ملامحمد ابن علی ابن شهرآشوب / بنگرکلا / بابل

ملامحمد ابن علی ابن شهرآشوب / بنگرکلا / بابل

صلاح‏الدین صفدى عالم اهل سنت در کتاب معروف خودش الوافی بالوفیات مى‏نویسد: "محمّد بن على بن شهرآشوب، یکى از سرشناسان شیعه است. او در هشت سالگى قرآن را حفظ کرده بود و در علم اصول شیعه به حد نهایى رسید. وى در علوم قرآنى و مشکلات حدیث و اخبار و لغت و نحو و موعظه در منبر از دیگران تقدم داشت… او در اصول شیعه به حد اعلاى خود رسید به طورى که از شهرهاى مختلف براى درک محضر او به بغداد هجرت مى کردند. بسیار زیبا رو، راست گفتار، خوش مشرب، با علم گسترده و بسیار اهل خشوع و عبادت و شب زنده دارى بود و همیشه با طهارت و وضو به سر مى‏برد."

فقیه، مفسر و محدث بزرگ ابوجعفر محمد بن على بن شهر آشوب سَرَوى مازندرانى ملقب به رشیدالدین و عزالدین و معروف به ابن شهر آشوب، در جمادی الثانی سال ۴۸۸ هجری قمری در ساری یا بغداد به دنیا آمد. پدرش شیخ على از فقیهان و محدثان فاضل و از دانشمندان بزرگ شیعه محسوب مى‏شد.

 


تحصیلات

 


ابن شهر آشوب از کودکی مشغول تحصیل در علوم دینی شد به طوری که در هشت سالگی حافظ کل قرآن بود.

 


وی پس از فراگیرى قرآن و دروس مقدماتى و ادبى به تحصیل علوم و معارف دینى مثل فقه و اصول، حدیث، رجال، کلام و تفسیر پرداخت. ولى از آنجا که در آن زمان اساتید بزرگ دور از هم و در شهرهای مختلف زندگی می‏کردند او برای کسب علم و معرفت و براى استفاده از محضر دانشوران بزرگ شیعه مجبور به مسافرت‏های طولانی بود.

 


وی بعد از اینکه از اساتید بزرگ ایران در شهرهای مازندران، مشهد، نیشابور، سبزوار، رى، کاشان، اصفهان و همدان استفاده‏ برد در سال ۵۴۷ قمری به بغداد که پایتخت بنی‏عبّاس و مشهورترین مرکز علوم اسلامى آن روزگار بود مهاجرت کرد. ابن شهر آشوب در این‌ شهر به‌ وعظ و مناظره‌ پرداخت‌ و نزد خلیفه‌ عباسی منزلت‌ یافت‌، اما پس‌ از مدتى‌ بغداد را ترک‌ کرد و به‌ موصل‌ و سپس‌ به‌ حلب‌ رفت‌.

 


اساتید

 


ابن‌ شهر آشوب‌ در دوران تحصیلش در ایران و عراق درس‌ استادان‌ بسیاری‌ را درک‌ کرده‌ که‌ از جمله آنان‌ مى‌توان‌ به بزرگان زیر اشاره کرد:

 


شیخ شهرآشوب، شیخ على، واعظ نیشابورى معروف به صاحب روضهالواعظین، شیخ طبرسى صاحب تفسیر مجمع البیان، ابومنصور طبرسى نویسنده کتاب الاحتجاج، قاضى سید ناصح‏الدین آمُدى صاحب غررالحِکم، ابوالفتوح رازى، عبدالجلیل رازى قزوینى، سید ضیاءالدین فضل‏اللَّه راوندى کاشانى، قطب‏الدین راوندى، ابوالحسن بیهقى معروف به ابن فندق.

 


همچنین این شهر آشوب در محضر گروهى از علماى اهل سنت نیز تحصیل کرده است که مشهورترین آنها عبارتند از: ابوعبداللَّه محمد نطنزى مؤلف کتاب الخصائص‏العلویه، جاراللَّه زمخشرى و دیگران.

 


آثار و تألیفات

 


اما تألیفات این عالم نامی نیز بسیار است. چنانچه تبحر ابن‌ شهر آشوب‌ در علوم‌ قرآنى‌ و حدیث‌ و رجال‌ از آثار بازمانده وی‌ به‌ خوبى‌ آشکار است‌. گرچه‌ ابن‌ شهرآشوب‌ کتابى‌ شناخته‌ شده‌ در فقه‌ و اصول‌ نداشته‌، لیکن‌ در این‌ دو رشته نیز دارای‌ اطلاع‌ وسیعى‌ بوده‌ است‌. همچنین ایشان در شعر نیز تبحر داشته است و اشعاری‌ از وی‌ در فضائل‌ ائمه‌ ـ علیهم‏السلام ـ به‌ طور پراکنده‌ در کتاب‌ مناقب‌ ایشان آمده‌ است‌.

 


برخی تألیفات ایشان را در زیر می‏آوریم:

 


مناقب آل ابی‏طالب: ابن شهر آشوب در مقدمه‌ انگیزه تألیف کتابش را بیان کرده است. طبق‌ آنچه‌ در مقدمه کتاب آمده‌، این‌ کتاب‌ با ذکر مناقب‌ پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ  آغاز ‌شده‌، سپس‌ به‌ ذکر ائمه‌ اطهار ـ علیهم‏السلام ـ پرداخته‌ و با یاد امام‌ حسن‌ عسکری‌ ـ علیه السلام ـ  پایان‌ مى‌پذیرد.

 


معالم العلماء: این‌ اثر یکى‌ از کتاب‏های‌ اصیل فهرست‌ و رجال‌ شیعه‌ در قرنهای ۵ تا ۸ به‌ شمار مى‌رود.

 


متشابه القرآن و مختلفه: ابن‌ شهر آشوب‌ در این کتاب  آیات‌ متشابه‌ را به‌ ترتیب‌ موضوعى‌ مورد بررسى‌ فقهی، ادبیاتی، عقایدی و علوم قرآنی قرار داده‌ است‌.

 


دیگر کتابهای ارزنده ایشان عبارتند از: مثالب‌ النواصب، المخزون‌ و المکنون‌ فى‌ عیون‌ الفنون‌، الطرائق‌ فى‌ الحدود و الحقائق‌، مائده الفائده، المثال‌ فى‌ الامثال‌، الحاوی‌، الاوصاف‌، المنهاج‌.

 


شاگردان

 


شاگردان این فقیه و مفسر و محدث بزرگ نیز همگی از علمای بزرگ شیعه شدند. از جمله آن بزرگواران عبارتند از:

 


علامه سید محمد بن زهره حلبى، ابن‌ ادریس‌ حلى‌، ابن‌ بطریق‌ حلى‌، ابن‌ ابى‌ طى‌ حلبى‌، شیخ جمال‏الدین ابوالحسن على بن شعره حلّى جامعانى، شیخ تاج‏الدین حسن بن على دربى، شیخ یحیى بن محمّد سوراوى، یحیى‏ بن ابى طى حلبى، سید کمال‏الدین حیدر حسینى‏ و دیگر بزرگان.

 


در کلام بزرگان

 


علامه میر مصطفى حسینى تفرشى: "رشیدالدین محمد شهرآشوب، پیشواى طایفه شیعه و فقیه آنان، شاعرى بلیغ و نویسنده بود."

 


شیخ ابوعلى حائرى: "ابن شهرآشوب شیخ‏الطائفه است و پایه فضل او گفتگو ندارد."

 


شیخ حرّ عاملى: "ابن شهرآشوب عارف به رجال و اخبار و احادیث، شاعر و ادیب و جامع همه خوبیها بود."

 


علامه میرزا حسین نورى: "فخر شیعه، تاج شریعت، افضل الاوائل و دریاى متلاطم ژرفى که ساحل ندارد، احیاء کننده آثار مناقب و فضائل، رشیدالمله و الدین‏شمس الاسلام والمسلمین ابن شهرآشوب فقیه، محدث، مفسر، محقق و… "

 


ملا على قراجه‏داغى علیارى: "ابن شهرآشوب مازندرانى، پیشواى طایفه شیعه… و نویسنده بود."

 


شمس الدین داودى از شاگردان سیوطى، در کتاب طبقات المفسرین می‏نویسد: "ابن شهرآشوب در علوم مختلف به نهایت درجه تخصص رسیده بود. او امام و مرجع زمان خود و یگانه روزگار بود. بیشتر تخصص او در علم قرآن و حدیث است. او در نظر شیعیان از جهت اعتبار و منزلت مانند خطیب بغدادى است براى اهل تسنن."

 


صلاح‏الدین صفدى عالم اهل سنت در کتاب معروف خودش الوافی بالوفیات مى‏نویسد: "محمّد بن على بن شهرآشوب، یکى از سرشناسان شیعه است. او در هشت سالگى قرآن را حفظ کرده بود و در علم اصول شیعه به حد نهایى رسید. وى در علوم قرآنى و مشکلات حدیث و اخبار و لغت و نحو و موعظه در منبر از دیگران تقدم داشت… او در اصول شیعه به حد اعلاى خود رسید به طورى که از شهرهاى مختلف براى درک محضر او به بغداد هجرت مى کردند. بسیار زیبا رو، راست گفتار، خوش مشرب، با علم گسترده و بسیار اهل خشوع و عبادت و شب زنده دارى بود و همیشه با طهارت و وضو به سر مى‏برد."

 

این بنا که در دوره ی قاجار در شهرستان بابل ساخته شده است٬در روستای بنگرکلا در بخش گتاب شهرستان بابل قرار دارد.

مقبره «ملا محمد شهر آشوب» در روستای «بنگر کلای» بخش «گتاب» شهرستان بابل در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.
«الیاس یزدانی» سرپرست روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی مازندران با اعلام این مطلب به «میراث خبر»، افزود: «قدمت این بنا به دوره قاجاریه باز می گردد و دقیقا مشخص نیست که به چه کسی تعلق دارد. ولی در زیارت نامه موجود در بنا نام صاحب آن محمد بن شهر آشوب ذکر شده که با شیخ رشید الدین ابوجعفر محمد بن علی بن شهر آشوب ساروی که در قرن ششم هجری می زیسته تشابه اسمی دارد. البته شیخ رشید الدین در حلب مدفون است و شاید این مقبره به محمد بن علی بن شهر آشوب بنگر کلایی تعلق داشته باشد که در میان اهالی به مقبره ملاعلی شهرت دارد.»
وی همچنین خاطرنشان ساخت: «بنای مقبره آجری بوده و روی کرسی با حدود نیم ارتفاع از سطح زمین و با نقشه مستطیل ساخته شده است. در طول این بنا ۸ ستون و در عرض آن ۵ ستون قرار دارد که آجری هستند. سقف مقبره نیز چوبی است و بام آن پوشش سفالی دارد.»
یزدانی در پایان اظهار داشت: «در سال ۸۲ بخش هایی از این بنا توسط کارشناسان و مرمتگران اداره کل میراث فرهنگی مازندران مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است.»
یک اثر تاریخی که در فهرست آثار ملی کشور به ثبت می رسد مطابق با بند ۶ ماده ۳ قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی کشور (مصوب سال ۱۳۶۷) و نیز بر اساس قانون راجع به حفظ آثار ملی (مصوب سال ۱۳۰۹) در حمایت سازمان میراث فرهنگی بوده و هر گونه تخریب و دخل و تصرف در آن جرم محسوب می شود. متخلفان چنین جرایمی نیز از سوی دادگاه و مراجع صالحه مشمول مجازات های مقرر خواهند بود

 

 

منبع:

bengarkolla.mihanblog.com/

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *