داستان اسب چوبی / جشن های عروسی

آیا میدانید اسب چوبی چرا و چگونه وارد جشن های عروسی شد؟

ریشه و فلسفه شکل گیری آیین اسب چوبی و دیگر جزئیات آن در سبزوار چنین است: قدمت رقص های محلی سبزوار به قبل از اسلام بر می گردد، اما اوج گیری آیین اسب چوبی مربوط به زمان مغول است. در گذشته خانواده ها از طریق برپایی این آیین ها دختران و  پسران خود را برای رزم آماده می کردند. در زمان حکومت مغول که اجازه رزم آموزشی و تمرین منش های پهلوانی به جوانان داده نمی شد، تنها راه آموزش این رقص ها بود. از طرفی به دلیل این که مغولان به حدی از گستاخی رسیده بودند که به صورت گروهی یا تک نفره به مراسم و جشن های عروسی حمله می کردند و با کشتن داماد، عروس را می ربودند، مردم سبزوار برای آمادگی در مقابل چنین تجاوزاتی از طریق برگزاری مراسمی مثل اسب چوبی جنگیدن و نحوه مقابله با دشمن را تمرین می کردند. در این نوع مراسم، اسب چوبی نمادی است از تک سواری که می آید اگر تک سوار دوست باشد از آن استقبال می شود و اگر دشمن باشد توسط مردم از بین می رود.اسب چوبی بزرگ ترین نماد همبستگی و پیوند مردم سبزوار است البته نه تنها سبزوار کنونی بلکه اقلیم فرهنگی سبزوار که بر اساس گسترش فرهنگ سربداران از منطقه شمال ایران تا مناطق شرقی، جنوبی و قسمت هایی از کشور روسیه سابق را شامل می شود و اوج گیری گسترش فرهنگی سبزوار در دوران سربداران است. خاستگاه آیین زیبای اسب چوبی، سبزوار است ولی در شهرهای اطراف مثل بردسکن، نیشابور، بیارجمند و حتی ترکمنستان و تاجیکستان هم این مراسم اجرا می شود. اما اجزا و نحوه ساخت اسب چوبی: اسب چوبی از دو مستطیل و دو دایره که محیط بر مستطیل است، یک دایره که در اصطلاح محلی به آن «قلبار» گفته می شود و بازیگر در آن قرار می گیرد و دو بند که به اسب وصل می شود و آن را بر شانه بازیگر قرار می دهند، تشکیل شده است. در اطراف فضای مستطیل شکل هم پارچه قرار دارد که تا روی پای بازیگر کشیده شده است تا پای او دیده نشود، گردن اسب که به بدن اسب وصل می شود و سر اسب چوبی که معمولا از پارچه است دیگر اجزای اسب چوبی است. بازیگر در میان قلبار قرار می گیرد و با حرکات پا و فریاد همراه با سازها و آواهای محلی نقش آفرینی می کند. حرکات دست، پا، شور گرفتن و ضربات چوب بازی بازیگر دقیقا حرکات و حالت یک شمشیر زن یا حرکاتی است مانند زمان درو گندم و شکرگزاری خداوند .

در روستای جاورتن نیز تا چند ده سال پیش این رقص در عروسی ها انجام می شده است(توسط یک فرد خاص که نامش در یادم نیست) ولی امروزه نشانی از آن نمی بینیم چه آنکه بسیاری از رسم های زیبای عروسی در حال فراموش شدن است.

 

منبع:

javartan.blogfa.com

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *