ابنیه تاریخی منطقه / گناباد و بجستان

ابنیه تاریخی منطقه / گناباد و بجستان

رباط فخرآباد

 رباط چهار ایوانی فخرآباد در حاشیه روستای فخرآباد واقع است این مکان با فضاهای وسیع خود ظاهرا در زمان رونق و آبادانی مورد استفاده کاروانیانی بوده است که از این طریق قصد سفر به سوی کویر را داشته اند . بنای رباط متعلق به دوره قاجار است و از معماری آن شامل سردر ورودی ایوانچه های طرفین ورودی به عنوان توقف‌گاه تابستانی،شاه‌نشین، فضای اصطبل، بارانداز و صحن است تزیینات جالب توجه این رباط استفاده از آجرهای با پخت ناقص است که با تلفیق آن با آجرهای معمولی اشکال هندسی زیبایی در قسمت پیشانی سردر ورودی و بخش شاه‌نشین آن به وجود آمده است .


کاروانسرای قاسم‌آباد

کاروانسرای قاسم آباد یکی از بناهای با ارزش بجا مانده از دوره صفوی می‌باشد که در روستایی قاسم آباد در ۲۰ کیلومتری غرب بجستان واقع گردیده است. این بنا در سال۸۱ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. بنای مذکور در مرکزیت روستا واقع گردیده و از خصوصیات بارز آن به معماری بسیار زیبا، تزئینات، نوع پوشش سقفها و بادگیر چهارضلعی آن می توان اشاره کرد.این بنا که یکی از کاروانسراهای شاه عباسی هفتگانه منطقه است در قدیم مسیر جاده ابریشم بوده که هم اکنون راه‌آهن بافق – مشهد از حاشیه آن می‌گذرد.کاروانسرای قاسم‌آباد بنایی است از معماری گذشته در دل کویر زیبای این منطقه که بادگیر چهارضلعی آن در خراسان از معروفیت بالایی برخوردار است.


رباط زین آباد

 این بنای با ارزش در ۶۰ کیلومتری گناباد و به فاصله ۱۵ کیلومتریی جنوب شرقی بجستان و در امتداد جاده بجستان- فردوس واقع است . رباط زین آباد با وسعت تقریبی ۲۵۰۰ متر مربع به صورت نقشه چهار ضلعی و فضاهای معماری متفاوت توقف گاه کاروانیانی بوده است که مسیر کویر را طی می نموده اند . در اضلاع شمالی و جنوبی در هر طرف از صحن رباط فضاهایی به عرض سه متر برای اقامت مسافران و اتاق هایی نیز به ابعاد ۳ * ۴  متر تعبیه شده است . شاه نشین بنا که قسمت شاخص این اثر معماری  محسوب می شود در ضلع غربی صحن قرار گرفته و ورودی آن با سه چشمه طاق و دو دالان که به پشت شاه نشین منتهی می شود مشخص است . رباط زین آباد از یادگارهای معماری عصر قاجاریه است .


مسجد مرندیز

 این بنا با وسعت تقریبی ۶۰۰ متر مربع در ۳۷ کیلومتری شمال خاوری بجستان قرار دارد . معماری آن شامل صحن، ایوان، قبله و شبستان گنبددار بوده و از نوع بناهای یک ایوانی است .ایوان مقصوره بنا دارای پوششی است که با ایجاد تاق و تویزه در آن شکل گرفته . در بخش انتهایی این قسمت رسمی بندی های زیبا بر روی گچ ایجاد شده است . قسمتی از تزئینات این پوشش نیز به نقاشی گل اخرایی و ردیفی از قطار بندیهای گچی اختصاص یافته است . مسجد جامع مرندیز به سبب وجود بخشی از تزئینات و نمای بیرونی اطراف و صحن و ایوان از نظر نقشه و نوع عناصر تزئینی با مسجد تاریخی خواف ، مسجد رشتخوار ، و گنبد مقبره قطب الدین حیدر مشابه است . این بنا متعلق  به قرن یازدهم هجری است.


مسجد مزار

در دامنه تپه ای طبیعی در هشت کیلومتری بجستان و به فاصله سه کیلومتری روستای مزار اثر با ارزشی واقع است که در دل تپه حفر شده و احتمالا با قلعه دختر مزار در ارتباط است زیرا قلعه مزبور برفراز این عارضه ساخته شده و بعنوان سردابه و پناهگاهی می توانست برای ساکنین آن مورد استفاده قرار گیرد. به احتمال بسیار زیاد این اثر در دوران اسلامی به عنوان زاویه و صومعه نیز به کار رفته است. امروزه این مکان با انجام تغییراتی در فضای داخلی به عنوان مسجد زمستانی اهالی مورد استفاده قرار گرفته که در مجاورت آن مسجد کنونی مزار واقع است فضای داخلی این محل همانند دیگر دخمه ها و پناهگاهها در میان خاک های فشرده تپه حفر شده و شامل تعدادی ستون چهارضلعی و مستحکم با تاق‌ها و فضاهایی وسیع است.     


مسجد جامع بجستان

 

مهمترین اثری که از قرن نهم هجری در شهرستان بجستان باقی مانده مسجد جامع بجستان است که در زمان شاهرخ تیموری به همت «محمدبن فخرالدین بن سیف الدین بن مقدم بجستانی» بنا شده و تاریخ اتمام آن بر اساس کتیبـه موجود در مسجد سال ۸۲۸ هجری می باشد . این مسجد که در کوچه طاهری قرار دارد در حال حاضر دارای دو ایوان بر دو سوی صحن مربع شکل آن می باشد و بر انتهای ایوان قبلی محرابی مقرنس کاری تعبیه شده و در سمت مغرب مسجد شبستانی است که سقف آن بر فراز ستون هایی استوار شده است. بر اساس کتیبه ای در ایوان شمالی در سال ۱۰۲۴ ه.ق این مسجد در زمان شاه عباس کبیر توسط حاج ناصرالدین محمدابن احمد مرمت شده است.


پل یونسی 

از ابنیه تاریخی منطقه که بر امتداد کال شور و بر روی آن ایجاد شده سازه ای است آجری و مستحکم موسوم به پل یونسی که نام خود را از شهر نزدیک واقع در ۴۵ کیلومتری شهر بجستان گرفته است . معماری این پل دارای ۹ چشمه تاق جناغی و آبرهای نیمه مدور است . که در بخشی از آن سنگ یا ملات ساروج و قسمتهایی دیگر از آجر و گچ ساخته شده است . این بنای تاریخی از یادگارهای دوره صفویه است.

منبع:

gonabadnews.com/

و

fakhrabadosve.blogfa.com


مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *