تنه رز – نور – مازندران

سایتها و وبلاگهای روستای تنه رز
شهرستان نور – استان مازندران
taneraz.blogfa.com/

تنه رز روستایی کوچک اما زیبا در بخش چمستان از توابع شهرستان نور مازندران است. این روستا در منتهی الیه شرقی شهرستان نور و در فاصله ۱۲ کیلومتری از شهر آمل و در جنوب غربی این شهرستان واقع شده است. با افتتاح کمربندی جدید امامزاده عبدالله به اغوذبن و طرح تعریض جاده مواصلاتی آمل – چمستان دسترسی به جاده هراز در کمتر از یک ربع ساعت میسر خواهد بود. فاصله روستا تا سواحل دریای خزر از طریق نور و محمودآباد حدود ۳۰ کیلومتر(کمتر از نیم ساعت) است.در سمت جنوب این روستا جنگلهای انبوه رشته کوه البرز واقع شده است که دورنمای زیبایی به آن بخشیده است.

 در گذشته ای نه چندان دور این روستا تنها ۸ خانوار جمعیت داشته است اما امروزه جمعیت آن به حدود ۵۰ خانوار می رسد که نیمی از آن بومی و بقیه فصلی می باشند که این امر در حال افزایش بوده تا به دوران سابق خود که در گذشته های نسبتا دورتر این روستا روستایی بزرگ و پرجمعیت در منطقه بوده است بپیوندد که توضیح آن در قسمت تاریخچه امده است. روستاهای مجاور این روستا در حال حاضر عبارتند از: حاجیکلا، همصفا، ولیرکان، ایرکا، افراده، میرنا، انگتارود، سعادت آباد، علی آباد، انبارده، فولادکلا و ….

 تاریخچه

ظاهرا" این روستا از قدمت زیادی برخوردار است و سکونت در این روستا و مناطق مجاور این روستا به دوران قبل از اسلام برمیگردد. رودخانه ای که خود شاخه ای از رودخانه بزرگ انگتارود است و در ناحیه شرقی روستا جریان دارد و درختزارهای حاشیه آن (که در گویش محلی به آن "بیل" و "بیله په" می گویند) زمانی محل سکونت بومیان منطقه بوده است و گفته می شود که در گذشته تمامی کناره های این رودخانه از روستای ولیرکان تا روستای متروک اسپیاردشت منطقه مسکونی بوده است.

آثار سکونت و زندگی پیشینیان در دوردست ترین نقاط روستا از سرحد روستا در جنوب غربی و مرز روستای ایرکا گرفته(که اکنون زمین کشاورزی است) تا منطقه شمال شرقی و در مرز روستای حاجیکلا به چشم می خورد. در برخی نقاط روستا در زیر زمین آثار سیستم لوله کشی آب با استفاده از لوله های سفالی قدیمی بدست آمد که در زبان محلی به آن گنگ می گفتند.

 وجه تسمیه روستا

بنا به گفته قدما و اسناد موجود نام قدیم روستا "ترمه رس"  یا  "ترمه رز"  بوده است. ترمه ( به کسر" ت"  و " ر" ) نوعی پارچه ابریشمی است که در قدیم بسیار رایج بوده است.

در سفرنامه رابینو، مستشرق و سیاستمدار انگلیسی، نام بسیاری از آبادیهای گیلان، مازندران و استرآباد یا گرگان فعلی درج شده است. در این سفرنامه و در بخش مربوط به آبادیهای نور و چمستان نام ترمه رز به همراه نام چند روستای مجاور مانند دلیرگان(ولیرکان امروزی)، سپیدار دشت (که اکنون اثری از روستا نیست و تنها زمینهای شالیزاری با نام اسپیاردشت وجود دارد) و فولاد قلعه(فولاد کلای امروز) و ….. ذکر شده است. 

 بزرگان روستا به نقل از مرحوم اسماعیل سوادی (از افراد مسن و باسواد روستا که حدود ۵۰ سال قبل درگذشته است) نقل میکنند که در گذشته در این روستا پرورش کرم ابریشم و درخت توت (به زبان محلی تیرار) و بافت ترمه که نوعی پارچه ابریشمی مرغوب است رواج داشت. پسوند رز می تواند تغییر یافته رس به معنی ریسیدن باشد و یا تغییر یافته رج باشد که پسوند اسم مکان در مازندرانی است. البته به لحاظ اصول زبانشناختی و مطابقت با تغییرات آوایی در زبان مازندرانی نظریه دوم منطقی تر به نظر می رسد زیرا تبدیل ج به ز در زبان مازندران رایج است مثل ساجه در نور و سازه در آمل که هر دو به معنای جارو هستند. در ضمن روستاهای دیگری نیز با همین پسوند وجود دارند که این نظریه را تایید میکنند مثل دیورز (روستایی از توابع آمل) که به احتمال زیاد دیورج بوده است و یا کوسه رز (روستایی از توابع محمودآباد) که احتمالا کوسه رج بوده است. در شهرستان بهشهر نیز روستاهایی با پسوند رج و رجه وجود دارند مثل مهدی رجه و …….

 

اقتصاد روستا

در گذشته مردم روستا از راه کشاورزی و دامپروری امرار معاش می کردند. برنج و گندم  محصولات کشاورزی رایج در گذشته بودند و در کنار آن کشت برخی سبزیجات و صیفی جات مانند خیار .گوجه فرنگی. بادمجان .خربزه. کاهو. اسفناج و ….. برای مصرف خانوار و گاه برای فروش نیز رایج بود. امروزه به خاطر احداث چاهای عمیق همه ی مزارع گندم (گندمزارها) نیز به کشت برنج اختصاص یافت و در فاصله بین دو کشت نیز گاه محصولاتی مثل گلزا که از گروه دانه های روغنی است نیز کشت می شود.

 

در سالهای اخیر به خاطر هزینه ی بالای کشت برنج و پایین بودن قیمت برنج در مقایسه با هزینه تولید آن بسیاری از شالیکاران مزارع برنج را به باغ مرکبات یا درختان سیاه ریشه مانند هلو . شبرنگ و …. تبدیل نموده اند. عده ای از شالیکاران نیز به خاطر مشکلات اقتصادی و عدم توجه مسئولین اقدام به فروش زمینهای کشاورزی نمودند که در نهایت این زمینها توسط واسطه ها و ویلاسازان به منطقه مسکونی تبدیل می شوند. خریداران این مسکن ها نیز عمدتا" مهاجرانی از سایر شهرستانها به ویژه تهرانیها هستند و همین مسئله بافت جمعیتی بومی و سنتی منطقه را بر هم زده است. نیمی از ساکنان روستای تنه رز را  امروزه افراد غیربومی تشکیل می دهند.

ساکنان قدیم و جدید روستا

 به گفته بزرگان و سالخوردگان روستا خانواده هایی که از قدیم الایام در روستا سکونت داشتند عبارتند از خانواده شمسی (مرحوم اصغر و فضل الله شمسی) / خانواده بابلی(مرحوم رمضان بابلی و فرزندان ایشان رضا/ نعمت / ولی / و علی بابلی) / خانواده سوادی(مرحوم اسماعیل و فرزندشان مرحوم احمد سوادی و پسان وی حسن و حسین سوادی) / خانواده قربانی (مرحوم حسن قربانی و فرزندان ایشان مرحوم یوسف و اصغر و اکبر و ابراهیم قربانی) / خانواده محمدی ( مرحوم احمد و محمود محمدی)/ خانواده کنعانی (مرحوم حسین کنعانی و فرزندانش اکبر/ اصغر / شعبان / مختار / محمدرضا / و علی رضا) و خانواده بشیری (مرحوم علی بشیری و فرزندان وی مرحوم اصغر / رحمت / و شعبان بشیری و همچنین فرزندان این سه)

بخش عمده ساکنان قدیم روستا به روستاهای مجاور و یا مناطق شهری مهاجرت نمودند و در مقابل عده ای در سالهای اخیراز مناطق دیگر به این روستا مهاجرت نمودند.. امروزه ساکنان بومی روستا عبارتند از اصغر قربانی/ فرهاد قزبانی / بهزاد قربانی/ محمود محمدی / مرحوم احمد محمدی/ علی رضا کنعانی/ مختار کنعانی/ محمد لونجی(رضایی) / رحمت بشیری/ مرحوم اصغر بشیری / شعبان بشیری / احمد بشیری/ منوچهر بشیری/ طالب بشیری / مجید بشیری / حجت بشیری / محمد بشیری/ عباس بشیری /حسن بشیری / و حسین بشیری .

 

بخش دیگر ساکنان روستا را مهاجران شهرستانی و به ویژه تهرانی ها تشکیل میدهند که در روستا سکونت دائم ندارند و از منازل خود به عنوان اقامتگاه تفریحی در ایام تعطیل مخصوصا" تابستان و نوروز استفاده می کنند. عده ای از این افراد در دهکده ای به نام (دهکده بشیری ) و عده ای نیز در خانه های ویلایی در بافت قدیم روستا سکونت دارند.متاسفانه در اکثر روستاهای شهرستان نور با تشکیل شهرک های  توریستی که بیشتر عنوان لانه زنبور برای آنان مناسب تر است بافت بکر و زیبای روستاها را بر هم زده که خوشبختانه این روستا از این امر مصون مانده است البته ساکنین این روستا و شورای اسلامی روستا حتی الامکان سعی در تشویق مردم به عدم فروش زمین های کشاورزی خصوصا در متراژ بسیار پایین نموده چه بسا که ویلاهای موجود و ساخته شده این روستا در زمین های بزرگ بوده تا بافت سنتی روستا حفظ گردد که این مزیت بر زیبایی این روستا افزوده است .در سالهای نه چندان دور اغلب جوانان روستا پس از ازدواج جهت ادامه زندگی مشترک به شهرها مهاجرت نموده و روستا را جهت سکونت مناسب نمی دانستند در سالهای اخیر خوشبختانه این روند برعکس شده و همان جوانان با توجه به مشکلات عدیده ی شهرنشینی سعی در مراجعت به روستا و زندگی در این محیط بسیار آرام و زیبا را دارند

فرهنگ روستا

فرهنگ آداب و رسوم این روستا مثل سایر روستاهای مازندران آمیخته ای از فرهنگ آریایی زرتشتی (فبل از اسلام) و فرهنگ اسلامی است. آداب و سنت های مربوط به ازدواج و برخی از سنت های کهن ایرانی مانند عید نوروز/ هفت سین /چهارشنبه سوری/ شب یلدا و برخی سنت های مذهبی اسلامی مانند محرم/ تاسوعا/ عاشورا/ ماه مبارک رمضان/ عید فطر / عید قربان / و عید غدیر بسیار با همین آداب و رسوم در مناطق دیگر شباهت دارد هرچند که همواره ویژگیهای محلی خاصی آنها را از مناطق دیگر متمایز می کند.برخی سنت ها نیز مانند تیرماه سیزده شو (لال زن شو)/ و … مخصوص مازندرانیان است. گذر روزگار و تغییر باورها و شیوه های زندگی باعث شده است که نسل جوان نسبت به برخی از این سنت های فرهنگی بی تفاوت شده و نحوه اجرای آن را تغییر دهند.

 مردم روستا به زبان مازندرانی صحبت می کنند و لهجه رایج نیز ترکیبی از لهجه نوری و آملی است.


مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *