دستگرد امامزاده/شهرکرد/چهارمحال و بختیاری

سایتها و وبلاگهای روستای دستگرد امامزاده
شهرستان شهرکرد – استان چهارمحال و بختیاری
www.dastgerdemamzadeh.com/
www.tangesayad.ir/
www.dastgerd-emamzade.loxblog.com/

 

موقعیت و تاریخچه
روستای دستگرد امامزاده از توابع شهرستان شهرکرد استان چهارمحال و بختیاری است که با مختصات جغرافیایی ۵۰ درجه و ۵۹ دقیقه طول شرقی و ۳۲ درجه و ۵ دقیقه عرض شمالی، در ۲۵ کیلومتری جنوب شرقی شهرکرد قرار دارد. این روستا از جنوب غربی به روستای دزک و از شرق به روستای ایرانچه محدود شده است.
ارتفاع این روستا از سطح دریا ۲۰۵۰ متر است و اقلیمی معتدل و نیمه خشک دارد. آب و هوای آن در فصول بهار و تابستان مطبوع و ملایم و در زمستان سرد است.
روستای دستگرد امامزاده از روستاهای تاریخی استان چهارمحال و بختیاری است. بناهای قدیمی از قبیل امام‌زاده،ک مسجد، قلعه، حمام و چندین اثر دیگر در پیرامون آن، نشانگر قدمت طولانی آن است. برخی از آثار موجود در روستا به دوره صفویه و برخی دیگر به دوره قاجاریه تعلق دارد.
مردم روستای دستگرد امامزاده به زبان فارسی سخن می‌گویند، مسلمان و پیرو مذهبی شیعه جعفری هستند.
الگوی معیشت و سکونت
براساس سرشماری سال ۱۳۷۵، روستای دستگرد امامزاده ۱۳۸۳ نفر جمعیت داشته است، که در سال ۱۳۸۵، به ۴۰۰۰ نفر افزایش یافته است.
درآمد اکثر ساکنان این روستا از فعالیت‌های زراعی، باغداری، دامداری، تولید صنایع دستی تأمین می‌شود. گندم، جو، لوبیا، چغندر قند، سیب‌زمینی، یونجه و شبدر عمده‌ترین محصولات زراعی و گوشت قرمز و فرآورده‌های لبنی مانند شیر، ماست، کره محلی، کشک و دوغ از محصولات دامی روستای دستگرد است. زنان و دختران روستا، هنگام فراغت از فعالیت‌های دیگر، به تولید صنایع دستی مانند قالی و گلدوزی روی پارچه می‌پردازند.
روستای دستگرد امام‌زاده، در یک محدوده کوهستانی استقرار یافته و بافت مسکونی متراکم دارد. خانه‌های روستاییان اکثراً در یک طبقه ساخته شده‌اند و سقف‌های مسطحی دارند. جهت خانه‌ها به منظور بهره‌گیری از نور و گرمای خورشید، جنوبی است و فضاهای درونی آن‌ها با نحوه فعالیت و معیشت روستاییان هماهنگ می‌باشد. مصالح به کار رفته در خانه‌های قدیمی سنگ، چوب، خشت، گل و گچ می‌باشد. اما خانه‌های جدید با مصالح مقاوم آهن، آجر، سیمان، گچ و غیره ساخته می‌شوند.
جاذبه‌های گردشگری
روستای کوهستانی دستگرد امامزاده، با چشم‌اندازها و مناظر دلپذیر طبیعی، مراتع سرسبز و حاصلخیز و آب و هوای لطیف و دلپذیر به ویژه در بهار و تابستان، یکی از جذاب‌ترین روستاهای استان چهارمحال و بختیاری است. روستای دستگرد امامزاده، جاذبه‌های تاریخی و مذهبی جالب توجهی دارد، که واجد ارزش و اهمیت گردشگری است.
منطقه حفاظت شده تنگ صیاد، با وسعت ۲۷ هزار هکتار در ۲ کیلومتری روستای دستگرد امام‌زاده واقع شده است. این منطقه یکی از زیستگاه‌های ارزشمند و با اهمیت استان چهارمحال و بختیاری است. تنوع اکوسیستم‌های گیاهی و جانوری این منطقه بسیار غنی است. جانوران موجود در تنگ صیاد را بیش از ۶۰۰۰ قطعه و واحد برآورد کرده‌اند. از مهم‌ترین گونه‌های حیات جانوری این منطقه می‌توان به بز کوهی، قوچ، میش، خرس قهوه‌ای، گراز، گرگ، روباه، شغال، خرگوش، کبک و تیهو و کرکس اشاره نمود.
از دیگر مناطق حفاظت شده و جالب توجه پیرامون روستای دستگرد، شکارگاه شیدان (شهیدان) است. این منطقه به لحاظ چشم‌اندازهای کوهستانی و طبیعت زیبا، جذابیت خاصی دارد. این ناحیه که پوشش گیاهی متراکمی دارد، زیستگاه انواع گونه‌های جانوری مانند بز کوهی، قوچ، میش، خرس قهوه‌ای، گرگ، شغال، روباه، خرگوش و پرندگان و نیز زیستگاه عقاب طلایی، کبک و تیهو است.
مجموعه بنای امام‌زاده دستگرد شامل سردری بلند، جلوخانی وسیع، دهلیزی با غرفه‌های متعدد و سقف آجری است، که با طرح هشت ضلعی ساخته شده و گنبد بلند دوپوشه دارد. بر روی در ورودی ضریح، اشعاری درباره مقام و اهمیت امام‌زاده نوشته شده است.
این بنا در دوره سلطنت مظفرالدین شاه و توسط شخصی به نام محمود خان ملقب به خان بابا خان ریاحی تعمیر شده است. بنای این امام‌زاده به دوره صفوی نسبت داده می‌شود. کتیبه سنگی عهد صفوی با تاریخ ۱۱۲۴ ه‍.ق. به خط محمد صالح از آثار باارزش این آرامگاه است. مسجد شبستانی روستا که ستون‌های آن از سنگ تراشیده شده و سقف آجری دارد، از آثار دوره صفوی است که در دوره قاجار مرمت شده است.
بقایای قلعه قدیمی از دیگر آثار تاریخی روستا است که به احتمال زیاد، در دوره صفوی یا قبلاز آن بنا گردیده است.
زیارتگاه سید ابوالقاسم نیز در داخل روستا قرار دارد و مورد توجه مردم روستاست.
در این روستا نیز همانند سایر نقاط ایران، مردم به هنگام برگزاری جشن‌های ملی و مذهبی نوروز، فطر، قربان، غدیر و … به جشن و شادی و در مراسم سوگواری ائمه (ع) به عزاداری می‌پردازند.
از پرطرفدارترین غذاهای محلی این روستا می‌توان به آش دوغ و کوفته بختیاری اشاره نمود آش دوغ، مخلوطی از دوغ جوشیده شده همراه با برنج، نمک و روغن داغ می‌باشد. مواد کوفته بختیاری نیز شامل گوشت، لپه، برنج، سبزیجات معطر، نمک و ادویه‌جات است. کاچی، کاکلی و نان جو از دیگر غذاهای محلی این روستا هستند.
مهم‌ترین صنایع دستی این روستا شامل قالی و گلدوزی روی پارچه می‌باشد. سوغات این روستا نیز شامل فرآورده‌های لبنی از قبیل ماست، کره محلی، روغن محلی و کشک است.
دسترسی: روستای دستگرد امام‌زاده از طریق شهرهای کیار، شهرکرد، بروجن، بلداجی و اردل، با جاده آسفالت قابل دسترسی است

 

دستگرد به معنای «دست‌ساخت» است و در آغاز به آبادی‌های تازه ‌بنیاد گفته می‌شد و در زمان ساسانیان در معنای زمین‌های شاهی کاربرد یافت. همچنین در فرهنگ فارسی معین، دستگرد به معنای زمین پست وهموار و در لغت نامه دهخدا، به زمین هموار، زمین وملک زراعی و بنائی مانند کوشک که خانه ها به دور آن باشد، معنی شده است. بیشتر نقاطی که در ایران و کشورهای پیرامون آن با نام‌های دستگرد و دستجرد معروفند، همان زمین‌های شاهی ساسانی هستند.

خسروپرویز که در پایتخت ایران در تیسفون نشیمن داشت، سنت شاهنشاهان ایران را که همیشه کاخ و محل اقامت تابستانی خود را در فلات ایران می‌ساختند، کنار گذاشت و در جایی در شمال شرقی تیسفون، تابستانگاهی به نام دستگرد ساخت. ویرانه‌های این محل امروزه به نام دستکره که عربی ‌شدۀ دستگرد است، شناخته می‌شود.

همچنین بسیاری از مناطق در سرزمین ایران، با نام دستگرد شناخته می‌شوند. از جمله مشهورترین آنها دستگرد اصفهان یا دستگرد خیار در نزدیکی شهر اصفهان ودستگرد کیار یا دستگرد امامزاده در ۳۱ کیلومتری شهرکرد، مرکز استان چهارمحال و بختیاری است. به دستگرد کیار به این دلیل دستگرد امامزاده می‌گویند که مقبره امامزاده محمد اکبر، از نوادگان امام علی (ع) در آن واقع شده است. این روستا پس از شهر فرخشهر ورودی بخش کیار شرقی است و از اهمیت خاصی برخوردار است. شغل اصلی مردم در این روستا کشاورزی است و با داشتن چند ده چاه آب عمیق و نیمه عمیق و رودخانه و چشمه و قنات از آب کافی جهت آبیاری زمینهای کشاورزی برخوردار است. بخشی از منطقه حفاظت شده تنگ صیاد در شمال این روستا واقع شده که دارای محیط زیست بکر با انواع گیاهان خودرو و حیوانات وحشی از جمله بز کوهی ،کل و.. می‌باشد. قطب صنعتی دستگرد واقع در شمال شرقی روستا واقع در زمینهای قنات مقیم و حسین آباد با مساحتی حدود ۴۰ هکتار و بانیروی کار حدود ۴۰ نفر واقع شده است. مهم‌ترین نقات دیدنی و تفریحی این روستا شامل: بقعه امامزاده محمد اکبر، قلعه داراب خان بختیاری و باغات دره ماران و رنگ رزی و زیراشکستان و منطقه حفاظت شدۀ تنگ صیاد می‌باشد. روستای دستگرد امامزاده به دلیل وجود مقبرۀ امامزاده محمد اکبر که فرزند بلافصل امام علی علیه السلام است، مشمول برکات زیادی شده است ولی تا کنون هیچ توجهی برای پیشرفت و ترقی روستا، توسط مسئولان صورت نگرفته است.دستجـرد عربی ‌شدۀ واژه دستگرد فارسی است.

منبع:دانشنامه ایرانیکا، سرواژه Ctesiphon، ص ۴۴۸.

 

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *