معرفی منطقه دودانگه / شهرستان ساری

معرفی منطقه دودانگه / شهرستان ساری

دودانگه (فریم):
دودانگه در سال ۱۳۱۶ ه.ش رسما بخش شد; دودانگه از سال(۱۳۶۰-۱۳۱۶) دارای ۵ دهستان(فریم بندرج بنافتپشتکوه- نرم آب دوسر)۱۱۵ روستا و۲۳۰۰۰نفرجمعیت بود ولی بعد ازواگذاری دهستانها به بخشهای دیگر و ادغام بندرج در فریم اکنون(۱۳۹۰) دارای۲دهستان(فریم۴۸روستا-بنافت۱۱روستا)و۱۴۸۴۰نفر جمعیت میباشد.
بخش دودانگه با مساحتی بالغ بر۵۵۷ کیلومترمربع ازشمال به بخش کلیجانرستاق(مرکزی ساری)- ازشرق به چهاردانگه که رشته کوههای سعیدآباد به ارتفاع ۱۴۲۵متر آنرا جدامیکند- ازجنوب بکوه دوبرابر(گوگلی)۲۹۸۷متروتمامکوه که ازسمنان جدا میشود- ازغرب به کوه نرو ۳۶۰۲متر-نفتک-گردنه اچو- کوه اچو ۱۶۷۹مترازسوادکوه جدا میشود; طول دودانگه از شمال(سد تنگه سلیمان) تا جنوب(کوه گوگلی) ۵۰کیلومتروعرض آن از غرب(سرجنگلبانی کله) به شرق(مسکوپا) ۴۵ کیلومتر میباشد.


کل اراضی دودانگه (۴۹۲۲۲۷هکتار) میباشد که(۵۸۶۳ هکتار) زمینهای زراعتی و مناطق مسکونی(۲۲۸۲۴هکتار) جنگلهای مرغوب- (۲۱۵۷۹هکتار) جنگلهای مخروبه- (۹۵۶۲ هکتار) زمینهای کشاورزی(۱۷۵۰هکتارزمین آبی-۷۸۱۲هکتارزمین دیمی).
۹۰%جنگلهای دودانگه تحت پوشش(صنایع چوب فریم)۱۰%دیگرجنگلهای(پاشاکلا- شلیمک- قارنسرا)تحت پوشش(صنایع چوب وکاغذ ساری) میباشد.
رودخانه های مهم دودانگه:
۱.رودخانه اشک ازخط الراس رشته کوه گوگلی-سرچشمه آن گت اشک- کیجااو- یخ او- سامان گلمیارسرا- محله میانرو- پاجی- جنگل برارده- سیاهدست- کرچا- شیرین رود به سد(رودتجن).
۲.رودخانه شیرین رود غربی کوههای بولاوابن سرچشمه- شیرین رود شرقی از کوههای سعیدآباد- نزدیک پارت کلا به خان خرنوا متصل- در احمدآباد با اشک یکی- به سد(رودتجن).
۳.قارندره رودخانه خوش رودباراز پاجی ومیانا- جورجاده- جیجاد- گچین- پس از ۱۰ک.م به شیرین رود به سد(رودتجن).
۴.رودخانه تلاراز قله بندبن_ سرچشمه تلارسربند- شهرباستانی تالیور- سنگده- درزیکلا- وزملاولیک بن- به اساس- رود کسلیان در شیرگاه به رود تلار.
۵.رودخانه عروس وداماد سرچشمه ازپشت ولیک چال- بالای کلیج کلا- خرنوا- مجی- پهندر- محمدآبادشلدره- کهنه ده- گچین- کرچا متصل به اشک به شیرین رود به سد (رودتجن).
۶.پاکرودسرچشمه از پاشاکلا و شلیمک قارنسرالاجیم- در واستان بعد ازسد به رودتجن.
۷.رود آبخونی پشت امامزاذه ابراهیم زیر جاده اصلی(گراچ سر) ساری به فریم از دهانه کوه بیرون مستقیما به شیرین رود به سد(رودتجن).
مهمترین وپرآب ترین چشمه های دودانگه: آبخونی(بعدازتلارم)- تلارسربند(سنگده)- اوپخشون(واودره)- دوالم(شمال شرقی رسکت علیا).
دین وفرهنگ مردم:
مردم دودانگه دارای زبان بومی(تبری پهلوی) بایک ریشه ولی با لهجه ی گوناگون واندک تغییرمیباشند.
همچنین مردم این منطقه با وجود تاسیس سلسله های اسلامی مرعشیان وعلویان درمازندران تاسال۷۶۴ ه.ق پایبند دین زرتشت بوده ودرای خط وزبان پهلوی ساسانی بودندوفقط عده ی کمی به شیعه- حنفی وشافعی روی آوردند; این مطلب با نوشته های کتیبه ی برج های رسکت ولاجیم وآتشکده های قارنسرا ودوالم رسکت مطابقت دارد.
آتشکده ی قارنسرا در جنگلهای نزدیک روستا وآتشکده ی دوالم نزدیک روستای رسکت که توسط قارن(کارن)پسر شهریاردرسال(۲۲۰ه.ق)ساخته شد.
سلسله های حاکم بر پریم :
۱.قاروندیان(سوخراییان) :
سوخرا از فرزندان کاوه آهنگربود- خسرو انوشیروان ساسانی پس از کشته شدن برادرش کیوس(پدربزرگ باو) فرمانروای طبرستان شد وحکومت قارنکوه – شهر شهماروقسمتی از پریم را به قارن (کارن) پسر سوخرا داد  ;مقر حکومتشان قارن سرا بود.
۱
قارن(کارن)  پسرسوخرا           ۳۸ سال
۶۰۸-۵۷۰ میلادی
۱۲-۵۱ قبل از هجرت
۲
ونداد(الندا)  پسرقارن        ۵۲ سال
۶۰۶-۶۰۸ میلادی
۳۹ه.ق-۱۲قبل هجرت
۳
سوخرا  پسرونداد             ۶۵ سال
۷۲۵-۶۶۰ میلادی
۱۰۴-۳۹ه.ق
۴
ونداد  پسرسوخرا             ۴۵ سال
۷۷۰-۷۲۵ میلادی
۱۴۹-۱۰۴ه.ق
۵
وندادهرمزد  پسر ونداد       ۵۰ سال
۸۲۰-۷۷۰ میلادی
۱۹۹-۱۴۹ه.ق
۶
قارن  پسر ونداد هرمز        ۱ سال
۸۲۱-۸۲۰ میلادی
۲۰۰-۱۹۹ه.ق
۷
مازیار  پسرقارن               ۲۳ سال
۸۴۴-۸۲۱ میلادی
۲۲۳-۲۰۰ه.ق
 


۲.باوندیان:

در سال ۲۲۴میلادی اردشیربابکان ازنوادگان ساسان ازنوادگان داریوش سوم هخامنشی سلسله ی ساسانیان را تاسیس کرد:
قباداول(هفدهمین پادشاه ساسانی)          جم(معلول چشمی بود).
(۵۳۱-۴۹۹.م)بعد از او پسرانش                 کیوس(کاووس) فرمانروای طبرستان۵۳۷-۵۲۶ میلادی.
                                                       خسروانوشیروان(هجدهمین پادشاه ساسانی)۵۷۹- ۵۳۱ میلادی.
یزدگرد سوم سی وچهارمین وآخرین پادشاه ساسانی بعداز شکست در جنگ نهاوند از اعراب (۶۴۲میلادی) با اندک سپاهیانش بطرف خراسان حرکت کرد وقتی به طبرستان(پذشخوارگر در زمان ساسانی)رسید باو(پسرشاپورپسرکیوس پسرقباد)که دررکاب خسرو پرویز و یزدگرد به پیکار رفته بود وازتوجه شاه برخوردار بود- پس از اجازه یزدگرداز او جدا و به آتشکده کوسان رفت در آنجا مورد استقبال مردم قرار گرفت ; باو بعد از مدتی خبر درگذشت یزد گرد را در مرو شنید(۶۵۱میلادی) پس سر بتراشید ودر آتشکده مقام گرفت.او توسط مردم منطقه پریم در کنار شهریار کوه دولتی محلی بنام باوندیان کیوسیه را تاسیس کرد.(۶۵۲میلادی- ۳۱ هجری قمری وشمسی).
پادشاهان باوندیان کیوسیه:
۱
باو پسرشاپور پسرکیوس
بدست ولاش کشته شد ولاش ۸ سال حکومت کرد(۵۴-۴۶).
۴۶-۳۱ه.ق
۱۵ سال
۲
سرخاب(سهراب)  پسرباو
در روستای دز انگبار(دزا) پنهان شدولی توسط مردم کولا پادشاه شد.
۸۴-۵۴
۳۰ سال
۳
مهر مردان  پسرسرخاب
با همکاری ابو مسلم دولت بنی امیه را برانداخت.
۱۲۴-۸۴
۴۰ سال
۴
سرخاب  پسرمهرمردان
هجوم اعراب به منطقه وخودکشی سرخاب.
۱۴۴-۱۲۴
۲۰ سال
۵
شروین  پسرسرخاب
احداث شاهراه از پریم به گرگان.رهبر شورش طبرستان.
۱۸۶-۱۴۴
۴۲ سال
۶
شهریار  پسرشروین
مخالفت با حکومت مازیارپسر کارن(قارن).
۱۹۶-۱۸۶
۱۰ سال
۷
شاپور  پسرشهریار
جنگ با مازیار و کشته شدن بدست مازیار
۱۹۷-۱۹۶
۱ سال
۸
کارن(قارن)  پسرشهریار
تاسیس حکومت علویان درطبرستان.حمله داعی کبیر به هزار جریب.
۲۴۱-۱۹۷
۴۴ سال
۹
رستم  پسرکارن
بدست رافع ابن هرثمه به گرگان برده شد ودر آنجا کشته شد.
۲۶۹-۲۴۱
۲۸ سال
۱۰
شروین  پسررستم
از گرگان آزاد شد به پریم آمد وپادشاه شد.
۲۹۴-۲۶۹
۲۵ سال
۱۱
شهریار  پسرشروین
همدوره با آل زیار(وشمگیر)
۳۳۱-۲۹۴
۳۷ سال
۱۲
دارا  پسررستم نوه شهریار
همدوره با آل زیار(وشمگیر)
۳۳۹-۳۳۱
۸ سال
۱۳
شهریار پسردارا
پناهنده شدن فردوسی.معاشرت با ابو ریحان.همدوره با سلطان محمود غزنوی.بدست قابوس بن وشمگیرورستم بن مرزبان کشته شد.
۳۷۴-۳۳۹
۳۵ سال
۱۴
سرخاب  پسر شهریار
پس از شهریار و استیلای قابوس سرخاب درگوشه ای زندگی کرد وسخن از حکمرانی نکرد.
۳۹۶-۳۷۴
۲۲ سال
۱۵
کارن پسر  سرخاب
درشهریارکوه نیرویی پدیدآورد.تجدید بناها-راهها-دژهه-پلهاو..
همدوره با آلب ارسلان سلجوقی.
۴۴۳-۳۹۶
۴۷ سال
 
 
با کشته شدن کارن سلسله باوندیان کیوسیه به پایان رسید.
۴۴۳-۳۱ه.ق
۴۱۲سال
پسران کارن بعد از آرام شدن اوضاع شاخه ی دوم باوندیان- اسپهبدیه را تاسیس کردند وحکومت را از پریم به ساری آوردند. در این سلسله ۸ پادشاه از سال۴۴۳ه.ق تا سال ۵۸۳ه.ق پس از ۱۴۰ سال حکومت به سلسله اسپهبدیه پایان دادند; در حدود ۳۰ سال از ۵۸۳ تا ۶۱۳ ه.ق باوندیان حکمرانی نکردندتا اینکه شاخه ی سوم آنها موسوم به باوندیان- کین خواریه در ساری تاسیس شد. در این سلسله (که دست نشانده ایلخانان بودند) ۸ پادشاه از سال۶۱۳ه.ق تا سال۷۱۱ه.ق  پس از ۹۸ سال حکومت به سلسله کین خواریه پایان دادند.باوندیان از سال۷۱۱-۳۱ه.ق بمدت۶۸۰ سال حکومت کردند.
………………………………………………………………
۳. مرعشیان:
پس از شسکت سربداران بدست امیرولی فرزند یکی ازسرکردگان طغاتیمور- هزارجریب(پریم- نکا- بهشهر)جزو قلمرو گرگان وتحت حکومت طغاتیمور قرارگرفت; ولی مردم زیربار نمیرفتند وشورش میکردند تا اینکه میرعمادالدین حسینی (ازمرعشیان و نواده هجدهم امام موسی کاظم از سادات رفیعی نجف) که در چهاردانگه(کیاسر) ساکن بود مدتی به دودانگه آمد وطی حادثه ای که درروستای انگپام رخ داد مردم منطقه به حمایت از او برخاستند کم کم همه مردم هزار جریب پیرو او شدند و بطرف گرگان لشکرکشی کردند امیرولی شکست خورد وگریخت; بدین ترتیب هزارجریب آزاد شد(۷۷۵ه.ق)- درهمینسال امیرتیمورگورکانی به سلطنت نشست وبسبب شجاعت ومقام بالای میرعمادالدین منطقه هزارجریب را به اوبخشید- میرعمادهنگام مرگش در کیاسر چهار اولاد از زن اول خویش ودو اولاد از زن دومش داشت ازاین رو چهاردانگه را به چهار اولاد اول و دودانگه را به دو اولاد دوم تقسیم کرد.
دودانگه به سادات جبرئیلی رسید- میرتاج الدین پسر سید جبرئیل به سفری رفت و بعد از ۴ سال درحالی بازگشت که دودانگه را در تصرف سیدرضی الدین(عمویش) دید که بعد ازاوپسرش میرکمال الدین همزمان باسلطنت شاه اسماعیل صفوی جانشینش شد(۸۷۴ه.ش) میرکمال در درگیریهای کشوری کشته شد; بعدازاو سیدروح الله از سادات جبرئیلی فرمانروای دودانگه شد ودر۸۰سالگی درگذشت(۹۰۱ه.ش) میرعبدالله همزمان با پادشاهی شاه طهماسب جانشین او شد.(در طول حکومت صفویه( از۸۸۰ه.ش تا۱۱۰۱ه.ش) بمدت ۲۲۱ سال دودانگه تحت حکومت سادات مرعشی شاخه میرعمالدین بود).
در زمان آقامحمد خان قاجار(۱۱۶۱ه.ش) که در ساری سلطنت میکرد دودانگه زیر نظر حکومت خاندان قاجار بود.
در زمان پهلوی اول ۱۳۱۶ دودانگه بخش شد.

منبع:

gharansara92.blogfa.com

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *