تقویم طبری / گاهشمار ساسانی مازندران

تقویم طبری / گاهشمار ساسانی مازندران

تقویم طبری

تقویم طبری نوعی از گاهشمار ساسانی است که در آن سال برابر ۳۶۵ روز و شامل دوازده ماه ۳۰ روزه بوده ‌است. درباره مبدأ تقویم تبری نظرات متفاوتی وجود دارد و یکی از این نظرات مبدأ آن را اسپهبدی (۲۴شمسی)، یزدگردی (مرگ یزدگرد سوم در سال ۳۱ هجری) ، خراجی (۱۱ق. ه) و یا باستانی می‌ نامند. اما آنچه امروزه مشهور است بر اساس محاسبات نصرالله هومند آغاز آن باستانی و برابر با دوم مرداد ۱۳۳سال پیش از هجرت مصادف با پادشاهی قباد ساسانی و حاکمیت فرزندش کیوس بر ساتراپ تبرستان می‌باشد. وی معتقد است که در این سال مردمان تبرستان با برقراری یک روز کبیسه به نام ششک ، سال را از گردش بازداشتند و از این رو آن را مبدا در نظر گرفت. از این رو این تقویم با تقویم هجری خورشیدی ۱۳۳ سال تفاضل دارد که بعلت تفاوتشان در سر سال از اول فروردین تا اول مرداد این تفاضل ۱۳۲ سال می‌باشد.

سال تبری دوازده ماه دارد و این ماه ها با فردینه ما که از ۲ مرداد ماه هجری خورشیدی آغاز می‌شود و هر ماه ۳۰ روزه دارد. مانند تقویم باستانی دارای پنجه می‌باشد که «پیتک» نام دارد و با پنج روز اول فروردین هجری خورشیدی برابر است و در سالهای کبیسه ۳۰ فروردین با روز کبیسه «شیشک» برابر است.سرسال تقویم تبری با داشتن کبیسه گیری یکنواخت چهارساله نسبت به تقویم رسمی گردان بوده‌است و زمانی که به ۲ مردادماه خورشیدی رسیده‌است از نظر کبیسه گیری با تقویم رسمی هماهنگ شده‌است و سرسال آن تثبیت شده‌است. این روز بعلت تناسب فصلی سرسال گرفته شده و تثبیت گردیده‌است. و از سویی روز کبیسه «شیشک» با این محاسبه با ۳۰ فروردین مطابقت دارد.

این گاهشماری با قرائتی دیگر (غیررسمی و قدیمی‌تر) در تطبیق با تقویم هجری خورشیدی سال آن از ۳ مردادماه تثبیت شده و شروع می‌شود و در ماههای پاییز و زمستان با تقویم هجری شمسی مطابق است. در سالهای عادی روز اول فروردین با ۳۰ اونه ما تبری و پنج روز بعد با پیتک (۵ روزه) و در سالهای کبیسه شش روز اول فروردین برابر با شیشک (۶ روزه) برابر است.

تاریخ دقیق تقویم طبری و هماهنگی ماه های آن با تقویم خورشیدی :

ترتیب  ها ترتیب ماه های تبری ( مازندرانی ) + تلفظ

آغاز ماه های باستانی تبری همزمان با ماه های ایرانی خورشیدی

۱ فردینه ما (سیا ما) ( Fardine Mah )

۲ مرداد تا ۳۱ مرداد

۲ کرچه ما  ( Kerche Mah )

۱ شهریور تا ۳۰ شهریور

۳ هر ما     ( Hare Mah )

۳۱ شهریور تا ۲۹ مهر

۴ تیرما      ( Tir Mah )

۳۰ مهر تا ۲۹ آبان

۵ مردال ما (ملار ماه) ( Merdal Mah ) ۳۰ آبان تا ۲۹ آذر
۶ شروینه ما  ( Sharvine Mah ] ۳۰ آذر تا ۲۹ دی
۷ میره ما      ( Mire Mah ) ۳۰ دی تا ۲۹ بهمن
۸ اونه ما       ( Oune Mah ) ۳۰ بهمن تا ۲۹ اسفند
—— پیتک         ( Pitek ) ۳۰ اسفند ( ۱ تا ۵ فروردین )
۹ ارکه ما      ( Arke Mah ) ۶ فروردین تا ۴ اردیبهشت
۱۰ د ما          ( De Mah ) ۵ اردیبهشت تا ۳ خرداد
۱۱ وهمنه ما   ( Vah Mene Mah ) ۴ خرداد تا ۲ تیر
۱۲ نوروز ما (عید ما)  ( Nowrouz Mah ) ۳ تیر تا ۱ مرداد

توضیح : تلفظ برخی از این ماهها در نقاط مختلف مازندران متفاوت است مانند نوروز ماه به جای عیدماه  و ملار ماه به جای مردال ماه . فردینه ماه به جای سیا ماه

منبع:
behroz92.mihanblog.com/

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *