنها بیانگر هدایت آنها تا شهر قدیمی بطانه است  و همچنین چشمه ساریز که دارای آبی نسبت به دیگر چشمه ها کمی تلخ تر در پایین دست خود باغ و درختان انبوهی را در کنار امام زاده شاهزاده محمد سیرآب می کرد و هنوز هم محل تفریح مردم است.
کوه ها و تنگه ها ، پوشیده از درختان مختلف جنگلی و کوهی است که زمانی منبع اصلی امرار معاش مردم با حمل چوب و هیزم آنها به شهرهای حاشیه خلیج  فارس و حتی گیاهان دارویی به آنطرف آب یعنی کشورهای عرب بود . وجود مراتع سرسبز و پر آب و علف و محلی مناسب برای دامداری مردم که زمانی نیز مملو از حیوانات وحشی از جمله قوچ و بز کوهی بوده است. در غرب روستا رودخانه شور دلوار و در دو طرف ان زمین های مسطح و جلگه ای مانند و دیم زارهای متعدد شامل می شود. در غرب رودخانه ، باغ عالی پوشیده از نخل های مختلف و متنوعی روزگاری از منابع اصلی غذایی مردم بوده است و تابستان ها مدت ۳ الی ۴ ماه را برای برداشت خرما به انجا نقل مکان می کردند.
جمعیت و اشتغال
جمعیت این روستا طبق سرشماری نفوس و مسکن در سال ۱۳۷۵ ، ۳۵۰۰ نفر بود که جوانترین نسبت سن جمعیت شهرستان را داراست.
شغل اصلی مردم در ابتدا کشاورزی و دامداری و درصد کمی به تجارت مشغول بوده اند که ۱۰ الی ۱۵ سال قبل از انقلاب به دلیل سیاست غلط رژیم و اجرای قوانین اصلاحات ارضی و فراهم شدن زمینه مهاجرت روستا به شهر ، زمین ها را رها و برای امرار معاش بیشتر به کشورهای عرب خلیج فارس مسافرت می کردند بعد از انقلاب با رونق کشاورزی بیش از ۵۰ درصد مردم مجددا به کشاورزی اقبال نشان دادند و بقیه نیزبه کار خدماتی از قبیل مغازه داری ، رانندگی ، و تجارت مشغول گشته و تعدادی نیز با ادامه تحصیل  در ادارات دولتی مشغول شدند و نکته قابل توجه این که در دوراهک تا قبل از انقلاب یک نفر دیپلم نداشت  اما امروز دارای ده ها نفر تحصیل کرده در سطح کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترا و دبیری میباشد و افرادی نیز تا سطوح بالای مدیریتی ارتقا یافته اند.
اجتماعی، سیاسی، مذهبی، فرهنگی و اقتصادی
جامعه این روستا از نظر جامعه شناختی می توان جامعه  ای تقریبا سنتی قلمداد کرد که متشکل از طوایف و قشرهای مختلفی است که  قبایل قابل توجه آن عبارتند از: دوراهکی،عالی پور، عبداللهی، احمدی، درویشی و سادات که علت واقع شدن در مسیر جاده اصلی کنگان- عسلویه به بوشهر و موقعیت خوب روستا مهاجر پذیر است و بعد از انقلاب مهاجرین بسیاری به این روستا مهاجرت کرده اند که از جمله ی انها بلوچ ها و عارفی ها می توان نام برد.
این روستا ابتدا دارای نظام ارباب رعیتی بود که توسط کدخدایان ذیل به ترتیب عبدالحسن عبداللهی ، حاج میرزا احمد خان سعیدی ، اکبر خان منصوری  واز سال ۱۳۲۰ با همکاری پاسگاه ژاندارمری اداره می شده که بعد از انقلاب بلافاصله پاسگاه ژاندارمری توسط جوانان روستا به تصرف در آمده و به عنوان کمیته انقلاب به فرمان امام تشکیل گردید و زمینه را برای تشکیل شورای اسلامی فراهم کرد که اولین اعضای شورای اسلامی روستا عبارتند از : ۱- حاج سید اکبر حسینی ۲ – شهید محمد درویشی ۳- عبدالرسول عبداللهی ۴- حاج علی باقری ۵- احمد اسماعیلی که بعد از آن تاکنون تمام امورات روستا شورای اسلامی برعهده دارند.
از نظر مذهبی مردم این روستا صد در صد مسلمان و شیعه  دوازده امامی و از علاقه مندان به اهل بیت هستند و برای اثبات این علاقه مندی همین بس زمانی که مردم خود در خانه های گلی محقر زندگی می کردند خانه حسین (حسینیه) را با بهترین مصالح ساختمانی و در بهترین نقطه ی روستا ساخته و نگهداری می کردند و به دلیل همین روحیه مذهبی قبل از انقلاب با اعتراض به شیوه ی آموزش پرورش دیر هیچ کدام حاضر به تحصیل فرزندان دختر خود در مدارس نشدند و از طرفی مکتب خانه داری رونق فراوان داشت  و امروز کمتر کسی از کهنسالان و میانسالان وجود دارد که روخوانی قران بلد  نباشد.  این مردم بویژه جوانان از سال ۱۳۵۵ بوسیه ی اعلامیه و پیام ها امام خمینی را شناختند و فعالانه در اجرای فرامین رهبرشان کوشیدند و شب ها با دیوار نویسی و پخش اعلامیه و برنامه ریزی تظاهرات مردمی به مبارزه با عوامل رژیم به ویژه پاسگاه پرداختند و از جمله ی پیشکسوتان حرکت را می توان آقایان حاج سید اکبر حسینی،حاج احمد اسماعیلی،عباس امیدی نژاد و عبدالرسول عبداللهی می توان نام برد و از بزرگ سالانی که جوانان را تشویق می کرند می توان مرحوم حاج حسین احمدی نام برد . در حال  حاضر در روستا مراسمات مذهبی در ۵ مسجد و ۳ حسینیه به طور فعال برگزار میکنند و ۶ نفر از جوانان روستا به تحصیل در حوزه علمیه قم و شیراز مشغولند.
از نظر فرهنگی سال ها قبل از آموزش و پرورش رسمی در روستا مکتب خانه توسط افرادی به نام ملای مکتبی عهده دار بخش تحصیلی مردم بوده اند و بیش از ۵۰ درصد مردم روخوانی قران و بعد از کتابهایی چون حافظ، سعدی، جوهری و روضه الشهدا را می آموختند  و مراسم دهه ی محرم و صفر و ماه مبارک رمضان را بسیار فعال برگزار می کردند. از اولین معلمان قرآن می توان از مرحوم  ملا محمد تقی دوراهکی ، محمد عبدالحسین ، مشهدی حسین علی  و مشهدی غلامعلی انوبیده، مشهدی حسن آخوند و حاج غلام عبد اللهی می توان نام برد که در ارشاد و هدایت مردم سهم بسزایی داشته اند.
از سال ۱۳۴۱ نیز آموزش و پرورش رسمی دولتی در مقطع ابتدایی کار خود را شروع می کند و بعد از انقلاب تا سطح دبیرستان و پیش دانشگاهی ادامه می یابد و در حال حاضر دو دبیرستان ، دو مدرسه راهنمایی و چهار دبستان در روستا فعالند. از سال ۵۶ تعداد زیادی فارغ التحصیل دانشگاه ها در رشته ها و مقاطع مختلف مشغول خدمت هستند . از مراکز خدماتی یک خانه بهداشت ، دفتر مخابراتی ، دهیاری و حوزه مقاومت بیسج را می توان نام برد.
از خصوصیات بارز این روستا حضور فعال و چشمگیر جوانان و نوجوانان این روستا در جنگ تحمیلی که ۱۴ شهید و ده ها جانباز و آزاده از افتخارات روستاست و همچنین استعدادهای درخشان در قالب مدیر، دبیر،رییس اداره، دکتر،شاعر،و ده ها کارشناس تاکنون خودنمایی نموده اند. از قدیم شاعران و سخنوران به نامی مانند ملا ملک و زایر علی مختار با مناطق مختلفی چون جم و ریز و دیر مکاتبات و مناظراتی داشته اند.
 
 
 
 
 
 
از ابتدا این روستا به دلیل وجود نظام ارباب رعیتی مردم عمله خان محسوب می شده  واز حاصل دست رنج خود ، درصد اندکی را در اختیار خود داشته اند. بیشتر کشاورز و بعضی  دامداری و بعضی نیز به عنوان چارودار هیزم فروشی می کردند و تعداد اندکی با تجارت امرار معاش می کردند. بعد از انقلاب با حصول نعمت آزادی بیشتر مردم از پتانسیل ها و استعداد موجود در روستا بعضی از زمین،آب،معادن و نیروی انسانی سود برده و خودی نشان دادند و بزرگترین سرمایه یعنی نیروی انسانی در شهرستان درخشید که در حال حاضر این روستا جزء روستاهای پر رونق شهرستان محسوب می گردد. وجود منابع عظیم گاز در کوه های شرقی، وجود معادن مختلف سنگ و شن و ماسه و عبور خط بزرگراه از قسمت بالا و پایین روستا و همچنین آسفالت راه ریز-  دورهک و وجود شرکت های مختلف در کنار روستا باعث رونق چشمگیر روستا گردیده و آینده ای درخشان را نوید می دهد. با همه ی این ها وجود محرومیتی تاریخی و کمبود های فراوان در نهان و آشکار روستا به چشم می خورد که امید به دستان جوانان خود و مساعدت های نظام اسلامی  گرد نا بر خورداری را بزداید.
 

به امید آن روز   

 

برگرفته  از کتاب روان های رسته اثری از آقای قاسم درویشی
تهیه کننده: عبدالرسول عبداللهی
براساس طرحی از سعیده درویشی( پاییز۸۳)

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *