چشمه هایی در معرض خطر / باداب سورت / ساری

باداب سورت / چشمه هایی در معرض خطر / ساری

همه چیز در باره باداب سورت (اینجا را کلیک کنید)

نویسنده: خدیجه پارسایی

گردشگری صنعتی است که محیط مهمترین منبع جاذبه آن است و بدون در نظر گرفتن محیط، گردشگری مفهومی ندارد. از سوی دیگر، همین صنعت گردشگری از توان بالایی برای از بین بردن محیطی که به آن وابسته است را در بلند مدت داراست. بر این اساس لازم و ضروری است که گردشگری متضمّن پایداری باشد.

یکی از مهمترین و بدیهی ترین مفاهیم گردشگری پایدار این است که جاذبه های گردشگری برای نسلهای آینده باقی بماند نه اینکه در مدت کوتاهی، فقط برای یک دوره گردشگران از آن استفاده نمایند و دیگر چیزی برای آیندگان باقی نماند. کشور ما با داشتن جاذبه های فراوان در گوشه گوشه خاک خود، هنوز نتوانسته است حتی به مفهوم گردشگری پایدار نزدیک گردد. نمونه بارز آن چشمه های زیبا و بی همتای باداب سورت ساری است. در میان هزاران جاذبه طبیعی و غیر طبیعی استان مازندران، به جرأت می­توان گفت که اکثر جاذبه های آن در حال نابودی است و هیچ متولی و مسؤولی وجود ندارد که پیگیر مسئله باشد و باداب سورت نمونه ای از هزاران جاذبه ای است که در مدت کوتاهی که از کشف آن گذشته، به وضوح اثرات نابودی را در آن می توان مشاهده کرد.

این چشمه ها در شهرستان ساری، بخش چهاردانگه در روستای اروست، در واقع نوعی ژئوپارک است که در ارتفاع ۱۸۴۱ متری سطح زمین واقع شده و با آخرین چین خوردگیهای البرز در دوران چهارم زمین شناسی شکل گرفته است. این چشمه ها که حدود سه هکتار را در بر می گیرد از شمال با ارتفاعات پوشیده از جنگلهای برگ سوزنی، از جنوب با دره، از شرق با ارتفاعات پوشیده از گیاهان بوته ای و از غرب با معدن سنگهای تزیینی احاطه شده است.

برای رفتن به باداب سورت در ساری وارد جاده فرعی سمنان – کیاسر می شویم. از ساری تا کیاسر حدود ۶۰ کیلومتر فاصله است. پس از کیاسر حدود ۳۵ کیلومتر به سمت سمنان رفته تا اینکه به تلمادره می رسیم. در سه راهی تلمادره به سمت روستای اروست، حدود ۱۸ کیلومتر راه طی کرده تا در سمت چپ وارد یک جاده خاکی می شویم. بعد از طی حدود سه کیلومتر به مکانی می رسیم که باید ماشین را آنجا پارک کرده و به سمت چشمه پیاده حرکت کنیم. این مسیر خاکی و سربالایی حدود دو کیلومتر است. البته مسیر دیگری هم از تهران وجود دارد که مسیر سمنان-شهمیرزاد است.

چشمه های زیبای باداب سورت در واقع از دو چشمه با آبهای کاملا متفاوت از لحاظ رنگ، بو، مزه و حجم تشکیل شده است. یکی از چشمه ها با پهنای بستر ۱۵ متر و عمق زیاد دارای آب شوری است که اکثرا در تابستان برای آب تنی از آن استفاده می­شود و برای درمان روماتیسم، دردهای کمر و پا و امراض پوستی سودمند است. این چشمه به علت شور بودن، در زمستان یخ نمی زند. چشمه ی دیگر در مجاورت آن دارای رنگهای قرمز و نارنجی و ترش مزه است و اطراف دهانه چشمه رسوب آهن نشسته است. آبهای این چشمه ها که دارای رسوب هستند، از بالای کوه سرازیر شده و طی هزاران سال در مسیر خود حدود ۱۳ حوضچه کوچک بسیار زیبا با رنگهای نارنجی و زرد و قرمز، در اندازه های مختلف به وجود آورده اند. در واقع آب چشمه های باداب سورت رنگی نیست و این رسوبات حوضچه هاست که چشمه ها را رنگارنگ کرده است.

اگر در امتداد این چشمه ها صدها متر به سمت شمال برویم، در ارتفاعات باداب سورت قدیمی را پیدا می کنیم که صد سال است که خشک شده و به گودال زمان معروف است؛ به طوری که وقتی وارد آن می شویم به قدری مبهوت آن می شویم که گذر زمان را فراموش می­کنیم.

غیر از این، باداب سورت دیگری هم وجود دارد که به «شوره سر» معروف است که شامل دو چشمه است که خواص درمانی بسیار بیشتری نسبت به چشمه های دیگر دارند و در روستای اروست واقع شده اند.

اما نام واقعی این چشمه ها «وا اوی سورت» است که در بین اهالی معروف است و به خاطر ترجمه واژه «وا او» که ترکیبی از دو واژه «وا» به معنی باد که به نوعی درد روماتیسمی اشاره دارد و «او» به معنی آب است، به نام «باداب» معروف شده است. در زبان کهن مازندرانی «وا او» به چشمه هایی گفته می شود که آب آن خاصیت درمانی دارد و واژه «سورت» به معنای شدت اثر است که احتمالا اشاره به شدت شفابخشی این چشمه ها دارد که در این مواقع بهتر است از همان واژه بومی و مصطلح میان مردم منطقه استفاده شود تا مشابه فارسی سازی شده آن (مانند آبشار آّب پری که در هفت کیلومتری شهر رویان واقع شده و نام اصلی آن «پریو» یا «پری او» است که از دو واژه «پری» به معنای پریدن و «او» به معنای آّب است و در اصطلاح مردم منطقه به آبی گفته می شود که می پرد یا همان آبشار به زبان محلی).

این چشمه ها اولین بار در سال ۱۳۸۶ به طور اتفاقی توسط یک گروه کوهنوردی لواسان کشف شد. این گروه طی بازدیدی که از شهر دامغان داشتند، به طور اتفاقی از وجود این اثر زیبا، توسط عکسهایی که به وسیله یک معلم درس جغرافیای مدارس شهر دامغان گرفته شده بود مطلع شدند. در این زمان وقتی پرس و جو کردند حتی میراث فرهنگی منطقه از مکان دقیق آن اطلاعی نداشت. در فروردین ۱۳۸۷ سرپرست گروه، آقای ضرابیان برای پیدا کردن این اثر طبیعی وارد منطقه شد، ولی متاسفانه با وضعیت بد این چشمه ها روبرو شد. فعالیت یک معدن استخراج سنگهای تزیینی در فاصله بسیار نزدیک آن باعث به وجود آمدن خسارت زیادی در آن منطقه شده بود. علاوه بر آن یک گورستان تاریخی که در منطقه وجود داشت نیز تخریب گردید. شدت تخریب به حدی بود که بلافاصله با میراث فرهنگی دامغان تماس گرفته شد تا پیگیری گردد، اما مسوولان میراث فرهنگی دامغان اذعان داشتنند که این منطقه در حوزه استحفاظی ما نیست و به میراث فرهنگی مازندران مربوط است. بالاخره پس از سه ماه پیگیری های زیاد هیئت کوهنوردی لواسان و معاونت میراث فرهنگی کل کشور در خرداد سال ۱۳۸۷ این چشمه ها به عنوان دومین اثر ملی ایران بعد از قله دماوند به ثبت رسید.

این در حالی است که نمونه چشمه های باداب سورت تنها در سه کشور ترکیه، آمریکا و نیوزیلند وجود دارد که در آمریکا و نیوزیلند این چشمه ها تقریبا از بین رفته اند و فقط در کشور ترکیه به نام «پاموکاله» به صورت رسوبات سفید رنگ آهکی وجود دارد که نسبت به چشمه های باداب سورت از خواص درمانی و وسعت کمتری برخوردار است و به نام «کاخ سفید» یا «قلعه سفید» معروف است. البته بر خلاف باداب سورت کشور ما که در حد یک چشمه محلی باقی مانده و در حال نابودی است، این چشمه ها در ترکیه به علت اینکه یک منطقه آزاد گردشگری است و حمایتهای زیادی از طرف مسوولین از آن به عمل آمده، گردشگران زیادی را جذب خود نموده است.

باداب سورت اکنون در حالی در انتظار ثبت جهانی و خواهرخوانده شدن با چشمه های پاموکاله ترکیه است که در معرض نابودی قرار دارد. آوازه این چشمه ها نه تنها به گوش ایرانیان، بلکه به گوش جهانیان نیز رسیده است. در حالی که به وجود آوردن زیرساختهای گردشگری در این چشمه های زیبا و چشم نواز در تصمیم گیری بین دستگاههای مختلف معطل مانده است. در حال حاضر چند دستگاه مدعی مالکیت آن هستند که میراث فرهنگی، منابع طبیعی و محیط زیست از جمله آنها است و این امر ایجاد زیرساختها را در این منطقه با مشکل روبرو کرده است. همین اختلافات باعث شده در اثر بی توجهی و سهل انگاری مسوولان، این چشمه ها در معرض نابودی قرار گیرند. به عنوان مثال در اثر عبور اتومبیل های سبک و سنگین از کنار این چشمه ها، جای چرخ این اتومبیل ها بر روی چشمه تاثیر نامطلوب گذاشته و لرزش موتور این وسایل نقلیه در طولانی مدت ممکن است آسیبهای جدی به چشمه وارد کرده و باعث مسدود و یا انحراف مسیر زیرزمینی آبهای این چشمه ها گردد. در مورد باداب سورت حتی آب چشمه های آن هنوز مورد پژوهش و تحقیق علمی قرار نگرفته تا خواص دارویی و درمانی آن به طور کامل مشخص گردد. از همه بدتر دیدن زباله های فراوان در اطراف چشمه ها است که دل دوستداران طبیعت را به درد می­آورد. از کاستی های باداب سورت می توان به چند مورد اشاره کرد: ۱-نبود تابلوهای راهنما در مسیر، برای کسانی که از راه دور به آنجا سفر می کنند که باعث می شود مسافران نتوانند به راحتی راه خود را پیدا کننند. ۲-نداشتن سایه بان و سرپناه برای مسافران. ۳-شنای گروهی افراد که باعث تخریب حوضچه ها شده. ۴-پهن کردن لباس خیس بر روی بوته ها که منظره ناخوشایندی را به وجود آورده. ۵-نبود سطل زباله و ۶-از همه مهمتر حضور آدمها در همه جا که با لگد کردن رسوبات چشمه، این میراث گرانبها را نابود می کنند.

اکنون با حضور گردشگران انبوه بدون رعایت هیچگونه اصول و مقررات در این منطقه و بی مهری مسئولان نسبت به حفظ و نگهداری آن، با وجود اینکه تنها پنج سال از ثبت این اثر زیبا و بی نظیر گذشته، به وضوح اثرات تخریب آن نمایان شده و روز به روز هم بیشتر می گردد و شاید به زودی شاهد نابودی کامل آن باشیم.

چشمه های باداب سورت تنها نمونه کوچکی از هزاران آثار طبیعی و غیر طبیعی در کشورمان هستتند که در معرض تخریب و نابودی کامل قرار دارند و این همان چیزی است که با گردشگری پایدار مغایرت دارد.

منبع:

www.4dangehnews.com

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *