اویل – نوشهر – مازندران

سایتها و وبلاگهای روستای اویل
شهرستان نوشهر – استان مازندران
avil.persianblog.ir

درمیان در ه های سردسیر کوهساران شمال در کمر کش کوه های بلند البرز  میانی  درست  مرز میان  جنگل های  پهناور و  کوهپایه های کجور روستای وجود دارد به نام اویل avil(با فتح الف بر وزن طویل)  اویلی ها وکجوری هاخود اویل را اولavel-با حذف(( ی)) و کسر ((واو))- تلفظ می کنند .اینکه نام اویل به چه معنی است اسم مکان است یا خیر؟ و چه وجه تسمیه ای دارد؟ مشخص نیست .شاید  نامی مازندرانی باشد به معنی  محل بلند یا محل گذر اب(  ا+ول ــa+vel.)..اما در کجور مکانی وجود دارد به نام سری ال (به کجوری seriel) امروز نشانی چندانی از  سکونت دران نیست .. نیما یوشیج شاعر مازندرانی ایران و جهان؛ شعری به نام خانه سری ویلی دار دکه توضیح شاعر و سر آغاز ان به شرح ذیل است :

سریویل اسم دهکده ای ست در کجور، نزدیک به هزارخال. این دو کلمه از دو جزء ترکیب شده است: سری (خانه) و ویل (محل).
سریویلی شاعر، با زنش و سگش در دهکده ی ییلاقی ناحیه ی جنگلی زندگی می کردند. تنها خوشیِ سریویلی به این بود که توکاها در موقع کوچ کردن از ییلاق به قشلاق، در صحنِ خانه ی با صفای او چند صباحی اُتراق کرده، می خواندند.
اما در یک شب طوفانیِ وحشتناک، شیطان به پشتِ درِ خانه ی او آمده، امان می خواهد. سریویلی، مایل نیست آن محرّک کثیف را در خانه ی خود راه بدهد و بین آنها جرو بحث در می گیرد. بالاخره شیطان راه می یابد و در دهلیز خانه ی او می خوابد و موی و ناخن خود را کَنده، بستر می سازد. سریویلی خیال می کند دیگر به واسطه ی آن مطرود، روی صبح را نخواهد دید. به عکس، صبح از هر روز دلگشاتر درآمد، ولی موی و ناخن شیطان تبدیل به ماران و گزندگان می شوند و سریویلی به جاروب کردن آنها می پردازد. او همینطور تمام ده را پُر از ماران و گزندگان می بیند و برای نجات ده می کوشد. در این وقت، کسان سریویلی خیال می کنند پسر آنها دیوانه شده است و جادوگران را برای شفای او می آورند. باقی داستان، جنگ بین سریویلی و اتباع شیطان و شیطان است. خانه ی سریویلی خراب می شود و سال ها می گذرد.
مرغان صبح، گُل با منقار خود از کوه ها آورده، خانه ی او را دوباره می سازند. سریویلی دوباره با زنش و سگش به خانه باز می گردد. اما افسوس! دیگر توکاهای قشنگ در صحن خانه ی او نخواندند و او برای همیشه غمگین مانْد.
نیما

ساکنینِ درّه های سردسیرِ کوهسارانِ شمال
آن زمان در حالِ آرامش
زندگی شان بود.
وز فریب تازه یِ زشتِ بدانگیزان
فکرت آنان نمی آشفت. از این رو
بود در آن جایگه سرگرم، هر چیزی به کارِ خود.

از پسِ برگِ درختانِ به هم پیچیده، آهسته،
رنگِ دل آویزِ خود را آفتاب
می پراکند و شبانِ نَم گرفته در مِه دایم،
از فرازِ کوهساران، تیرگی شان را،
خامُش و بی همهمه، روی چمن ها پخش می کردند.
سریویلی، آن یگانه شاعرِ بومی هم،
کرده خو با زندگیِ روستایی در وثاقِ خود،
زندگی می کرد،
شاد و خرّم. …

اویل کنونی دهکده ای است بالاتر از  ده قدیمی که گمان می رود بر اثر زلزله سالهای پیشین کجور( حدود سالهای۱۲۰۰-۱۲۲۰  ه.ش )ویران گردید ؛بنا نهاده شده است . از کند و کاو هایی که برای راه سازی در ((دیانdian))- دره ای بین اویل و روستای همسایه- برای بهسازی جاده رو ستا ی مجاور ((کشکک) )( و روایت هایی مبنی بر یافتن خمره توسط راننده ماشین راه سازی ) انجام گرفت دیوار خانه های قدیمی که با ساروج ساخته شده بود توسط نویسنده این سطور  در سال ۷۴شمسی مشاهده شد. گمان می رود که روستای قدیمی در محل کنونی حمام جدیدالتاسیس ده قرار داشته است یا در محل دورتر که نزدیک سر جار است به نام(( اول نسی))..در دوره قاجاریه و قبل از و قوع زلزله که کجور جز ولایات اباد ایران به شمار می رفت .حتی بعد از زلزله تا اواخر دوره پهلوی اول  ((اول)) جزء دهکده های اباد و پر جمعیت کجور به حساب می امد . که اکثر ساکنان ان مالک بوده و به دلیل اینکه دام پروری اصلی ترین شغل ساکنان انها بود مراتع زیادی در اختیار اویلی ها قرار داشت . چراگاه تابستانی انها  ((اسبه او)) اصلی ترین و مناسب ترین مرتع برای چرای تابستانی گاودار ها و چار وداران بود ..بخش هایی از مناطق ((خشک رود شرقی و غربی )) ((چلک شرقی و غربی ))که در مناطق قشلاقی نوشهر کنونی واقع است و مناطق جنگلی  ((بنجه بن ))و ((گزاناسن)) …جزء مراتع حضرات قمی اویلی که اصلی ترین ساکنان کنونی و صد سال اخیر روستا را تشکیل می دهند  بوده است در تقشیمات کشوری نوشهر:

شهرستان نوشهربه تفکیک دهستان به شرح زیر است: 

دهستان پنجک رستاق :

بسطام، پل‌ذغال، حسن‌آباد، دواب کجور، ساروس، کانی، لله بیجار، تیرس، سنگ‌جار، حیرت، عالیدره، کنیس، کندیس‌کلا، لشکنار، چتن، دشت‌نظیر، ناصرآباد، لعل تازه‌آباد، خورشیدآباد، هزارسم، نپر، سمای، فیروزآباد، کندوسر، کی‌کوه، منجیر

دهستان توابع کجور :

ترخانلش، فیروزکلا سفلی، فیروزکلا علیا، برکن، بین، کلیک، کهنه‌ده، کدیر، شهرک صنعتی کجور، کجور، چمرکوه، انگیل، پی چلو، خاچک، سریوده، لیگوش، هزارخال، انگاس، شاه ناجر، صالحان، کنگر، نیتل، واشکن

دهستان زانوس رستاق :

گتکش، استانک‌رود، خوشل، اسلام‌آباد، کیاکلا، کینج، دلسم، ویسر، پول، نیمور، اویل، چناربن، چورن، سجار، کشکک، کوهپر سفلی، کوهپر علیا، لاشک، پیده، زانوس، کندلوس، گیل‌کلا، لرگان، مونچ، نیچکوه، میرکلا، اطاق‌سرا

دهستان بلده کجور :

چیلک سفلی، دزدک، چیلک علیا، حوض‌کتی، کهنه‌سرا، حمزه‌ده سفلی، حمزه‌ده علیا، ملکار، چلندر، سنگ سرا، اندرور، علی‌آباد عسگرخان، تسکاتک، دیزرکلا، ملاکلا، ارودوگاه نیروی دریایی، پارک جنگلی سی‌سنگان، پیکلا، تاج الدین‌کلا، صلاح الدین‌کلا

دهستان خیرودکنار :

شریعت‌آباد، شکری‌کلا، کردی‌کلا، کورکورسر علیا، هلستان، بهجت‌آباد، کشک‌سرا، تازه‌آباد، خیرسر، سنگ تجن، نیرنگ، موسی‌آباد، شهرپشت، آبندانک، علی‌آباد میر، درزی‌کلا، شمع جاران، شب خسکاج، لتینگان، سنگتو، امیرورد، خیرودکنار، سیدعلی کیاسلطان، بندپی، نجارده، مزگا

دهستان کالج :

پاشاکلا، خضرتیره، نارنج‌بن، ونوش، علیوکلا، عزت، منوچهرکلا، میانک، وازیوار، بازیارکلا، بنجکول سفلی، حسن‌آباد، سیاه‌رود، فراشکلا سفلی، فراشکلا علیا، نوده، ویلاشهر

در لغت نامه دهخدا چنین آمده است :(( اویل با (ضم ا )(اسم خاص) دهی از دهستان کوهپر بخش مرکزی شهرستان نوشهر.آب آن چشمه محصول ان غلات شغل (مردم) زراعت و گله داری است در زمستان عده ای از سکنه برای تامین معاش به حدود قشلاق کجور و تهران به کارگری می روند راه مالرو دارد … ))ضمه الف در این توضیح اشتباه است  این توصیف احتمالا برای حوالی دهه اول ۱۳۰۰است چون راه اویل را مال رو اعلام کرده است . در دهه سی هنگام بنای اولین آسیاب مکانیکی به ناچار جاده برای روستا  احداث گردید ((موتور خونه)) به نظر می رسد هنگام ارائه شناسنامه در دوره رضا خان مامور ی که سجل- یا سجلد به قول اویلی ها-  را صادر می کرد و یا اشخاصی که در جمع آوری اطلاعات وثبت ان اقدام نموده اند واژه اول را برای سهولت در نگارش و فصاحت بخشیدن به آن (اویل )  ثبت کرده با شند تا با واژه اول به معنی نخست اشتباه نشود. در زمان های نه چندان دور اویل داری حصاری بوده که چند دروازه ورودی داشت؛ بقایای ان تاحدود دهه چهل در ضلع شمال غربی توسط مسن تر ها مشاهده گردیده است محلی در شمال غربی اویل وجود دارد که((دروازه قلد )) نامیده می شود . ترکیب دو واژه (دروازه +قلد )) دروازه یا در بزرگ محل ورود + قلد با فتح ق به معنی گلوگاه یا  محل ورود قلد به معنی گلو هم به کار می رود))اسم مکان دیگری به نام :((قلاردن-به فتح ق و د)) ترکیب دو واژه قله +گردن که در زبان محلی به به معنی گردنه قلعه است . شاید در گذشته اویل قلعه ای دارای حصار بوده که به مرور از بین رفته باشد..

  وجود یک تخته سنگ  دارای سوارخی بزرگ این احتمال را به وجود می اورد که ضلع دیگر دیوار ده سمت مشرق قرار داشته است  اهالی آن را  به نام (ورگ ویر )) – سوراخ گرگ –  می شناسند . وجود حصار برای  روستاها و شهر های مختلف لازم به نظر می رسید تا هم دهکده را از یورش حرامیان در امان نگهدارد و هم در زمستان های استخوان سوز و سرما ی زیر صفر ده که در ارتفاع بیش از  2600متری از سطح دریا قرار دارد از چنگال حیوانات وحشی( ببر و پلنگ و گرگ و خرس )جنگل های شمال در امان نگهدارد .روستا هم اکنون بر رگه ای از تخته سنگ که از شمال به جنوب امتداد دارد بنا گردیده ؛ نام  این مکان ها در تقسیمات روستا که بعد ها خواهیم گفت به شرح ذیل است🙁کر پشت-ker peshtو کر سر- ker sar  ترکیب : کر به کسر کاف و سر به فتح سین .به معنی پشت سنگ یا سر یا بالای تخته سنگ )و به مرور به سمت جنوب گسترش یافته است قدیمی ترین خانه های روستا که به طایفه  گیل ها و خدابنده ها و وازی ها تعلق دارد دقیقا بر روی این رگه سنگی بنا گردید. به دو دلیل این اتفاق می تواند موید این نظر یه  باشد که اویل  چندبار با  بلایای طبیعی ویران و دوباره  تجدید بنا شد.واین تجدید ساخت ها احتمالا بر ویرانه های همان خانه های پیشین  احداث گردید.  بدون شک در نزدیکی روستا مکان های زیادی وجود دارد که مطمئنا در زمان ها دور تر -شاید بیش از چهار صد یا پانصد سال قبل  روستا ی ابادی بود. مثل خرابه به معنی ویرانه در کنار چشمه ای به همین نام  ..گمان دیگر این است  ((اویل )) اسمی عاریه  ای از جای دیگری باشد((ویل)) به معنی اباد و یا ابادی هم هست . در نوشتار های پسین در بخش تبار شناسی مردم ساکن روستا   خواهم گفت که چگونه طایفه ((قمی )) در اویل ساکن گردیده اند.اما انچه مسلم است کوچ اجباری سه برادر از  روستایی به نام ((آول -اول -یا اویل))  دهی در بخش ((کهک شهر ستان قم )) -روستایی ییلاقی جزء تفرجگاه تابستانی قمی هاست – به دلیل اختلاف و یا رویارویی با خان ده بوده است .به نام های ((علی )) و ((صفر علی))و ((مراد))- ابتدا به روستای استانکرو  در نزدیک روستای ((پول)) رجعت وبعد از گذشت مدتی به توصیه برادر بزرگتر به روستای اویل امده و به دلیل شباهت آب و هوای  آن به زادگاهشان د رآنجا سکنی می گزینند  .در طایفه قمی براساس همین واقعیت ٣تبار معروف قمی وجود دار د:

۱.علی تبار

۲.مراد تبار

۳.صفر تبار- صفر علی تبار

به غیر از این سه تبار تبار دیگر هم در اویل حضور دارد . گیل تبارها ( گیل ها احتمالا بعد از حضور خواجوندها در پول به اویل  کوچ می کنند . از نسل قمی ها نبوده ولی فامیلی قمی اویلی دارند)

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *